การตื่นและการหลับในทางธรรม : หน้า 27/124

ในอดีตกาล ชายผู้หนึ่งได้สละเพศครองเรือน มาออกบวชเป็นฤาษี อาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์ ได้ฝึกฝน อบรมตนจนเกิดฌานและอภิญญา เป็นผู้ที่มีความเพียร มาก จะยืน และเดินจงกรมอยู่เสมอในยามค่ำคืน โดยไม่เห็นแก่หลับนอน คืนหนึ่ง รุกขเทวดาที่อาศัยอยู่ที่ต้นไม้ท้ายที่ จงกรมนั้น ได้ปรากฏกายขึ้นถามปัญหาว่า “ใครในโลกนี้หลับเมื่อเขาตื่น ใครในโลกนี้ตื่น เมื่อเขาหลับ ใครหนอทราบความข้อนี้ ใครตอบข้อความ นี้แก่ข้าพเจ้าได้บ้าง” พระฤๅษีได้ฟังคำถามแล้ว จึงตอบว่า “เราหลับเมื่อเขาตื่น เราตื่นเมื่อเขาหลับ เราทราบ ข้อความนี้ เราตอบคำถามของท่านได้” เทวดาจึงถามต่อไปว่า “ท่านหลับเมื่อเขาตื่นอย่างไร ท่านตื่นเมื่อเขาหลับ อย่างไร” พระฤๅษีตอบว่า “ชนเหล่าใด ไม่รู้จักธรรม ไม่รู้จักศีล ไม่ รู้จักการสำรวมอินทรีย์ และการฝึกว่าเป็นดังนี้ ดูก่อนเทวดา เราย่อมตื่นในชนเหล่านั้น ผู้ซึ่ง เป็นคนประมาท และถือว่าเป็นผู้ที่หลับอยู่ ส่วนคนเหล่าใดหน่ายราคะ โทสะ และ อวิชชาแล้ว ดูก่อนเทวดา เราย่อมเป็นผู้หลับ ในชนเหล่านั้นซึ่งตื่นอยู่ เราหลับเมื่อเขาตื่นอย่างนี้ เราตื่นเมื่อเขา หลับอย่างนี้ เราทราบอย่างนี้แล้ว เราจึงตอบ ท่าน” เทวดาได้ฟังคำตอบแล้วมีความพอใจ จึงกล่าว ชมเชยพระฤาษี แล้วกลับไปยังวิมานของตน นิทานเรื่องนี้ น้าอึดนำมาจาก “ชาครชาดก” ซึ่งเป็นอดีตชาติครั้งหนึ่งของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อครั้งถือกำเนิดเป็นฤาษี ส่วนเทวดา คือนางอุบล วรรณาเถรี น้าอี๊ด Winte Upon Hi Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร ๒๕