เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา : หน้า 52/116

กรุงศรีอยุธยานั้นสมบูรณ์ เพิ่มพูนด้วยพระเกียรติขจรจบ อุดมบรมสุขทั้งแผ่นพิภพ จนครบศักราชได้สองพัน คราทีนั้นฝูงสัตว์ทั้งหลาย จะเกิดความอันตรายเป็นแม่นมั่น ด้วยพระมหากษัตริย์มิได้ทรงทศพิธราชธรรม จึงเกิดเข็ญเป็นมหัศจรรย์สิบหกประการ เพลงยาวพยากรณ์นี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้ทรงวิเคราะห์วิจารณ์ว่า พระนารายณ์มิใช่เป็นผู้พยากรณ์ หากแต่อ้างตามคำพยากรณ์ ที่มีอยู่แล้วในมหาสุบินชาดก ซึ่ง กล่าวถึงพระสุบินนิมิตประหลาด ๑๖ ประการ ของพระเจ้าปเสนทิโกศล เมื่อครั้งที่ได้ไปเสาและทูลถาม พระพุทธเจ้า และพระพุทธองค์ก็ ตรัสว่า เหตุร้ายเหล่านั้นจะเกิดชั้น จริง แต่จะยังมิได้เกิดชั้นเวลานี้ แต่จะเกิดเมื่อกษัตริย์มิได้อยู่ใน ทศพิธราชธรรม พร้อมกับได้พระ ราชทานพุทธพยากรณ์ทีละข้อจน ครบ ๑๖ ขอ ตามที่ผู้เขียนได้เคยศึกษา จากพระไตรปิฎก เรื่องการครอง แผ่นดินของกษัตริย์ก็มักจะพบว่าพระพุทธองค์ได้ให้หลักธรรม สำคัญหลายเรื่อง ซึ่งล้วนปรากฏอยู่ในพระสูตรต่างๆ เช่น กูฏทันตสูตร ซึ่งกล่าวถึงการบูชายัญ การประสานสัมพันธ์ และการครองใจไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน ข้าราชบริพารในระดับ ต่างๆ เพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อการบริหารบ้านเมือง หนังสือ “วิปัสสนาทีปนิ” ของพระพรหมโมลี(วิลาค ฌาณวโร ป.ธ.๙) ท่านได้รจนาไว้ถึงลักษณะของกษัตริย์ผู้ไร้ทศพิธราชธรรมว่า ต้องประสบกับความวิบัติสูญสิ้นอำนาจวาสนา ในเรื่อง “พระมันธาตุราชบรมจักรพรรดิ” โดยผู้เขียนได้นำ มาคัดย่อ เรื่องและคงไว้ซึ่งความไพเราะของภาษาไทยแบบดั้งเดิมมี ความดังต่อไปนี้ ในอดีตกาลนานมาแล้ว ยังมีสมเด็จพระเจ้า ๕๐ กลยาณปีแร พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕ จักรพรรดิพระองค์หนึ่ง เสด็จมาอุบัติในโลก ทรงพระนามว่า สมเด็จพระเจ้ามันธาตุราชบรมจักรพรรดิ พระองค์ทรงมี บุญญาภิหารมาก เสด็จไปยังทวีปต่างๆ ได้โดยนภากาศ ด้วยอำนาจจักรแก้วอันเป็นจักรพรรดิสมบัติของท้าวเธอ คราวหนึ่งได้เสด็จไปในทวีปทั้ง ๓ คือ อุตตรกุรุทวีป ปุพพ วิเทหทวีป และอมรโคยานทวีป หมู่มนุษย์ทั้ง ๓ ทวีปนั้น ครั้นได้ทราบว่าชมพูทวีปอันเป็นที่อยู่แห่งสมเด็จพระเจ้า จักรพรรดิผู้มาเยือน เป็นทวีปที่มีความสนุกสนานยิ่งนัก เป็นอุดมมงคลภูมิสถาน คือเป็นที่ทรงอุบัติเกิดชั้นแห่งองค์ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระ อรหันตสาวกของพระพุทธเจ้า และสมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิ ก็มีความปรารถนาใครจะมาเห็น ชมพูทวีปนี้ จึงได้พร้อมใจกัน ติดตามพระบรมจักรพรรดิมาโดย นภากาศ ด้วยอำนาจจักรรัตนะ ของพระองค์ จนกระทั่งถึงชมพู- ทวีปแล้ว ก็ถูกจัดให้พักอยู่ตาม อัธยาศัยในสถานที่ต่างๆ ได้รับ ความสะดวกสบายทุกประการ โดยยังไม่ได้กำหนดวันกลับทวีป อันเป็นบ้านเกิดเมืองนอนของตน พระเจ้ามันธาตุบรมจักรพรรดินี้ ท้าวเธอเกิดเป็นมนุษย์สมัย มหัศจรรย์ เพราะทรงมากไปด้วย กฤดาภินิหาร ทรงชอบท่องเที่ยวทัศนาจร เมื่อทรงจัดที่พัก ให้แก่มนุษย์ผู้ติดตามมาจากทวีปทั้ง ๓ แล้ว ก็ทรงทราบ ข่าวว่า สวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา อันเป็นที่อยู่ของเหล่า เทพยดาทั้งหลาย เป็นที่น่ารื่นรมย์ใจ น่าท่องเที่ยวมากกว่า สถานที่ต่างๆ ด้วยพระทัยรักในการท่องเที่ยว พระองค์จึง เสด็จไปยังสรวงสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกาทันใด คราที่นั้นท้าวมหาราชทั้ง ๔ ซึ่งเป็นองค์อธิบดีผู้เป็น ใหญ่ในจาตุมหาราชิกาสวรรค์ จึงพากันมาต้อนรับสมเด็จ พระบรมจักรพรรดิแล้วทรงน่า ไปชมสวรรค์สมบัติในที่ทั้งมวล มิหนำซ้ำกลับทรงชักชวนให้เสวยเทวสมบัติบนสวรรค์นั้น เสียอีก ซึ่งพระองค์ก็มิได้ทรงปฏิเสธ เพราะสมบัตินั้นเป็น สมบัติอันน่าภิรมย์ชมชื่นมากกว่าสมบัติอื่นใดในโลกมนุษย์