พระมโหสถ : หน้า 111/128

พระมโหสถ เรื่อง : สำนวนเก่า ความเดิม ภาพ : : พุทธศิลป์ เหล่าอำมาตย์ที่คอยดูพฤติกรรมของมโหสถกุมาร รีบนำความไปกราบทูลพระราชา พระองค์มีพระประสงค์จะรับเข้ามาในพระราชวัง ก็ถูกคัดค้านจากพราหมณ์ปุโรหิต คอยดูให้ แน่ใจต่อไป ต่อมามโหสถตัดสินให้เจ้าของโคชนะผู้ลักโค ด้วยการพิสูจน์ให้เห็นว่า โคนั้นกิน หญ้าเป็นอาหารตามคำของเจ้าของโค และอบรมสั่งสอนให้คนลักโคตั้งมั่นอยู่ในศีล ๕ ต่อมา เกิดการพิพาทระหว่างเจ้าของสร้อยและคนลักสร้อย คนทั้งสองมาถึงศาลาของมโหสถ ๆ เห็น อากัปกิริยาแล้วทราบว่าใครเป็นเจ้าของ แต่ต้องการพิสูจน์ให้ทุกคนเห็นและยอมรับเสียก่อน กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ วิวาทวาทา เหตุด้วยสิ่งใดนั้นรับ ก่อนสองรา หญิงโจรบอกไป บ ด่าว่าเถียงกัน เครื่องประดับนี้ไซร้ ข้าไม่หลอกลวง บอกไปจงพลัน อันว่าน้ำย้อม เครื่องหอมทั้งปวง อย่าได้เถียงกัน ว่าตามสัจจา กลิ่นกลิ่นจันทน์จวง เนื้อไม้กฤษณา หญิงทั้งสองคน แล้วถามเจ้าของ บอกไปบัดดล ดั่งหนหลังมา ให้รู้โดยปอง ถ่องแท้แก่ตา ใครชอบใครผิด ช่วยพิจารณา น้ำย้อมสิ่งใด อย่าได้มุสา แต่ตามสัจจา ไม่เข้ากับใคร บอกตามสัจจา อย่าช้าโดยตรง มโหสถพันปี ฝ่ายเจ้าของนั้น ถามหญิงโจรี มิช้าทันใจ บอกไปด้วยพลัน ตามสัตย์ซื่อตรง เครื่องประดับนี้ ย้อมด้วยสิ่งใด ย เครื่องประดับข้า ทำแล้วโดยจง Hill เจ้าจงว่าไป อย่าได้หลอกลวง ย้อมด้วยประยงค์ จำนงทุกวัน กัลยาณมิตร ๑๐๙ เมษายน ๒๕๓๘