การพิจารณาธรรม : หน้า 24/132

วารสารก็ลยไณมีสร ๒๒ มี ถุ น า ย น ๒ ๕๔๑ แต่ถ้าแยกโดยละเอียดแล้ว รูปนี้มี หลายประเภทด้วยกัน เช่น อุปา ทายรูป เป็นต้น แต่ว่ายังไม่นำมา แสดงในที่นี้ การพิจารณา โดย สามัญลักษณะ พิจารณาไปๆ ละ เอียดเข้า ซึ่งเข้าทุกที จนเห็นชัดว่า นี่มิใช่ตัวตน เรา เขาอะไร สักแต่ ว่าธาตุประชุมตั้งขึ้นแล้วก็ดับไป ตา ธรรมกายนั้นเห็นชัดเจน เห็นเกิด เห็นดับดีดดันไปทีเดียว คือ เห็นเกิด ดับๆๆๆคู่กันไปทีเดียว ที่เห็นว่าเกิด ดับๆ นั้นเหมือนอะไร เหมือนฟอง น้ำเหมือนอย่างไร เราเอาของฝาก เช่น เปลือกสนุน มาต้มแล้วรินใส่ อ่างไว้ ชั้นต้นจะแลเห็นเป็นน้ำ และเกิดขึ้นประจำกับขันธ์ ๔ เป็น ของธรรมดา แต่ที่เราเดือดร้อนก็ เป็นเพราะไปขืนธรรมดาของมันเข้า ขันธ์ 5 เป็นอนิจจังไม่เที่ยง ย่อม แปรผันไปตามธรรมดาของมัน เกิด แล้วธรรมดามันก็ต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องดาย เมื่อมันถึงคราวแก่เรา ไม่ อยากจะแก่หรือไม่ยอมแก่ อาการ ของมันที่แสดงออกมามีผมหงอก เป็นต้น ถ้าเราขึ้นมันตะเกียกตะกาย หายาย้อมมันไว้ นี่ว่าอย่างหยาบๆ ก็เห็นแล้วว่าเกิดทุกข์แล้ว เกิดลำ บากแล้ว ถ้าเราปล่อยดามเรื่องของ มันก็ไม่มีอะไรมาเป็นทุกข์ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณก็ทำนอง เปล่าๆ ต่อมาเมื่อเอามือแกว่งเร็วๆ เดียวกัน ความทุกข์เกิดขึ้นเพราะขืน อย่างที่ขาเรียกว่า ดีนี้ให้เป็นฟอง มัน ขึ้นธรรมดาของมัน สิ่งไม่เที่ยง เราจะเห็นมีสิ่งหนึ่งปรากฏทวีชั้นมา จะให้เที่ยง สิ่งที่ไม่ใช่ตัวตนก็ยังขึ้น เป็นรูปเป็นร่างสิ่งนี้รียกว่า ฟองน้ำ ยึดว่าเป็นตัวตนเหตุที่ให้ยืนธรรมดา ดูให้ดีจะเห็นในฟองนั้นมีเม็ดเล็กๆ ของมันเช่นนี้ อะไร? อุปาทาน เป็นจำนวนมากดีดต่อดันเป็นมืด นั่นเอง ถ้าปล่อยอุปาทานได้การขึ้น รวมดัน เรียกว่าฟองน้ำ เราจ้องดู ให้ดีจะเห็นว่าเม็ดเล็กๆ นั้นพอตั้งขึ้น แล้วก็แดกย่อยไปเรื่อยๆ ไม่อยู่นาน เลย นี่แหละเห็นเกิดดับๆ ตาธรรม กายเห็นอย่างนี้เห็นเช่นนี้จึงปล่อย อุปาทานได้ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ อีก ๔ กองนั้นก็ทำนอง เดียวกัน เห็นเกิดดับๆ ยิบไป เช่น เดียวกับเห็นในรูป ทุกข์เป็นของมี ธรรมดาก็ไม่มี ตามแนวที่พระปัญจวัดคีย์ตอบ กระทู้ถามสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ เจ้า ที่ตรัสถามว่า “เมื่อมันมีอาการ แปรผันไปเป็นธรรมดา แก่ เจ็บ ตาย เช่นนี้แล้วเบญจขันธ์นี้จะเรียกว่าเป็น ของเที่ยงไหม? ตอบว่า “ไม่เที่ยง” เมื่อไม่เที่ยงแล้ว เป็นทุกข์หรือเป็น สุข? ตอบว่า “เป็นทุกข์พระพุทธ เจ้าข้า” ถ้าเช่นนั้น ควรละหรือจะ