พระธรรมเทศนาเกี่ยวกับสุข : หน้า 15/132

พระธรรมเทศนา พระธรรมเทศนา พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) หลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ และบทขยายความพระธรรมเทศนาโดย พระภาวนาวิริยคุณ (เผด็จ ทตตชีโว) กัณฑ์ที่ ๔๒ สุขที่สัตว์ปรารถนาจะพึงได้ ๑๙ กันยายน ๒๔๙๗) นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สัมมาสัมพุทธัสส นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ มตตาสุขปริจจาคา จเช มตตาสุข์ ธีโร ปสฺเส เจ วิปุล สุข สมปสฺสํ วิปุล สุขนฺติ ณ บัดนี้ อาตมภาพจักได้แสดงธรรมิกถาแก้ด้วย สุขที่สัตว์ปรารถนาจะพึงได้พึงแสวงหา ยิ่งใหญ่นัก ไม่มีใคร ปฏิเสธทุกทั่วหน้า สุข สมเด็จพระบรมศาสดาทรงรับสั่ง ด้วยพระองค์เอง เพื่อจะให้สัตว์แสวงหาสุขยิ่งขึ้นไป ไม่ใช่ สุขเล็กๆ น้อยๆ ให้ละสุขเล็กน้อยเสีย ให้ยึดเอาความสุขยิ่งๆ ขึ้นไป นี่เพราะเราท่านทั้งหลาย ทั้งคฤหัสถ์ บรรพชิต หญิง ชายทุกทั่วหน้า เมื่อเกิดมาเป็นมนุษย์ทุกทั่วหน้าด้วยกัน แสวงหาสุขทุกหมู่เหล่า แม้สัตว์เดียรัจฉาน เล่าก็ต้อง แสวงหาสุขเหมือนกัน หลีกเลี่ยงจากทุกข์ แสวงหาสุขอยู่ เป็นก็ได้รับสุขเล็กๆ น้อยๆ หาสมควรแก่อัตภาพที่เป็น มนุษย์ไม่ เหตุนี้ตามวาระพระบาลีพระองค์ได้ทรงแสดงไว้ว่า มตตาสุขปริจจาคา ปสฺเส เจ วิปุล สุข แปลเนื้อความว่า ถ้าบุคคลพึงเห็นสุขอันไพบูลย์ เพราะละสุขอันน้อยเสีย หรือ เพราะละสุขพอประมาณเสีย ผู้มีปัญญาเมื่อเห็นสุขอันไพบูลย์ ก็พึงละสุขพอประมาณเสีย นี่เนื้อความของพระบาลีคลี่ ความเป็นสยามได้เนื้อเท่านี้ ต่อแต่นี้จะอรรถาธิบายขยายความเป็นลำดับไป เนืองนิตย์อัตรา เพราะว่าสุขจะพึงได้สมเจตนานั้น ผู้ สุขเล็กน้อย กับ สุขไพบูลย์นี้ เป็นใจความในพระคาถานี้ แสวงหาเป็นจึงจะได้ประสบสุขยิ่งใหญ่ไพศาล ถ้าแสวงหาไม่ สุข มีสุขตั้งแต่สุขเล็ก ๆ น้อย ๆ ไปเป็นลำดับ กัลยาณมิตร กุมภาพันธ์ ๒๕๔๐ | ๑๓