พระมโหสถ : หน้า 111/128

พระมโหสถ เหง : สำนวนเก่า ความเดิม ภาพ : พุทธศิลป์ ต่อมาไม่นาน ขาวเมืองต่างมาเข้าเฝ้ากราบทูลวิเทหราชาว่า มีดวงแก้วอยู่ในสระใหญ่ ข้างประตูด้านทิศใต้ พระราชาจึงไปสั่งให้เสนกอำมาตย์ไปดำเนินการ, เสนกอำมาตย์เกณฑ์คน จำนวนมากไปวิดน้ำออกจากสระจนแห้งขอด และขุดดินโคลนออกจากสระ แม้จะขุดสักเท่าใด ก็มิได้พบดวงแก้วเลย สร้างความแปลกใจแก่ทุกคนเป็นอย่างยิ่ง แต่มโหสถบัณฑิตได้เข้าเฝ้า และพิจารณาด้วยปัญญาสันชาญฉลาดว่า ดวงแก้วนั้นอยู่ในรังนกบนต้นตาลริมสระน้ำ พอถูก แสงอาทิตย์ก็สะท้อนแสงเป็นประกายต้องผิวน้ำ จึงได้สั่งให้ทหารขึ้นไปเอาดวงแก้วนั้น มา ถวายพระราชาจนสำเร็จ สร้างความชื่นชมโสมนัสแก่พระองค์เป็นอย่างยิ่ง ทรงเปลื้องเครื่อง ประดับออก พระราชทานแก่มโหสถบัณฑิตเป็นรางวัล กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ 3เทพจอมไตร เมลื้องเครื่องออกให้ ม่ระทานกุมาร วิเทห์ท้าวไท อยู่วันหนึ่งใจร้ ตรัสสั่งขาวงาน เครื่องนั้นมีศรี รัศมีขับวาล จะสด็จลีลา ชมสวนอุทยาน แก้วมุกดาหาร ม่ระทานทรงธรรม ทรงคบสาร มงคลหัตถี ห้าวเธอทรงจัด มโหสกกุมาร สิงของสารพัด มระทานด้วยหลัน ตามเสด็จภูบาล ผ่ามภพธรณี ลวนแกวแกวแหวน เงินทองครมครัน Šหลโยธา เสนามนตรี หระองค์ทรงธรรม เลี้ยง รักษา ห้อมท้อมภูมิ ไม่ขมสวนขวัญ หระโหธิสัตว์จ้า อยู่เป็นข้าเจ้า วิเทหราชา แลเห็นราชา แต่วันนั้นไม่ มีได้คลาดคลา ลงจากต้นไม้ ยังมีกิ้งก่า เสด็จมาโดยหลัน หวั่นใจตัวสั่น เห้าองค์ราขา นักปราชญ์ภูบาล ความกลัวครามครัน หมอบชิดมาทา กรกฎาคม ๒๕๓๙ O กัลยาณมิตร