การศึกษาและการปฏิบัติศีล : หน้า 16/132

พระภิกษุไม่มีที่สุดทีเดียว ศีลของ อุบาสกอุบาสิกา มี ๕ มี 4 มี 00 ตามหน้าที่ สามเณรมี 00 ส่วนพระสูตรก็ตรัสเทศนา มากอีกเหมือนกัน เรียกว่า สุตตันต ปิฎก ยกเป็นสุตตันตปิฎกนั้น ถึง ๒๐,000 พระธรรมขันธ์ ถ้าจะสรุป เข้าแล้ว ถ้าจะสรุปรวบรวมเข้า ก็ เป็นสมาธิ สมาธิจัดเป็นภูมิไปมาก มีมากอีกเหมือนกัน แต่ว่า ว่าสั้นๆ แล้วก็สมาธิ พระปรมัตถปิฎก ๔๒,000 พระธรรมขันธ์ ถ้าย่นลงเป็นสัน! แล้วก็คือ ปัญญา ปัญญาก็แยกออก มากอีกเหมือนกัน ดางศีลนั้น ตัววินัยปิฎกแท้ๆ กลั่นจากวินัยโฏก มากน้อยเท่าไร มารามเป็น ดางศีลดวงเดียว อวิชชาสวะ เป็นอาสวะ ๓ อาสวะมี ๔ ในระหว่างอวิชชาสวะนั้น หน้า อวิชชาสวะ มีทิฏฐาสวะอีก อาสวะ มี 4 แต่ท่านจัดไว้ในที่นี้มี ๓ ตตฺถ อปปมาเทน สมฺปาเทพพ์ ท่านทั้ง หลายในข้อนั้น ไม่ควรประมาท อป ปมาเทน สมฺปาเทตพฺพ์ คือยังความ ไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิดประ เสริฐนัก นี้เนื้อความของพระบาลี คลี่เป็นสยามภาษาได้ความเท่านี้ เพราะฉะนั้น ศีล สมาธิ ปัญญา นี่แหละ เป็นหลักเป็นประ ธานของพระพุทธศาสนา ผู้ปฏิบัติ ควรศึกษาเสียให้รู้ศีลชัด รู้ศีลแล้ว ให้รู้จักสมาธิซัด ให้รู้จักปัญญาเสีย ให้ชัด บัดนี้จักแสดงให้จำไว้เป็นข้อ ปฏิบัติ ตามวาระพระบาลีที่ยกขึ้น ไว้เป็นนเขปกถา ว่า สีล ปริภาวิโต ศีลเจริญขึ้นแล้ว สมาธิ มหาผโล มี สมาธิเป็นอานิสงส์ สมาธิปริภาวิตา สมาธิเจริญขึ้นแล้ว ปญฺญา มห ผลา โหติ มหานิสสา มีปัญญาเป็น ผลานิสงส์ ปญฺญาปริภาวิต จิตต์ สมมเทว อาสเวห์ ริมุจฺจติ ปัญญา เมื่อเจริญขึ้นแล้วอบรมจิตให้หลุดพ้น บริโภคอาหารในเวลาวิกาล ฟ้อนรำ จากอาสวะทั้งหลาย เสยฺยถีท อย่าง ไรเล่า นี้คือ กามาสวะ อาสวะทั้ง หลายนั้นคือ กามาสวะ ภวาสวะ ต่อจากนี้จะอรรถาธิบายเป็น ลำดับไปว่า ศีลนะ สีลปริภาวิโต ศีลเจริญขึ้นแล้วเป็นไฉน เจริญนั้น คืองอกขึ้นเจริญขึ้นแล้ว ศีลถ้าว่า ปริยายหยาบ*! ก็คือ ศีล ๕ เว้นจาก การฆ่าสัตว์ ลูกล้อ ประพฤติผิดใน กาม พูดปด เสพสุรา ศีล ๘ เว้น จากการฆ่าสัตว์ ลูกล้อ ล่วงสัท ธรรมประเวณี พูดปด เสพสุรา ขับร้องดีดสีตีเป่าต่าง"! ทัดทรง ประดับประดาร่างกาย เสียบดอก ไม้ของหอม เครื่องลูบไล้ให้เกิดยั่ว ยวนใจต่างๆ เหล่านี้ นั่งนอนอาสนะ อันสูงใหญ่ ไม่สมควร นี้เป็นศีล ๘ ศีล 00 เดิม เว้นหยิบเงินและทอง รับเงินและทองไว้ นี่เป็นศีล นี่ โดยปริยาย หากว่าขั้นเข้าถึงภายใน ถึงเจตนา ที่พระองค์รับสั่งว่า เจต นาย ภิกฺขเว ดูกรภิกษุทั้งหลาย 00 เจตนาเป็นศีล เจตนาความคิดอ่าน ทางใจ คิดดีคิดชั่ว คิดไม่ดีไม่ชั่ว เรียกว่าเจตนาศีล ที่จะบริสุทธิ์ได้ก็ เพราะอาศัยเจตนา เจตนามีภายใน ก่อนจึงรักษาศีลได้ ศีลแล้วแต่เจตนา เจตนาเป็นศีล ศีลความคิดอ่านทาง ใจ คำว่า ใจ นั้นคืออะไร เห็นอย่าง หนึ่ง จำอย่างหนึ่ง คิดอย่างหนึ่ง รู้ อย่างหนึ่ง เป็นจุดเดียวกันเขาเรียก ว่าใจ เห็นอย่างหนึ่ง จำอย่างหนึ่ง คิดอย่างหนึ่ง รู้อย่างหนึ่ง รวมเช้า เป็นจุดเดียว เรียกว่าใจ ใจนั่นแหละ ที่เกิดของใจนั้นอยู่ศูนย์กลางดวง ธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ ใสบริ สุทธิ์เท่าฟองไข่แดงของไก่ ที่ตั้งอยู่ กัลยาณมิตร. มา กรกฎาคม ๒๕๔๐