กามและกุศล : หน้า 71/121

กาม : กามคุณ : กามาสวะ : กายคตาสติ, : กายสติ บ่วงแห่งมาร : บุญ : บารมี : อสุก,อสุภะ : A w / พุ ท ธ ศ า ส น า ความใคร่, ความอยาก, ความ ปรารถนา, สิ่งที่น่าปรารถนา น่าใคร่ กามมี ๒ คือ ๑.กิเลสกาม กิเลสที่ทำ ให้ใคร่ ๒.วัตถุกาม วัตถุอันน่าใคร่ ได้แก่กามคุณ ๕ ส่วนที่น่าปรารถนาน่าใคร่ มี ๕ อย่าง คือ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ (สัมผัสทางกาย) ที่น่าใคร่น่าพอใจ อาสวะคือกาม, กิเลสดองอยู่ในสัน ที่ทำให้เกิดความใคร่ ดาน สติที่เป็นไปในกาย, สติอันพิจารณา กายให้เห็นตามสภาพที่มีส่วนประกอบ ซึ่งล้วนเป็นของไม่สะอาด ไม่งาม น่า รังเกียจ ทำให้เกิดความรู้เท่าทัน ไม่ หลงใหลมัวเมา ได้แก่ วัตถุกาม คือรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ที่น่ารักใคร่น่าพอใจ เครื่องชำระสันดาน, ความดี, กุศล, ความสุข, ความประพฤติชอบทางกาย วาจาและใจ, กุศลธรรม คุณความดีที่บำเพ็ญอย่างยิ่งยวดเพื่อ บรรลุจุดหมายอันสูงยิ่ง มี ๑๐ คือ ทาน, ศีล, เนกขัมมะ, ปัญญา, วิริยะ, ขันติ, สัจจะ, อธิษฐาน, เมตตา, อุ เบกขา สภาพที่ไม่งาม, พิจารณาร่างกาย บริขาร : อุปัฏฐาก รวบรวมโดย สุพจน์ เรืองนาม : บ ของตนและผู้อื่นให้เห็นสภาพที่ไม่งาม, ในความหมายเฉพาะ หมายถึงซากศพ ในสภาพต่าง ๆ ซึ่งใช้เป็นอารมณ์ กรรมฐาน รวม ๑๐ อย่างคือ ๑.อุทธ มาตกะ ซากศพที่เน่าพอง ๒.วินีลกะ ซากศพที่มีสีเขียวคล้ำ ต.วิปุพพกะ ซากศพที่มีน้ำเหลืองไหลออกอยู่ ๔. วิจฉัททกะ ซากศพที่ขาดกลางตัว ๕. วิกขายตกะ ซากศพที่สัตว์กัดกิน แล้ว 5 วิกขิตตกะ ซากศพที่มีมือ เท้า ศีรษะขาด ๓.หาวิกขิตตกะ ซากศพ ที่คนมีเวรเป็นข้าศึกกัน ลับฟันเป็น ท่อน ๆ 6.โลหิตกะ ซากศพที่ถูก ประหารด้วยศัตรามีโลหิตไหลอาบอยู่ ๙. ปุฬวกะ ซากศพที่มีตัวหนอนคลาน คล่ำไปอยู่ ๑๐.อัฏฐิกะ ซากศพที่ยัง เหลืออยู่แต่ร่างกระดูก เครื่องใช้สอยของนักพรต, เครื่องใช้ สอยของพระในพระพุทธศาสนา มี 4 มี อย่าง คือ สบง จีวร สังฆาฏิ บาตร มีดโกนหรือมีดตัดเล็บ เข็ม ประคด เอว กระบอกกรองน้ำ นิยมเรียกรวมว่า อัฐบริขาร (บริขาร ๔) อุปัฏฐาก ผู้บำรุง, ผู้รับใช้, ผู้ดูแล ความเป็นอยู่ ผู้อุปถัมภ์บำรุงพระภิกษุ สามเณร, อุปฐาก ก็เขียน ค้นคว้าจาก พจนานุกรมพุทธศาสน์ พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) เมษายน ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๖๑