ผัสสะและเวทนา : หน้า 18/128

จักขุสัมผัส อีก ๕ อย่างก็เช่นกัน ผัสสะนี้เป็นอาหาร เพราะประมวล ให้เวทนาหรือปรนปรือให้เกิดเวทนา ผัสสะที่เกิดจากกระทบอารมณ์ที่ ๓ ดีก็ให้เกิดสุขเวทนา กระทบอารมณ์ ชั่วก็ให้เกิดทุกขเวทนา อารมณ์ไม่ดี ไม่ชั่วก็ให้เกิดอุเบกขาเวทนา ดัง เช่น พระสารีบุตรยืนกั้นร่มให้พระ ดาสดาได้เป็นเวลา ๓ วัน โดยไม่ หิวโหย ก็เพราะผัสสาหารอย่างนี้ สัตว์นรกดำรงชีพรับเคราะห์กรรม อยู่ได้ก็เพราะผัสสาหารทางชั่ว คน นอนหลับอยู่ได้ก็ด้วยผัสสะชนิดให้ เกิดอุเบกขาเวทนา มโนสัญเจตนาหารได้แก่การ คิดอ่านทางใจ มโนสัญเจตนาหาร นี้เป็นอาหารประมวลมาซึ่งภพ ๓ คือ กามภพ รูปภพ อรูปภพ แล้วแต่ เจตนา คือมุ่งไปเกาะภพไหน เมื่อ ประกอบถูกส่วนก็ไปสู่ภพนั้น เจตนา เป็นตัวกรรมได้ในบาลีว่า เจตนาห์ ภิกฺขเว วทามิ ซึ่งแปลความว่า ดูกร ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวว่าเจตนา นั้นเองเป็นตัวกรรม คนที่ทำกรรม เป็นกุศล สุคติภพย่อมคอยทำ รัน เหมือนกัน รองอยู่และคนที่ทำกรรมเป็นอกุศล ไม่ว่าอย่างใดอย่างหนึ่ง วิญญาณ ทุคติภพก็ย่อมคอยท่ารับรองเขาอยู่ จึงเป็นอาหารประมวลให้เกิดนามรูป ได้ในคำว่า วิญญาณปจฺจยา นาม สัตว์ทั้งหลาย วิญญาณาหาร วิญญาณแปล รูป ซึ่งแปลว่า วิญญาณเป็นปัจจัย ว่าความรู้แจ้ง ๆ เป็นอาหารชนิดหนึ่ง ให้เกิดนามรูป สัตว์ทั้งหลายมีอัชฌาสัยหรือ ความเห็นต่างๆ กันเช่น จำพวก หนึ่งเห็นว่า โลกเที่ยงไม่มียักเยื้อง แปรผัน และเห็นว่าเกิดมาเป็นมนุษย์ เหมือนกัน ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ เหล่านี้เป็นที่รองรับของวิญญาณ วิญญาณย่อมมีรสในอารมณ์ 5 อย่าง สัตวโลก ที่ว่าพระองค์ทรงรู้ แจ้งซึ่งสัตว์โลกนั้น คือพระองค์ทรง รู้แจ้งซึ่งธรรมเป็นที่มาแห่งจิตของ แล้ว เมื่อตายไปก็ต้องกลับมาเกิด เป็นมนุษย์อย่างเดิม อีกพวกหนึ่ง เห็นว่าตายแล้วขาดสูญ หมดลิ้นกัน กุมภาพันธ์ ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร กั^\