คุณค่าของวัฒนธรรม : หน้า 33/128

คุณค่าของวัฒนธรรม ในบรรดาสัตวโลกด้วยกัน มนุษย์เรานั้นนับว่าเป็น สัตว์ที่ประเสริฐกว่าสัตว์ทั้งปวง เพราะมนุษย์เรามีความสา มารถที่จะเรียนรู้ สะสมความรู้และถ่ายทอดความรู้ได้ จึง ต่างจาก ทำให้มนุษยชาติมีการพัฒนามากขึ้นเป็นลำดับ สัตว์ทั้งหลายที่ไม่สามารถสะสมถ่ายทอดความรู้ ต้องตั้งต้น ใหม่ แม้แต่สัตว์อย่างลิงค่าง เมื่อพันปีหมื่นปีเคยเป็นมา อย่างไร เดี๋ยวนี้ก็ยังคงเป็นอย่างนั้น คือยังเปลือยกายและ การพอใจที่จะอยู่อาศัยตามต้นไม้ในป่าเหมือนเดิม ซึ่งคงจะ ต้องเป็นอยู่อย่างนี้ตลอดไป ไม่มีการพัฒนาไปกว่านี้ได้ ความเจริญงอกงามที่เกิดจากการเรียนรู้ สั่งสม สร้าง สรรค์ และถ่ายทอดภูมิธรรม ภูมิปัญญา สืบต่อกันมาเป็นรูป แบบของการปฏิบัติอันเป็นพฤติกรรมหรือวิถีชีวิต ที่มีอยู่ได้ เฉพาะในสังคมของมนุษย์ นี้แหละคือสิ่งที่เรียกว่าวัฒนธรรม วัฒนธรรมไทย ไทยตั้งแต่เกิดจนตาย จึงกล่าวได้ว่า พระพุทธศาสนานั้นเป็นแกนนำและ รากฐานสำคัญของวัฒนธรรมไทยเลย ทีเดียว การที่คนไทยส่วนใหญ่เป็นพุทธ ศาสนิกชน และมีวิถีชีวิตผูกพัน แนบแน่นอยู่กับพระพุทธศาสนามาช้า นาน ครอบครัวไทยจึงได้ทำหน้าที่ เป็นแหล่งหล่อหลอมชีวิตจิตใจ และ ลักษณะนิสัยของคนไทยให้ออกมา คล้ายๆ กัน นั่นคือความเป็นผู้มี จิตใจกว้างขวาง ร่าเริงแจ่มใส ชอบ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ แสดงความเป็นมิตร เข้ากับใคร ๆ ได้ง่าย ยินดีในการให้และแบ่งปัน ความเป็น ผู้มีน้ำใจนี่แหละคือลักษณะที่เด่นชัดของคนไทย หรือจะ เรียกว่าเป็นเอกลักษณ์ไทยก็ได้ เพราะคนต่างชาติออกจะ ประทับใจในเรื่องนี้ จนทำให้เมืองไทยได้รับสมญาว่า “สยาม เมืองยิ้ม” ซึ่งก็เป็นส่วนดีที่ควรจะต้องรักษาไว้ คุณธรรมในครอบครัวไทย นอกจากความมีน้ำใจแล้ว คนไทยเรายังได้รับการ ปลูกฝังคุณธรรมต่างๆ จากทางครอบครัวอีกมากมาย คุณ ธรรมหลักๆ ก็ได้แก่ ความกตัญญูกตเวที ความเมตตา ความเคารพอ่อนน้อม ความอดทนอดกลั้น ความมีวินัยและ รักสงบ เป็นต้น โดยคนที่เป็นผู้ใหญ่จะถือเป็นหน้าที่ที่จะ ต้องให้การอบรมสั่งสอนผู้ที่เป็นเด็กกว่า เรียกว่า เคารพเชื่อ ฟังกันตามอาวุโส การรู้จักเคารพเชื่อฟังกันตามอาวุโสนี้แหละ ที่เป็น ความน่ารักของคนไทย และสามารถอยู่ร่วมเป็นครอบครัว ใหญ่ได้อย่างสงบสุข เพราะครอบครัวคนไทยที่เป็นมาแต่ วัฒนธรรมไทย คือวิถีชีวิตที่คนไทยได้สั่งสมเลือกสรร โบราณนั้น เมื่อมีลูกหลานเพิ่มขึ้นก็มิได้แยกย้ายกันไป คง ปรับปรุงแก้ไข จนถือว่าเป็นสิ่งดีงามเหมาะสมกับสภาพแวด นิยมอยู่บ้านเดียวกันหรือปลูกติด ๆ กัน มีชานเดินถึงกัน ให้ ล้อม และได้ใช้เป็นเครื่องมือหรือเป็นแนวทางในการป้องกัน ไปมาหาสู่กันง่ายๆ ตัวปู่ย่าตายายถือว่าเป็นผู้ใหญ่ในครอบ ครัว ลูกๆ หลานๆ ต่างก็ให้ความเคารพเชื่อฟัง ในฐานะที่ เนื่องจากคนไทยได้ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนาเป็น เป็นหลักของครอบครัว เมื่อมีเวลาว่างก็จะมาชุมนุมกันต่อ ศาสนาประจำชาติสืบทอดกันมายาวนานนับพันปี ทำให้ หน้าปู่ย่าตายาย ปู่ย่าตายายก็มักจะถามไถ่สารทุกข์สุกดิบ พระพุทธศาสนาเข้ามามีบทบาทต่อชีวิตความเป็นอยู่ของคน ของลูกหลานแต่ละคน และคอยอบรมสั่งสอนแนะนำเรื่อง และแก้ไขปัญหาของสังคม ๓๑ เมษายน ๒๕๓๘ กัลยาณมิตร