จรรยาบ่าว : หน้า 76/124

โดยเห็นว่าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่จะเป็นข้าเจ้าบ่าวขุนนางอยู่บ้าง ถ้าได้เดินทางนี้ หรืออีกอย่าง เพื่อเป็นหนทางที่จะได้พิจารณาเลือกพื้นหาทางที่ชอบต่อไป ถึงแม้ว่าหนังสือฉบับนี้จะรวบรวมข้อ ความยังไม่หมดจดถี่ถ้วน ก็นึกว่ายังดีกว่าไม่มีทีเดียว เมื่อต้องการเพียงใดหรือมีความสามารถ ทำได้แต่เพียงใด ก็สุดแต่ใจรักที่จะกระทำ และคงจะเป็นคุณเป็นประโยชน์อยู่บ้าง เพื่อผู้ที่ประ พฤติแชเชือนไปได้พบ ได้อ่านก็จะสดุดใจได้สติขึ้นมาบ้างดอกกระมัง ถ้าปฏิบัติเข้าทางอยู่แล้ว แต่หากว่ายังบกพร่องและไม่เห็นทางยืดยาวต่อไปอีกอยู่บ้าง เมื่อได้พิจารณาดู ก็จะได้แลเห็น ทางที่ได้แผ้วถางทำไว้นั้นโล่งเตียนพอที่จะเดินไปสะดวก ดีกว่าบุกรุกบุกพงเดาสวดไปตามบุญ ตามกรรม และเมื่อมีทางเตียนให้เดินขึ้น แล้ว ก็จะเดินเร็วขึ้นถึงนั้นถึงนี้ได้สะดวก ทันความต้องการ ถ้าหากว่ามีความสา มารถอยากจะเดิน ถ้าแม่ไม่อยากจะเดิน ถึงมีทางไว้ก็ไม่เป็นประโยชน์อะไรอยู่เอง แต่การที่ได้ทำเรื่องขึ้นนี้ ไม่ได้หมายความ ไปถึงทาสและลูกจ้าง สำาหรับแต่บ่าวหรือ คนใช้ และบางข้อความจะสูงเกินไปจากคน ใช้ และบ่าว ก็มีอยู่บ้าง แต่เห็นว่าไม่เสีย หายอะไร กระทำได้ก็ยิ่งดีเสียอีก และ เมื่อมีแบบฉบับสำหรับบ่าวปฏิบัติเป็นทางไว้ เช่นนี้แล้ว ควรท่านผู้เป็นนายทั้งหลายจะ จัดหาไปให้บ่าวถ้าคนใช้ให้ศึกษาทราบความ ไว้ เรื่องแคล้วความเข้าใจอะไรต่าง ๆ ของบ่าวจะน้อยลง ประโยชน์ก็มีทั้งสอง ฝ่าย ส่วนนายก็จะทุเลาเบาแรงในการ ปากบ่วนกวนใจไปบ้าง เมื่อพลาดผิดลงใน ข้อใดก็จะลงโทษและว่ากล่าวได้ถนัดเหมือน ดังได้ออกคำสั่งไว้ให้แล้ว ส่วนข่าวที่ไม่ใคร่จะเอาถ่านก็จะได้มีความรู้ในสิ่งซึ่งควรปฏิบัติและนึก ความยำเกรงและระวังผิดมากเข้า จะคิดประหนึ่งว่า หนังสือนี้เหมือนข้อบังคับ จะกลับใจที่ ประพฤติแซ่เรือนมากลับประพฤติเข้าทางดี ก็จะมีประโยชน์ได้ดอกกระมัง ตัวอย่างก็ย่อมมี แต่ครั้งโบราณในการประพฤติแชเชือน แล้วกลับดีได้สำเร็จมรรคผล ออกเป็นกองส่องกองไม่ใช่ หรือ ถ้าจะคัดค้านว่าท่านเหล่านั้นมีนิสัยปัจจัยจึงกลับได้ ก็นี่ใครจะรู้แน่ได้ว่าเขาไม่มีนิสัยปัจจัย กลับเป็นดีได้บ้างเล่า ในเมื่อได้รับคำแนะนำทางดีทางชอบเข้า ข้าพเจ้าไม่ได้ประมาทเลยว่า เขา จะกลับคืนดีไม่ได้ ถึงในปัจจุบันนี้ก็มีตัวอย่างอยู่ถมไป ที่ประพฤติแก่เพื่อนมาแล้วกลับประพฤติถูกทางดีไป ๗๔ กัลยา ณ มิตร Kalyanamitra.org