อัตตา และ อนัตตา : หน้า 104/124

"อัตตา" และ "อนัตตา" ในข้อ ๓ เพิ่มเติม (๖) ธัมมชโย ภิกขุ พระธรรมเทศนาเรื่อง ตามเห็นกายในกาย หน้า ๔๑-๔๔ (๗) พระมงคลเทพมุนี : มหาสติปัฏฐาน สูตร พระธรรมเทศนา แสดงเมื่อ ๑๐ ตุลา คม ๒๕๕๗ จากวารสารกัลยาณมิตร กรกฎาคม ๒๕๓๐ และดูหน้า ๓๗-๔๒ (๔) พระมงคลเทพมุนี : โอวาทพระมงคล เทพมุนี พระธรรมเทศนา แสดงเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๘ ลงในวารสารกัลยาณมิตร ปีที่ ๒ ฉบับที่ ๑๔ พ.ศ. ๒๕๓๐ และหน้า ๓๓-๓๖ (๔) พุทธทาสภิกขุ : อานาปนสติภาวนา ธรรมทานมูลนิธิ พ.ศ. ๒๕๒๓ (๑๐) สุชีพ ปุญญานภาพ : ขันธ์ ๕ ภายนอก ภายใน อุปาทานขันธ์ ๕ พระ ธรรมวิจัย มีเท่าใด การตรัสรู้อรหัตตผล (อัญญาปฏิเวธ) ย่อมมีเท่านั้น ส่วนอายตนะ ๒ คือ เนวสัญ ญานาสัญญายตนสมาบัติ (รูปฌานที่ ๔) กับสัญญาเวทยิตนิโรธ (อนุปุพพวิหารข้อที่ ๔) นั้น พระองค์ตรัสว่าภิกษุผู้เข้าฌาน ผู้ฉลาดในการเข้าสมาบัติอาศัยแล้ว เข้าออก (จากสมาบัติ) พึงกล่าวถึงโดยชอบ พระอานนท์แสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลาย แสดงความน่าอัศจรรย์ที่พระผู้มีพระภาค ทรงบรรลุโอกาส (หาช่องว่างได้) ในที่คับแคบ (แออัดด้วยกามคุณ) คือ มีตา มีรูป ตลอดจน ถึงมีกาย มีสิ่งที่พึงถูกต้องด้วยกาย แต่ก็ไม่ทรงรับรู้ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะนั้น พระอุทายีถามว่ามีสัญญาหรือไม่ ตอบว่ามี ถามว่ามีสัญญาอะไร จึงไม่รับรู้รูป เป็นต้นนั้น ตอบเป็นใจความว่า มีสัญญาในอากาศ ในวิญญาณ ในความไม่มีอะไร (เข้าอรูปฌานที่ ๑ ถึง ๓) ก็ไม่ต้องรับรู้รูปเสียงเป็นต้นได้ (ข้อ ความในพระสูตรนี้น่าพิจารณามาก พระอานนท์สรรเสริญพระพุทธเจ้าว่า ในที่อัดแอด้วย กามคุณ ๕ แต่พระพุทธเจ้าก็หาช่องว่างได้ โดยไม่ต้องรับรู้กามคุณ ๕ คือ มีให้รู้ให้เห็น แต่ก็ ไม่รู้ไม่เห็นได้โดยวิธีเข้าอรูปฌานที่ ๑ ถึง ๓ ก็เป็นอันตัดความสนใจในอารมณ์ที่เป็นรูปทั้ง หมดได้) พระอานนท์แสดงพระธรรมแก่พระอุทายี ผู้ถามถึงเรื่องที่บุคคลจะบรรลุโอกาสในที่ คับแคบโดยอธิบายถึงการที่ภิกษุเข้าฌานทั้งรูปฌานและอรูปฌาน จนถึงสัญญาเวทยิตนิโรธ (รวม ๔ ข้อ) แล้วชี้ว่า คำว่าที่ "คับแคบ" หมายถึงกามคุณ ๕ เลื่อนขึ้นไปจากฌานที่ ๑ ถึง ไตรปิฎก ฉบับสำหรับประชาชน มหามกุฏ อรูปฌานที่ ๔ (รวม ๔ ข้อ) เป็นที่คับแคบของฌานที่สูงขึ้นไป แต่เมื่อถึงสัญญาเวทยิตนิโรธ จึงชื่อว่า บรรลุโอกาสในที่คับแคบ (แหวกหาช่องว่างได้ในที่แคบ) อย่างแท้จริง (๘ ข้อต้นเป็น การแหวกช่องว่างได้โดยปริยายคือเพียงโดยอ้อม ข้อที่ ๔ เป็นการแหวกช่องว่างได้โดยนิป ปริยายคือโดยตรง) ในพระไตรปิฎกสังยุตนิกายสฬายตน วรรค ๑๘/๒๗๘ มีกล่าวไว้ว่า ราชวิทยาลัย ๒/๒๕๒๔ หน้า ๔๖๕ (๑๑) ธัมมชโย ภิกขุ : พระธรรมเทศนา เรื่อง พุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ หน้า ๔๖-๔๘ ๑๐๒ กัลยา ณ มิตร "ผู้มีอายุพระผู้มีพระภาคย่อมไม่ทรงบัญญัติในความสุข หมายเอาเฉพาะสุขเวทนา อย่างเดียว ในที่ใด ๆ ย่อมหาความสุขได้ ในฐานะใด ๆ มีความสุข พระผู้มีพระภาคย่อมทรง บัญญัติฐานะนั้นในความสุข” “ฉะนั้นผู้ที่ตำหนิสุขในการปฏิบัติธรรม จึงน่าจะได้พิจารณา เสียใหม่ ๒.วิชชา : ฌานสมาบัติในระดับตั้งแต่ธรรมกายโคตรภูขึ้นไปเป็นโลกุตตรสมาบัติ จนถึงนิโรธสมาบัติ คือสมาบัติ ๔ ซึ่งมีในพระพุทธศาสนาเท่านั้น ธรรมกายจึงเป็นตัวพุทธ ศาสนา เป็นตัววิปัสสนา เนื่องจากใจของธรรมกายขยายส่วนไปตามลำดับ ตามความละเอียด ของใจ จนไม่มีขอบเขต ซึ่งตรงกับคำว่าสมาธิอันหาประมาณมิได้ ด้วยสมาธิ อันหา ประมาณมิได้ ที่อบรมดีแล้ว เธอจะน้อมจิตมุ่งไปเพื่อประจักษ์แจ้งด้วยความรู้จำเพาะ ซึ่ง อภิญญาสนิกรณียธรรมอย่างใด ๆ ก็ย่อมถึงภาวะที่สามารถเป็นพยานในธรรมอย่างนั้น ๆ ได้ ในเมื่ออายตนะมีอยู่ ถ้าเธอจำนง....อิทธิวิธี ก็ย่อมถึง.....ถ้าเธอจำนง....ทิพยโสต....ก็ย่อมถึง .....ถ้าเธอจำนง.....อาสวักขัย....ก็ย่อมถึงภาวะที่สามารถเป็นพยานในธรรมอย่างนั้นๆได้ใน เมื่ออายตนะมีอยู่ (๑๘) คำว่า "อายตนะ" ในที่นี้ เป็นอายตนะพิเศษ สำหรับผู้ที่สามารถปฏิบัติตามแนววิชชา ธรรมกายจนมีสมาธิแก่กล้า สำเร็จผลในด้าน "วิชชา” ในทางพุทธศาสนา เช่น วิชชา ๓ Kalyanamitra.org