พระเจ้ามหาสีลวราช : หน้า 75/113

ระยะออกบวช ก็ตั้งใจปฏิบัติธรรมอย่างสม่ำเสมอ พสกนิกรทั้งปวง พระองค์โปรดการทำทานยิ่งนัก และยังเคร่งครัดต่อพระวินัยอย่างน่าสรรเสริญอีก ทรงให้สร้างโรงทานไว้ถึง 5 แห่ง คือที่ประตูเมือง ทั้ง ๔ ด้าน ที่กลางพระนครและที่ประตูพระราชวัง ด้วย แม้ว่าพระภิกษุรูปนี้ จะตั้งใจปฏิบัติธรรม เพื่อเป็นทานแก่คนยากจนไร้ที่พึ่ง คนกำพร้า และ อย่างดี แต่ก็ยังไม่มีมรรคผลใด ๆ ปรากฏให้เห็น จึงบังเกิดความท้อถอย เบื่อหน่ายคลายความเพียร ประพฤติปฏิบัติธรรมย่อหย่อน ครองเพศสมณะ คนเดินทางซึ่งเหน็ดเหนื่อยหิวโหยผ่านมา จะได้มี ข้าวปลาอาหารรับประทาน ในครั้งนั้น มีอำมาตย์ชั่วคนหนึ่ง เห็นพระ ไปวัน ๆ หนึ่งอย่างแกน ๆ เหมือนคนสิ้นหวังใน ราชามีน้ำพระทัยเปี่ยมด้วยพระเมตตากรุณา พระ ชีวิต ๆ ประมาณ แล้วทรงให้สติว่า ราชอัธยาศัยก็อ่อนโยน ไม่โปรดการรบราฆ่าฟัน พระพุทธองค์มีพระมหากรุณาธิคุณสุดที่จะ จึงคิดเหิมเกริมถึงขนาดบังอาจลักลอบเข้าไปใน ปรารถนาจะประทานกำลังใจในการ เขตพระราชฐานชั้นในหลายครั้งหลายครา จนมีผู้ ปฏิบัติธรรม จึงตรัสเรียกพระภิกษุรูปนั้นมาซักถาม มากราบทูลฟ้องร้อง และพระองค์ก็ทรงทราบด้วย พระองค์เอง ถึงแม้ว่าการกระทำเช่นนี้มีความผิด “เมื่อมีโอกาสได้มาบรรพชาในพระพุทธ ถึงขั้นประหารชีวิต แต่พระองค์ทรงมีน้ำพระทัย ศาสนา อันเป็นศาสนาเดียวในโลกที่เปี่ยมไปด้วย กรุณา ไม่ทรงประสงค์จะฆ่าสัตว์ตัดชีวิต จึงเพียง สาระประโยชน์ สามารถนำสรรพสัตว์ทั้งหลายออก ทรงว่ากล่าวแล้วขับไล่ไปเสียจากพระนคร จากกองทุกข์ได้ จึงไม่ควรเลยที่เธอจะย่อหย่อน เมื่ออำมาตย์ชั่วผู้นั้นถูกขับไล่ออกจากเมือง คลายความเพียรเสียเช่นนี้ บัณฑิตในกาลก่อนโน้น ก็โกรธแค้นพระเจ้ามหาสีลวราชยิ่งนัก เขาขน แม้จะสิ้นสูญราชสมบัติแล้ว ก็ยังตั้งมั่นอยู่ใน ทรัพย์สินและพาลูกเมียเดินทางออกจากกรุงพา ความเพียร ไม่ท้อถอย จนกระทั่งภายหลังสามารถ ราณสี ไปพึ่งบารมีพระราชาแห่งแคว้นโกศล กลับไปครองราชสมบัติได้อีก” ดังนี้ โดยที่อำมาตย์ผู้นี้เป็นคนมีฝีมืออยู่แล้ว และ จากนั้นพระพุทธองค์ทรงระลึกชาติด้วยบุพ ยังหมั่นเพียรทำการงานเต็มความสามารถ แสดง เพนิวาสานุสติญาณ นำมหาสีลวชาดกมาตรัสเล่า ความจงรักภักดีอย่างออกนอกหน้า ในไม่ช้าก็เป็น ที่ไว้วางพระราชหฤทัยของพระเจ้าโกศล ในอดีตกาล ณ กรุงพาราณสี พระเจ้าพรหม วันหนึ่ง ขณะที่อำมาตย์ทั้งหลายเข้าเฝ้า ทัตพระองค์หนึ่ง มีพระนามว่า พระเจ้าสีลวราช ประชุมปรึกษาเรื่องราชการงานเมืองอยู่นั้นอำมาตย์ พระองค์ทรงพระปรีชาสามารถมาก ทรงสำเร็จ ชั่วเห็นเป็นโอกาสเหมาะจึงกราบทูลพระเจ้าโกศลว่า ศิลปศาสตร์ทุกแขนง เมื่อ เมื่อมีพระชันษาเพียง ๑๖ พรรษา “พระพุทธเจ้าข้า กษัตริย์เมืองพาราณสี อ่อนแอราวอิสตรี ถึงแม้ราชสมบัติในเมืองจะมี พระองค์มีพระทัยเปี่ยมไปด้วยพระเมตตา มากมาย แต่ก็เปรียบเสมือนรวงผึ้งที่ปราศจากตัว กรุณาตั้งแต่ยังทรงเป็นพระกุมาร ครั้นเมื่อได้ ครองราชสมบัติแล้ว ก็ทรงปกครองไพร่ฟ้าข้า แผ่นดินโดยธรรม ทรงเป็นพระธรรมราชาของ ผึ้ง หากพระองค์มีพระราชประสงค์เมืองพาราณสี แล้วไซร้ เพียงยกกำลังทหารไปเล็กน้อย ก็อาจยืด เมืองได้โดยง่ายพระเจ้าข้า” กรกฎาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๗๑