พิธีฝังศพและความเชื่อของชาวม้ง : หน้า 84/128

“อือ ประวิตรนี่ก็เก่งนะ ให้คำตอบได้ดี ได้สนุกเชียวละ ครูก็คิดว่าคงเป็นความเชื่อเช่น “ถ้าไม่ทำไม่ได้หรือคะ” “เขาเชื่อกันนะคะว่า ถ้าหากไม่ทำพิธี นั้น คือคนเป็นๆ คิดไปเองจินตนาการไปเองว่า ปล่อยผี ผู้ตายจะไม่สามารถไปผุดไปเกิดได้ค่ะ วิญญาณผู้ตายจะรู้ว่าคนเป่าแคนวิ่งหนีไปทาง วิญญาณจะวนเวียนวกกลับมารบกวนญาติพี่น้อง ไหน เดี๋ยวไล่ตามจะยุ่งกันใหญ่ ที่จริงคนตาย อาจบันดาลให้คนในครอบครัวเจ็บไข้ได้ป่วยถึง ก็หมดฤทธิ์แล้ว ถ้าเป็นๆ อยู่อย่างครู ก็ลุกขึ้น ตาย หรือทำให้สัตว์เลี้ยงถึงตายได้ค่ะ” มาไล่ตีพวกเธอได้จริงมั้ย” “แหม ! ถ้าไม่ทำพิธี คงเสี้ยนน่าดูนะ “จริงค่ะ จริงครับ” เสียงตอบกันหนักแน่น แหม! คงสนุกพิลึกนะเบญจ์ที่รักเลือก ตามใจชอบแล้วกัน เอ้าฟังน้าน้อยเล่าต่อดีกว่า “พอถึงสถานที่ที่เลือกจะฝังศพ โดยขุด ดินเตรียมไว้ล่วงหน้า ก็จัดการฝังให้ลึกกลบให้ แน่น กันสัตว์ทั้งหลายมาคุ้ยเขี่ย เมื่อฝังเสร็จ ก็ใกล้ค่ำพอดี ญาติจะจุดโคมไฟตั้งทิ้งไว้ไม่ ไกลจากหลุมฝัง ผีเห็นก็จะผิงไฟแก้หนาวแล้ว เดินกลับไปยังหลุมของตน เพราะไม่สามารถ หาทางกลับไปบ้านเดิมได้” “เมื่อเสร็จพิธีฝังศพ ญาติก็กลับบ้าน หลังจากฝังศพแล้ว ๓ วัน ญาติผู้ตายจะนำก้อน หินย้อนไปกองเรียงไว้บนหลุมฝังศพ โดยเชื่อ ว่าเป็นการสร้างบ้านใหม่ให้ผีผู้ตายอยู่ แต่ ก้อนไม่ทราบ ไม่ได้ถามพ่อหลวงค่ะ ฉะนั้นนิภา ไม่ต้องถามน้านะ” น้าน้อยรีบดักคอพี่นิภาๆ หัวเราะชอบใจ “หลังจากนั้นอีก ๑๓ วัน จะทำพิธีเชิญ วิญญาณผู้ตายกลับไปเยี่ยมบ้าน เพื่อกินไก่ที่ จัดไว้เซ่นไหว้” ๓ ลักขณ์” “ไม่รู้ว่าเทียบกับนางนาคพระโขนง ใคร จะเสี้ยนมากกว่ากัน” พี่นิภากระซิบกระซาบ ข้างหูฉัน แต่น้าน้อยคงได้ยินจึงทำเสียง ...... และปรามด้วยสายตา ฉันจึงรีบเปลี่ยนเรื่อง ก่อนที่จะโดนเทศนากัณฑ์ยาว “น้าคะ เขาฝังศพกันที่ไหนคะ” “ชาวม้งอยู่บนเขา ก็ยังตามไหล่เขาทั่วไป แต่ก็มีหลักเกณฑ์นะคะ คือ ไม่ฝังตามบนไหล่ เขาที่หมู่บ้านตั้งอยู่ ถือว่าทำให้วิญญาณไม่สงบ คนในหมู่บ้านก็จะไม่เจริญด้วย ฉะนั้นเขาจะ เลือกฝั่งตามไหล่เขาซึ่งมีสันเขาขนาบอยู่รอบด้าน อนึ่งหากนำศพไปฝังไว้ ณ ไหล่เขาแห่งใดแล้ว เขาห้ามนำศพอื่นไปฝังในระดับเดียวกันอีก ต้อง ให้ต่ำลงไป หรือเยื้องไปจากศพที่ฝังไว้ก่อน” “ทำไมฝั่งระดับเดียวกันไม่ได้ล่ะครับ” ประวิตรถาม “ชาวม้งเชื่อว่า ถ้าฝังอยู่ในแนวเดียวกัน เป็นการไม่เคารพผู้ตายก่อน แล้วจะทำให้ผู้ตาย แย่งที่ทำกินกัน เมื่อแย่งที่ไม่ได้ ก็กลับมารบ กวน ทำให้ลูกหลานญาติพี่น้องเจ็บป่วยค่ะ... อ้อ... สำหรับศพเด็กนิยมให้ฝังไว้ในบริเวณเดียว กัน ระดับเดียวกัน เพื่อให้เป็นเพื่อนเล่นแก้ “อันที่จริงนะคะ นับตั้งแต่จัดพิธีศพใน บ้าน จนถึงวันนำไปฝัง ญาติจะทำอาหารเช่น ไหว้ผีเรือนและเลี้ยงอาหารวิญญาณผู้ตาย แล้ว ยังมีการเซ่นไหว้วิญญาณผู้ตายหลังจากฝั่งไป เหงา” แล้วเป็นเวลา ๓ วัน ดังนั้นก็ทำการเซ่นศพรวม ๗ วันเชียวนะนับตั้งแต่วันตายวันแรก แล้วอีก ๑๓ วันก็เช่นอีกด้วยไก่อย่างที่บอกแล้ว แล้ว ต่อสิ้นปีหนึ่งจะเซ่นไหว้วิญญาณอีกครั้ง อ้อ... ภายใน ๑ ปี ลูกหลานผู้ตายจะต้องให้หมอผี ทำพิธีปล่อยผีผู้ตายให้ไปเกิดด้วยนะคะ” กัลยาณมิตร ๘๒ “ดีแฮะ! อย่างงี้ค่อยยังชั่ว..... ค่อยหาย เหงาหน่อยนะลักขณ์” พี่นิภาพึมพำกับฉันราว กับตนเป็นเด็กตั้งอย่างงั้นแหละ สงสัยคงอยาก เป็นมั้ง นะเบญจ์นะ เมษายน ๒๕๓๘ อ่านต่อฉบับหน้า