การทุจริตในการตีราคา : หน้า 19/108

ท่านทั้งหลาย ภิกษุมากมายในวัดนี้ มีท่าน ทัพพมัลลบุตรเท่านั้นหรือที่มีฝีมือในการแจก สลากอาหาร เราเองก็ เข้าใจวิธีแจกสลากเหมือนกัน น่าจะให้โอกาสเราเป็นผู้แจกบ้าง อมาไม่นาน พ่อค้าม้าผู้หนึ่ง นำมาซึ่งคัดเลือกแล้วอย่างดี จำ นวน ๕๐๐ ตัว มาจากชนบท เพื่อขาย ให้พระราชาอย่างเคย พระเจ้าพรหมทัต ทรงทราบแล้วจึงรีบรับสั่งให้ตามตัว เจ้าพนักงานคู่พระทัยมาตีราคาม้าทันที โดยเหตุที่รู้พระอัธยาศัยเป็นอย่าง ดี เขาจึงตีราคาม้าทั้ง ๕๐๐ ตัวนั้น อย่างหน้าเฉยตาเฉยว่า มีมูลค่าเท่ากับ ข้าวสาร ๑ ทะนาน ครั้นรวบรัดสั่งให้ ชำระค่าบ้าแก่เจ้าของแล้ว ก็ให้ต้อน ม้าทั้งหมดเข้าเก็บไว้ในโรงม้าหลวง ทันที พ่อค้ามาคิดไม่ถึงว่าจะถูกเอา เปรียบมากมายเช่นนี้ ก็ตกตะลึง หน้าซีด เมื่อไม่รู้จะทำประการใด ก็เดินคอตก ไปยังที่พักของอำมาตย์บัณฑิตเจ้าพนัก งานคนเดิม เล่าเรื่องทั้งหมดให้ทราบ แล้ว ก็ขอคำแนะนำช่วยเหลือ พนักงานบัณฑิตตริตรองโดย รอบคอบแล้ว จึงแนะอุบายว่า “ท่านจงไปหาเจ้าพนักงานตีราคา ผู้นั้น ให้สินบนแก่เขา แล้วแสร้งบอก ว่า การที่ม้าทั้ง ๕๐๐ ตัว ถูกตีราคา เท่ากับข้าวสาร ๑ ทะนานนั้น ท่าน และคนทั้งหลายไม่ติดใจโต้แย้งแต่อย่าง ใด แต่ยังมีความข้องใจว่า ข้าวสาร ทะนานนั้นจะมีค่าเป็นสักเท่าใด ให้ พยายามพูดจาหว่านล้อมขอให้เขา ๑ เทียบค่าข้าวสาร กับค่าเมืองพาราณสี ต่อหน้าพระที่นั่งให้จงได้ ถ้าเขายอมรับ ว่าจะทำให้ได้แล้ว จึงนัดเขาไปเฝ้า พระราชา แล้วรีบกลับมาบอกข้าพเจ้า ให้รู้ล่วงหน้า ข้าพเจ้ามีอุบายจะช่วย เหลือท่านได้" พ่อค้ามารับทราบอุบายและซัก ถามจนเข้าใจดีแล้ว ก็ไปยังที่อยู่ของ เจ้าพนักงานที่ราคาผู้ทุจริตนั้น ให้สินบน แก่เขาจนจุใจ แล้วแจ้งความประสงค์ ตามอุบายที่ได้รับการเสี้ยมสอนมาทุก ประการ เจ้าพนักงานผู้นั้นได้รับสินบน แล้วก็มีใจเอนเอียงเข้าข้างพ่อค้ามา เพราะความโลภและเบาปัญญา เขา ยอมรับทำตามคำขอร้องโดยไม่ลังเล และนัดกันไปเฝ้าพระราชาในวันรุ่งขึ้น นั้นเอง ฝ่ายพนักงานบัณฑิตเมื่อได้รับ แจ้งข่าวจากพ่อค้าม้าในเวลาต่อมา แล้ว ก็รีบนัดแนะอำมาตย์คนอื่น ๆ อีกหลายคน ให้ไปเฝ้าฟังข้อราชการ ในวันรุ่งขึ้นด้วย เมื่อถึงเวลานัดหมาย พ่อค้าม้า ก็ขอเข้าเฝ้าพระราชา ถวายบังคมแล้ว กราบทูลด้วยอาการนอบน้อม ปราศจาก ข้อพิรุธใด ๆ เลยว่า “ขอเดชะ ข้าพระบาทได้ทราบ ราคาม้า ๕๐๐ ตัว ว่าเท่ากับข้าวสาร ๑ ทะนานแล้ว แต่ยังไม่ทราบว่า ข้าวสาร ทะนานนั้น จะมีราคาสักเท่าไร ขอ พระองค์ได้โปรดรับสั่งถามเจ้าพนักงาน ผู้ตีราคาให้บอกราคาข้าวสารแก่ข้า พระพุทธเจ้า ในสถานที่นี้ด้วยเถิด พระ เจ้าข้า" พระเจ้าพรหมทัตไม่ทรงเฉลียว พระทัยในอุบายนั้น จึงตรัสถามเจ้า พนักงานตีราคาว่า “นี่แน่ะ เจ้าผู้มีหน้าที่ตีราคา ม้า ๕๐๐ ตัว มีราคาเท่าใด” “เท่ากับข้าวสาร ๑ ทะนาน พระ เจ้าข้า” เจ้าพนักงานผู้นั้นทูลตอบ ทรง ถามต่อไปว่า kalyanamitra.org ๑๗