การแผ่พระศาสนาในลังกา : หน้า 97/113

คณะพระมหินทะใบเ แผ่พระศาสนา ณ เกาะ อังกา ในรัชสมัยพระเจ้า เทวานัมปิยติสสะ เจ้าแผ่น- ดินลังกาสวยราชย์ และ พระมหินทะปัญหาให้พระ เจ้าเทวะ ปิยติสสะเลื่อน ในพระพุทธศาสนา สําเร็จ ปักหลักของพระ ศาสนาได้มั่นคง ณ ประเทศนั้นสับ มาจนทุกวันน แหละเป็นผลให้คัมภีร์ประเภทที่เรียกว่า ลังกา จึงเหลือปัญหาใหญ่ข้อสำคัญอีก “ศาสตร์” ได้อุบัติขึ้น และก็ปรากฏว่า ๒ ข้อ คือเรื่องทำตติยสังคายนา และ พระโมคคัลลีบุตรได้รจนาคัมภีร์ประเภท เรื่องธรรมทูตกรรม ที่เราจะต้องวินิจฉัย นี้ขึ้นเล่มหนึ่งคือ “กถาวัตถุ” เพื่อโต้ ให้เด็ดขาด แย้งกับพระพุทธศาสนานิกายอื่น ๆ และ ปัญหาเรื่องถ ยสังคายนา เพื่อรักษาพระพุทธมติอันบริสุทธิ์ไว้ สำหรับเรื่องตติยสังคายนาตาม ทั้งคัมภีร์มหาวังสะและอโศกาว- ที่คัมภีร์มหาวังสะว่า เกิดขึ้นหลังการ ทานต่างพยายามจะแสดงว่า พระเจ้า ชำระสะสางพวกเดียรถีย์ปลอมบวชนั้น อโศกทรงฝักใฝ่เลื่อมใสในนิกายของตน ข้าพเจ้าเข้าใจว่าพวกเดียรถีย์ตามวาทะ จนบางครั้งถึงกับตัดทอนข้อเท็จจริง ของท่านพวกลังกา แท้จริงคือบรรดา บางอย่างออกเสีย เคราะห์ดีที่เราได้ คณะสงฆ์นิกายอื่นๆ มีนิกายมหาสังฆิกะ หลักฐานจากศิลาจารึก มิฉะนั้นคงจะ เป็นต้น และนักประวัติศาสตร์ส่วน ยุ่งพิลึกในการวินิจฉัยปัญหาเหล่านี้ มากทางตะวันตกเขาก็เข้าใจอย่างนั้นมัน ส่วนเรื่องพระอนุชาของพระเจ้าอโศกซึ่ง ไม่น่าจะเป็นเหตุผลได้เลยในข้อที่พระ บาลีเรียกว่าติสสะ และฝ่ายสสกฤต พุทธศาสนากำลังรุ่งโรจน์ภายใต้พระบรม เรียกว่า วีตโศกนั้น ต้องเป็นเรื่องจริงที่ ราชูปถัมภ์ มีพระเถรานุเถระเป็นผู้นำ เชื่อถือได้ เพราะกล่าวพ้องต้องกันทั้ง ๒ ปฏิบัติธรรม และมีธรรมมหาอำมาตย์ ฝ่าย สำหรับเรื่องพระมหินทะและพระ คอยสอดส่องให้ความพิทักษ์แล้วปล่อย สังฆมิตตเถรีนั้น มีผู้ไม่ยอมรับรองว่า ให้เกิดมีคนปลอมบวชตั้ง 50,000 คน เป็นเรื่องจริง ในจดหมายเหตุของสมณะ โดยที่ทางบ้านเมืองหรือทางคณะสงฆ์ เสี่ยงจัง กล่าวถึงพระมหินทะว่าเป็น ไม่สามารถจะหาทางป้องกันหรือกำจัดถึง พระอนุชาองค์หนึ่งของพระเจ้าอโศก เป็น ปี ดูเป็นธรรมดาของนักแต่งปกรณ์ ผู้นำพระพุทธศาสนาไปสู่ลังกา ซึ่งเป็น ของลังกาเสียจริง ๆ ที่ชอบเขียนคณะ หลักฐานข้อหนึ่งว่าอย่างไรเสีย พระ สงฆ์ฝ่ายตรงกันข้ามว่าเป็นอธรรมวาที มหินทะจะต้องมีชีวิตอยู่จริง เป็นเรื่องที่ บ้าง เป็นเดียรถีย์บ้าง เป็นอลัชชีบ้าง รู้กันโดยทั่วไปในหมู่พุทธศาสนิกชนแต่ หลักฐานข้อสำคัญข้อหนึ่งคือเหตุผลที่ โบราณ จนสมณะเสี่ยงจังจดไว้เป็นหลัก คัมภีร์มหาวังสะให้ไว้ว่า เพราะลาภ ฐาน สักการะเกิดในหมู่สงฆ์มาก ทำให้พวก ส่วนที่ว่าเป็นพระอนุชาหรือพระ- พาหิรลัทธิอดอยากขาดแคลน ถึงต้อง โอรสนั้น ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่สำคัญ และ ลักเพศปลอมบวชเป็นภิกษุ ก็ช่างขัดกับ การที่ไม่ปรากฏชื่อพระมหินทะในอโศกา ข้อความในศิลาจารึกของพระเจ้าอโศก วทาน ก็เป็นเรื่องธุระไม่ใช่ของฝ่ายสระ ซึ่งแสดงว่ามีพวกพราหมณ์พาหิรลัทธิได้ วาสติวาทินอีกเช่นกัน ที่จะไปบันทึก รับความคุ้มครองอุปการะและเคารพจาก ประวัติท่านผู้เป็นกำลังสำคัญของการ พระองค์ดุจกัน แผ่ขยายตัวแห่งนิกายเถรวาทินสู่ประเทศ ๗ อ่านต่อฉบับหน้า กรกฎาคม ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๕๕