ศิลาจารึกและประวัติศาสตร์ : หน้า 91/113

ภาพประวัติศาสตร์ที่บันทึกความทรงจำให้น้อม รำลึกถึงพระองค์” น้าน้อยปล่อยให้เราดูรูป ถ่ายรูปสักพัก ก็บอกว่า “หลานเขาคอยนานแล้ว” น้าน้อย พูดแล้วก็กราบพระ ฉันทำตามแล้วเดินออกมา ขอบคุณเจ้าหน้าที่วัดที่แสนใจดี น้าน้อยแนะให้เราเดินไปดูศิลาจารึกที่ ซุ้มด้านหลังพระวิหารหลวง (ด้านนอกนะจ๊ะ) ตัวซุ้มทำโค้งปลายแหลม ภายในไม้เป็นหินอ่อน แกะสลักทั้งแผ่น น้าน้อยว่าเป็นประกาศ ๒ ฉบับของรัชกาลที่ ๔ ที่สลักบนแผ่นเดียวกัน อ่านแล้วพอสรุปได้ว่า ฉบับแรกเป็นประกาศสร้าง วัดถวายพระสงฆ์ธรรมยุตินิกายเมื่อ พ.ศ. ๒๔๐๙ ส่วนช่วงล่างเป็นฉบับที่ ๒ ประกาศงานพระ ราชพิธีผูกพัทธสีมาเมื่อ พ.ศ.๒๕๐๘ จะ นับว่า เป็นข้อความสำคัญมาก พี่นิภาว่าเป็นมหา มรดกของพระสงฆ์ฝ่ายธรรมยุตินิกายเชียวนะ เบญจ์ แล้วเหนือแผ่นศิลามีรูปพระมงกุฎตรา ประจำรัชกาลที่ ๔ จริงอย่างที่น้าน้อยบอกไว้ แต่แรกด้วย หลังพระวิหารหลวง เป็นพระเจดีย์หิน อ่อนทั้งองค์ ทรงระฆังคว่ำอย่างที่เรียกว่า (บน) อนุสาวรีย์ ร.๔ ทรงลังกา มีปล้องไฉนแทนบัวกลุ่ม น้าน้อยว่า การสร้างวัดนี้เป็นการเริ่มต้นรื้อฟื้นศิลปกรรมไทย ชาวบ้านเรียก สมัยอยุธยาตอนกลางขึ้นมาใหม่ แล้วถือว่าเป็น “หอพระจอม” ใน พระราชนิยมประจำรัชกาลที่ ๔ เพราะทรงสร้าง พระเจดีย์สไตล์นี้อีกหลายวัด เช่น วัดโสมนัส ปราสาทด้านตะวันตก “ข้างในมีอะไรรึเปล่าคะ น้า” “มีพระอังคารของสมเด็จพระสังฆราชสา จะ สรีรางคารของพระสาสนโสภณฯ ที่ชื่ออ่อน อหิโก และของพระพรหมมุนีฯ ที่ชื่อแย้ง อุปวิ กาโส ก็อดีตเจ้าอาวาสทั้งนั้นแหละ” วัดมกุฎฯ เป็นต้น แต่ฐานเจดีย์ของวัดนี้ ยังไม่รู้เลย แถมไว้จะอยู่ใน เป็นทรงสี่เหลี่ยมอยู่นะจ๊ะเรียกพระเจดีย์องค์นี้ว่า ปาสาณเจดีย์น้าน้อยว่าคำนี้หมายถึงเจดีย์หินจะ ตรงฐานด้านหน้าพระเจดีย์ซึ่งอยู่ตรงข้าม ซุ้มศิลาจารึก มีรูปหล่อสัมฤทธิ์ของสมเด็จพระ ( 1 ช สังฆราช (สา ปุสฺสเทว) ขนาดเท่าองค์จริง ใน ท่านั่งแสดงพระธรรมเทศนา ประดิษฐ์อยู่ในซุ้ม แนะ “น้าขา หอไตรมีมั้ยคะ” “สติกอย “มีจะ เดินมาทางนี้” ว่าแล้วน้าน้อยก็ ใครเดินนำย้อนขึ้นทางด้านตะวันออกของพระวิหาร หลวง “นี่ไงจ๊ะ หอไตร ระ “นี่หรือคะ” ฉันเอ็งเต็มที่ ก็เห็นปราสาท ยอดปรางค์ทาสีขาวทั้งองค์ หน้าบันเป็นลาย - ปูนปั้นเกี่ยวกับพระพุทธประวัติด้านใต้เป็นปาง เรียก ประสูติ ด้านเหนือเป็นปางปรินิพพาน แล น้าน้อยย้ำว่าใช่หอไตร เพราะข้างใน จ้ะ พร้อมทั้งมีคำจารึกอธิบายประวัติไว้ด้วย มียอดปรางค์อย่างขอม แต่ไม่สวยเลย คือไม่เป็uslimmingwists ถูกใจฉันไง อ่านต่อหน้า ๙๙ พฤศจิกายน ๒๕๓๕ กัลยาณมิตร ๘๔