จรรยาบ่าว : หน้า 77/124

ได้ ขอให้ลองนึกดูเถิดคงจะเห็นได้ แต่คนที่ประพฤติแชเชือนมาก่อนแล้วมาประพฤติ ถูกทางกลับดีได้นั้น ย่อมจะเป็นคนมีความสามารถสำคัญมาก เพราะที่พี่แกได้เคยรู้รสอดทน เปรี้ยวหวานจืดเค็มก็ได้รับรองมาแล้ว แต่ข้อนี้ขออย่าให้เข้าใจว่า ข้าพเจ้าแนะนำและยืนยันให้ ประพฤติแซ่เขียนมาก่อนแล้วจึงจะตีภายหลังนั้นเลย ข้าพเจ้าไม่ยอมรับรองเอาเพราะใจของข้าพ เจ้านั้นอยากจะดีมาตั้งแต่ตกฟากทีเดียวดีกว่า ก็เพราะเหตุฉะนั้นจึงเห็นว่า แบบแผนอันใดมีอยู่ ถึงว่าได้เห็นได้พบครั้งแรกจะไม่สู้นิยม เชื่อถือก็ดี แต่ทำให้สกิดใจอยู่บ้าง เมื่อเกิดเข้าบ่อย ๆ ก็เลยนิยมเชื่อถือเอาเป็นดี มีความ เลื่อมใสไปก็ได้ ใจมันกลับได้เปลี่ยนได้ บางขณะเหมือนกัน เป็นสำคัญที่ต้องหมั่น ร้องเสพย์และศึกษาด้วย เมื่อจ่ออยู่เสมอ มันก็อาจเหหันไปได้ เช่นคำภาษิต เกล็ด ๆ ของบุราณกล่าวว่า “คบพาล พาลพาไปหาผิด คบบัณฑิตบัณฑิตพาไปหา ผล ถ้าภาษิตตลาดอีกไม้หนึ่งว่า คบคนดีมีศรีแก่ตัว คบคนชั่วปราชัย" เช่นนี้ก็ความเดียวกัน ถ้าจะแปลออกไปก็คือ ความ ศึกษาคนตาสองเสพ นั้นเอง เมื่อนิ้วเบี้ย อยู่กับใครหรือกับอะไร นิสัยมันก็อาจจะ ติดต่อกับคนนั้น ถ้าอย่างนั้นได้ เช่นคน เป็นละครและเป็นโขน กิริยาท่าทาง คงจะมีท่าละคร และโขนอยู่เสมอ เอา จักละเอียดออกไปอีกที คนที่เป็นนางก็ กิริยาคงต้วมเตี้ยมละมุนละไม คนที่เป็น ยักษ์เป็นลิงก็ดึงตั้งลอกแลก ดูเอาเถิดมัน ก็เป็นได้เช่นนี้ เพราะฉะนั้น เหตุไรมันจึงกลับตัวไม่ได้บ้างเล่า ย่อมจะเป็นได้ดังที่กล่าวแล้วบ้าง เหมือนกัน เพราะฉะนั้น เมื่อมีแบบแผนและหลักสูตร หรือกฎข้อความปฏิบัติขึ้นแล้ว ก็หวังใจว่า คงจะศึกษาและพิจารณาเห็นทางผิดทางชอบบ้าง เป็นทางกันเขลาและเบาความต่าง ๆ ฤา - ทวีความอุสาหะ และกตัญญูขึ้น อันเป็นของดียิ่งแห่งมนุษย์และเทพยดาสรรเสริญ ความเผลอ เพลินเฉยไปทางการชั่ว ถ้ากลั้วอยู่ในทางผิดก็จะได้นึกได้คิดเปลี่ยนจิตตั้งอารมณ์ใหม่ ได้สติดี เข้าในที่ทางถูกทางชอบดอกกระมัง ผู้เรียบเรียงก็มีความหวัง และตั้งใจให้เป็นเช่นนี้ โดยความปรารถนาอันดีฉะนี้แล กัลยา ณ ม ต ร ๗๕