หญิงสาวเผ่าอะข่า : หน้า 91/121

ใบหน้ายิ้ม ๆ ทำให้กุ้งฝอยยิ้มออก “เอ... ถ้าถอดออกจะเป็นไงมั้ยคะ” ฉัน เสริมเพราะเห็นเธอในภาพมีคอยาวจนเกินงาม “ถ้าจะถอดต้องค่อย ๆ ถอดทีละอันครับ หมายความว่า วันนี้ถอดออก ๑ ห่วง พอชิน ไปหลายวันแล้วก็ถอดออกอีกห่วงหนึ่ง ถ้า เป็นเสื้อผ้าสีน้ำเงินเข้ม แม่ฮ่องสอน ปะต่องหรือคนคอยาวเหล่านี้ ซึ่ง จะอพยพมาจากรัฐคยานีของพม่าเมื่อ ๗-๘ ปี ที่แล้ว เขาบอกว่าหากเดินทางเท้ากลับไปบ้าน ในพม่า ก็จะใช้เวลาถึง ๔ วันจึงจะถึง แต่ไม่คิด จะกลับแล้ว เพราะในพม่ามีแต่การรบราฆ่า ผู้หญิงชาวปะด่อง หากเป็นผู้ที่มีเงิน และเกิดตรงกับวันพุธเดือนเพ็ญ จะต้องใส่ ห่วงที่คอ แขน ขา ดังในภาพ และก่อนใส่ ห่วงจะต้องให้หมอผีทำพิธีใหญ่โตให้ก่อน โดย (ล่าง) หญิงสาวเผ่าอะข่า ฟันกัน รวมกลุ่มกันรับประทาน ถอดทีเดียวหมดมีหวังคอพับคออ่อนไปเลย อาหารเย็นในวัฒนธรรม เคยมีผู้เล่าให้ฟังว่า โดยมากจะค่อย ๆ ถอด ของตน ชุดประจําเผ่า เมื่อมีอายุ เพื่อยกห่วงเงินให้หลานสาวที่เกิดวัน พุธที่เป็นวันเพ็ญ หรือถ้าสามีเบื่อหน่ายหรือ กรมท่า ดูสวยงาม สวม ต้องการทำโทษจะถอดห่วงออกหมด เธอก็จะ หมวกที่มีกระดุมเงิน นั่งอยู่ไม่ได้ ต้องล้มตัวลงนอน เพราะคอ ทานน้ำหนักศีรษะไม่ไหว” “โอ๊ะ ! มีหวังตายแน่เลย” ยายกุ้งฝอย ทำสีหน้าหวาดเสียว คาดด้วยผ้าสีแดง เหลือง เงินเหรียญ สร้อยลูกปัดสี ขาว แดง และเหลือง หญิงอะข่าจะเริ่มฝึกทอผ้า และตัดเย็บเสื้อผ้าของ ตนเองตั้งแต่อายุ ๖-๗ พ.ศ. ๒๕๒๖ พบว่า มีชาว ทุกคนก็เลยหัวเราะครื้นเครงอีกครั้ง ขวบ จากการสำรวจในปี ฉันเองรีบอธิษฐานเกิดชาติใดอย่าเป็นสาวกะ เขาเผ่าอะข่าอยู่ประมาณ เหรี่ยงแม่ฮ่องสอน สาวแม้ว สาวเย้าก็ไม่เอาจ้ะ น้าน้อยยกมือแล้วบอกว่า “ครูขออธิบาย เพิ่มเติมเกี่ยวกับสาวในภาพนี้หน่อยนะคะ” น้าน้อยหยิบภาพหญิงสาวคอยาวขึ้นมาชู ให้ทุกคนดู แล้วพูดต่อ “เราเรียกเขากะ เหรี่ยงคอยาว แต่เขาเรียกตัวเองว่า เป็น ชาวปะต่อง หรือยางปะด่องก็เรียก อาศัยอยู่ที่ หมู่บ้านน้ำเพียงดิน ต.ผาบ่อง อ.เมือง จังหวัด ๒๔,000 คน ถิ่นฐาน เดิมของชนเผ่านี้อยู่ใน มณฑลยูนนาน ทางตอน ใต้ของจีน เอกลักษณ์ เด่นของชนเผ่านี้คือ บ้าน เรือนมุงด้วยหลังคาจาก ใหญ่โต และกลางหมู่ ที่ใช้ในการประกอบพิธี กรรมตามประเพณี บ้านมีลานโล้ชิงช้าสูงเด่น เฉพาะห่วงที่คอนั้น ถือว่าเป็นห่วงที่สำคัญมาก ต้องใส่ตั้งแต่อายุ ๕-๗ ปี (ครั้งแรกใส่เพียง ๔ ห่วงก่อน) จากนั้นก็จะใส่เพิ่มขึ้นเรื่อย รอย ๆ จนทำให้คอยืดยาว และกระดูกไหล่ลู่ลงเต็มที่ เมื่ออายุได้ ๑๕-๑๖ ปี ห่วงนี้จะใส่ไว้จนตาย และเมื่อตายก็จะฝังไปกับผู้เป็นเจ้าของด้วย แต่หากผู้ใส่มีบุตรสาวหลานสาว ที่เกิดมาตรง ตามวันดีเช่นที่กล่าวแล้ว ก็อาจจะถอดให้บุตร สาวหลานสาวก็ได้ โดยค่อย ๆ ถอดทีละปล้อง จนคอแข็งพออยู่เป็นปกติสุขได้ แต่หากจะ ถอดเพื่อฆ่าตัวตาย ก็ถอดออกทั้งหมดทีเดียว การใส่ห่วงคอเพื่อให้คอยาวที่สุดที่จะ ยาวได้นั้นเขาถือว่าคนคอยาวที่สุดสวยงามที่สุด แสดงถึงความเป็นผู้มีฐานะดี ภูมิฐาน โดย ปกติธรรมดา โดยเฉลี่ยมนุษย์เราคอจะยาว ประมาณ ๕ นิ้ว โดยวัดจากด้านข้าง-กราม-ไหล่ แต่พวกปะต่องนี้บางคนคอยาวถึง ๑๑-๑๒ นิ้ว ก็เคยมีค่ะ” “ภาพผู้หญิงคนนี้ เขาถือว่างามที่สุดนะ คะ ดูจะเป็นนางงามคอยาวที่เด่นมาก เมื่อ หลักสี่พลาซ่าจัดงานชาวเขา ก็เอาสาวกะเหรี่ยง คนนี้มาออกงาน ใครจะถ่ายรูป เธอก็จะเป็น ดาราเสมอ จนกลายเป็นดาราหน้ากล้องไปเสีย แล้ว น้าน้อยหยิบภาพหญิงปะต้องมีอายุนั่ง เก้าอี้ ที่ขาก็ใส่ห่วงหลายห่วง ดูพิลึก ราวกับ แฟชั่นประหลาด เสียงน้าน้อยอธิบาย เมษายน ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๘๑