ตราพระมหาพิชัยมงกุฎในสถาปัตยกรรม : หน้า 88/113

มงกุฎและพระขรรค์ประดิษฐานบนพานแว่นฟ้า อยู่ที่หน้าบันพระอุโบสถด้วย ที่หน้าพระตำหนัก ปั้นหยาที่สร้างให้เจ้าฟ้ามงกุฎประทับขณะจำ พรรษา ก็มีตราพระพิชัยมหามงกุฏเช่นกัน” “อ๋อ เพื่อให้ประชาชนรู้เป็นนัย ๆ ว่า เจ้าฟ้ามงกุฎผู้ทรงจำพรรษาวัดนี้ คือรัชทายาท ผู้จะได้ครองบัลลังก์ต่อไปนะคะ” “คิดไวจังเลย นิภา” น้าน้อยชมแล้ว พูดต่อไปว่า “น้าคิดว่าอาจเป็นเหตุนี้ก็ได้กระมัง เมื่อรัชกาลที่ ๔ เสด็จเถลิงถวัลย์ราชสมบัติ จึง (ล่าง) ภาพปาง เลยโปรดใช้พระมหาพิชัยมงกุฎเป็นตราพระราช- ประสูติ หน้าบันของ ลัญจกรประจำพระองค์ และเมื่อทรงสร้างหรือ หอไตร ปฏิสังขรณ์วัดใดก็โปรดให้ทำตราพระมหาพิชัย- มงกุฎประดับไว้ด้วย “อือ...จริงซิคะ ลักขณ์นึกออกแล้ว หน้าบันประตูทางเข้าเขตพุทธาวาสวัดสุวรรณดา รามไงคะ ทำปูนปั้นตราพระมงกุฎประดับไว้” “บางทีรัชกาลที่ ๔ ก็ไม่ทำเป็นตราหรอก แต่ทำซุ้มประตูรูปส่งมาให้เบญจดูเลยนี่นาว่างๆ เบญจ์ลองหยิบรูปซุ้มประตูวัดโพธิ์มาดูซิ จะ เห็นเป็นยอดมงกุฎจริงอย่างที่เราคุยกันมั้ย” “นั่น ลักขณ์หันหลังกลับ” เสียงพี่นิภา ตื่นเต้นชวนให้ฉันหันขวับทันที “เห็นมั้ย ประตู ที่เราเข้ามาน่ะ มีตราประจำพระองค์รัชกาลที่ ๔ ด้วย” เออ จริงด้วยนะเบญจ์ หน้าบันหรือ หน้าจั่วด้านในของซุ้มประตูทางเข้าซึ่งไม่ใหญ่นัก มีลายปูนปั้นตราพระมงกุฎ “เมื่อกี้หลานคงไม่ทันสังเกตกระมังจะ ด้านนอกก็มีตราพระราชลัญจกรนี้เช่นกัน ผนัง ด้านนอกหลังพระวิหารนี้ที่ทำเป็นซุ้มจารึกก็มี เช่นกัน เดี๋ยวค่อยดูแล้วกันนะ อ้อ...หลาน ๆ สังเกตรูปทรงประตูทางเข้าให้ดีนะ นี่เป็นรูป แบบสมัยรัชกาลที่ ๔ อีกแบบหนึ่ง ได้รับอิทธิพล ยุโรป ทำเป็นซุ้มโค้งแหลม ซึ่งต่างจากที่หลาน เคยเห็นในสมัยรัชกาลที่ ๑-๓ พอสมัยรัชกาลที่ ๕ จะดัดแปลงไปจากนี้เล็กน้อย ๔๖ กัลยาณมิตร พฤศจิกายน ๒๕๓๕ “ เออ...วันนี้ถ้ามีเวลานะ น้าจะพาไปวัด ราชบพิธฯ เดินข้ามคลองก็ถึงใกล้นิดเดียวเอง” “ดีค่ะ ดีค่ะ” “ดีค่ะ เรื่อยเลยนะเรา ยายลักษณ์ นิภาเย้าฉัน “แหม...พี่นิภาก..โธ่” น้าน้อยเปิดไฟเขียว เราก็ต้องรีบฉวยโอกาสจริงมั้ยจ๊ะเบญจ์ ก็ฉัน ภูมิยังไม่แน่นเท่าพี่นิภานี้ ก็ต้องอยากรู้อยาก เห็นมากกว่าพี่นิภา “น้าคะ บานประตูหน้าต่างแกะสลักสวย งามจังเลยนะคะ ลายก้านแย่งซ้อนกัน ๒ ชั้น เสียด้วย”