พระราชอาณาเขตและการปกครอง : หน้า 104/121

พระราชอาณาเขตที่ยังไม่ถูกกองทัพ พระเจ้าอโศกปีฑา เมื่อประจักษ์อานุภาพ ของพระเจ้าอโศกก็พากันหวาดหวั่นว่า ในวันใดวันหนึ่งแสนยากรของมคธ คง จะรุกรานมาถึงอาณาจักรของตนเป็นแน่ ดูต่างระย่อเดชของพระเจ้าอโศกทั้งนั้น เพราะฉะนั้นเมื่อพระเจ้าอโศกมีพระราช เศษนี้เลย กำหนดนิยมอย่างไร แม้ประเทศมิได้ เป็นเมืองขึ้น ก็ยินยอมปฏิบัติตาม ยิ่ง สถานสงเคราะห์คนชรา สถานจัดหา (คำสั่งของข้า) หากเจ้าปฏิบัติได้สำเร็จ มาประจักษ์ว่า พระราชกำหนดในชั้น อาชีพแก่คนว่างงาน ปัจจุบันในบาง ก็จักเผล็ดมหาผล หากปฏิบัติไม่สำเร็จ หลังแต่สงครามกลึงคะเป็นต้นมา ล้วน ประเทศก็ยังมิได้มีความเจริญด้านสังคม ก็จักเผล็ดความเสียหายมากมาย ผู้ซึ่ง แต่เป็นพระราชกำหนดนิยมสันติภาพ สงเคราะห์อย่างอินเดียยุค ๒,๐๐๐ ปี ทำไม่สำเร็จ เขาจักมิได้ไปสู่สวรรค์ เป็นประโยชน์สุขแก่โลกได้จริง พวก หรือราชูปถัมภ์เลย... ทั้งจักมิได้รับความ ประเทศ บ้านเมืองดังกล่าวก็เกิดปีติอนุ เมตตาจากข้าด้วย แต่หากกรณีที่เจ้าทำ โมทนา และพากันปฏิบัติตามยิ่งขึ้น ราชโองการกําชับข้าหลวง กิจตามโองการของข้าได้สำเร็จ เจ้าก็ สำหรับพระเจ้าอโศกดูเหมือนจะทรงเข้า ปกครองหัวเมือง จักได้เสวยสวรรค์และชื่อว่าเจ้าได้ชำระ พระทัยในความรู้สึกของชาวแว่นแคว้น พระเจ้าอโศกทรงปกครองราษฎร หนี้ของเจ้าแก่ข้า (ผู้ซึ่งชุบเลี้ยงแต่งตั้ง เหล่านี้ ฉะนั้นจึงทรงประกาศแก่บรรดา แบบพ่อปกครองลูก และทรงพระราช ให้เป็นคนใหญ่โต)... ข้าได้มอบอำนาจ ข้าหลวง ผู้ปกครองชาวชนเผ่าต่าง ๆ นิยมโองการให้บรรดาข้าหลวงเจ้าเมือง ให้เจ้าบ้านผ่านเมือง ปกครองราษฎร ชายแดน อาณาเขต ให้ทราบพระราช ตามหัวเมืองทั้ง เอก โท ตรี ให้ปฏิบัติ จำนวนหลายแสน มีอำนาจในการให้ นิยมว่า จะต้องปกครองชาวชนเผ่าชาย ตนต่อราษฎรอย่างพ่อกับลูกเช่นเดียวกัน รางวัลตอบแทนความดีและลงทัณฑ์แก่ แดนอย่างใด เมื่อเป็นดังนั้น กิตติศัพท์ก็ ให้ถือความสุขของราษฎรเป็นนโยบาย ผู้ทำความชั่วได้ตามปรารถนา เพื่อเจ้า จะแพร่เข้าไปถึงโดยเร็วในแว่นแคว้นอื่น ๆ ของการปกครองโดยตรง ตั้งพระองค์ เมืองเหล่านั้น จักได้ทำหน้าที่ของเขา ที่อยู่ติดเนื่องกันทราบพระราชประสงค์ได้ อย่างมั่นใจ ปราศจากความเกรงกลัว โดยถ่องแท้ ไม่ต้องหวาดหวั่นอีกต่อไป “ทวยราษฎร์เป็นลูกของข้า และ (อิทธิพล) ทั้งนี้ก็เพื่อความสุขความ ดังศิลาจารึกว่า ข้ามีความประสงค์ต่อลูกของข้าให้มี เจริญของราษฎร เปรียบเหมือนหนึ่ง “ถ้า สูเจ้าเหล่าข้าหลวงจักถาม ความมั่งคั่งสมบูรณ์พูนสุขทุกอย่าง คนที่มอบบุตรของตนแก่พี่เลี้ย พี่เลี้ยงนางนม ว่า) สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชโอง ความสุขทั้งในภพนี้ภพหน้าเป็นฉันใด ที่สามารถก็ย่อมโปร่งใจและนึกว่าพี่เลี้ยง การอย่างไรแก่เรา เกี่ยวกับชนชาว ข้าก็จำนงหมายอย่างเดียวกันนี้ในทวย นางนมที่สามารถนี้สนใจดูแลบุตรของ ปลายแดนที่ปราบปรามยังไม่ราบคาบ ราษฎร์ด้วยฉันนั้น..... ความริษยา ความ ข้าให้มีความสุขความสำราญ ตรัสไว้ในจารึกว่า คลายวิริยะ ความปราศจากปรานี ความ ข้าก็จักตอบว่า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมี พระราชประสงค์ว่า เขาเหล่านั้นไม่พึง ไร้ขันติและความไม่ขยันความเกียจคร้าน แม่ธรรมานุภาพแก่หัวเมือง หวาดหวั่นขา เขาเหล่านั้นควรปลงใจ และเฉื่อยชา (ต่อหน้าที่ราชการ) เจ้าต้อง กีดกันมิให้อกุศลกรรมเหล่านี้เกิดขึ้นในตัว ประเทศชายแดน เชื่อมั่นในข้าและรับความสุขสบายจากข้า แว่นแคว้นอื่น ๆ อันอยู่โดยรอบ มิใช่รับความทุกข์โศก..ข้าปรารถนาว่า ๙๔ กัลยาณมิตร เมษายน ๒๕๓๖