หน้าที่และความสัมพันธ์ในครอบครัวตามหลักพระพุทธศาสนา : หน้า 20/127

1. ทิศเบื้องหน้า ได้แก่ มารดาบิดา 2. ทิศเบื้องขวา ได้แก่ ครูบาอาจารย์ 3. ทิศเบื้องหลัง ได้แก่ บุตรภรรยา 4. ทิศเบื้องซ้าย ได้แก่ มิตรสหาย 5. ทิศเบื้องล่าง ได้แก่ คนรับใช้ คนงาน หรือบริวาร 6. ทิศเบื้องบน ได้แก่ สมณพรหมณ์ หรือพระภิกษุสงฆ์ บุคคลทั้ง 6 ประเภท ที่เปรียบเสมือนทิศ 6 ทิศรอบตัวมนุษย์นี้ คือ บุคคลที่แต่ละบุคคลต้องมีความ สัมพันธ์หรือติดต่อประสานงานกัน ซึ่งรูปแบบความสัมพันธ์ของบุคคลกับประเภทบุคคลต่างๆ นั้น ในทาง พระพุทธศาสนาก็ได้จำแนกรูปแบบ อันเป็นหน้าที่หรือบทบาทที่จะพึงมีแก่กันและกัน ดังต่อไปนี้ 1. ทิศเบื้องหน้า บิดามารดา หน้าที่ของลูกพึงปฏิบัติต่อมารดาบิดา บุตรมีหน้าที่ปฏิบัติต่อมารดาบิดา 5 ประการ คือ 1. ท่านเลี้ยงเรามา เราจักเลี้ยงท่านตอบ 2. ช่วยทําการงานของท่าน 3. ดำรงวงศ์ตระกูล 4. ประพฤติตนให้เป็นผู้สมควรรับมรดก 5. เมื่อท่านล่วงลับไปแล้ว ทำบุญอุทิศให้ท่าน หน้าที่ของมารดาบิดาพึงมีต่อบุตร หน้าที่ของมารดาบิดา คือ การอนุเคราะห์บุตร 5 ประการดังนี้ 1. ห้ามไม่ให้ทำชั่ว 2. ให้ตั้งอยู่ในความดี 3. ให้ศึกษาศิลปวิทยา 4. หาภรรยาหรือสามีที่สมควรให้ 5. มอบทรัพย์สมบัติให้ในเวลาอันสมควร บ ท ที่ 1 ทัก ษะการทำหน้าที่กัลยาณมิตรเบื้องต้น DOU 11