การอบรมและการสอนของครู : หน้า 59/108

สิ่งที่หาได้ยากยิ่ง ทั้งในบุคคลทั่วไป และในหมู่ครูบาอาจารย์ทั้งหลาย ถ้า ใครมีคุณสมบัติเช่นนี้อยู่กับตัว ก็ต้อง ถึงว่ามีวิญญาณแห่งความเป็นครูอยู่โดย เฉพาะ ยิ่งกว่านั้น ครูที่ดีย่อมตั้งใจอบรม สั่งสอนศิษย์อย่างสม่ำเสมอด้วยมาตร การต่าง ๆ ท่านไม่เคยห่วง ไม่เคยกลัว เลยว่าศิษย์จะไม่รัก แต่กลัวศิษย์จะ โง่ ส่วนศิษย์นั้นทั้งกลัวทั้งเกรง แต่ก็ ไม่เคยโกรธท่าน ศิษย์ของครูมีมากมาย ล้วนต่าง เพศ ต่างวัย ต่างอัธยาศัย ครูต้องหา วิธีการสอนหลาย ๆ แบบ เมื่อยังเด็ก เราชน เราคือ เกเรสารพัด นอกจาก ท่านจะดุว่าแล้วยังแถมหวดด้วยไม้เรียว เข้าให้อีก แต่ละขวับของท่านได้ผล ชะงัด ภาษาไม้เรียวของท่านทำให้เรา กลัวลาน ราวกับหนูกลัวแมว ตอนนั้น เราไม่รักท่านเลย แต่พอโตขึ้นจึงสำนึก ได้ว่า ที่เราได้ดิบได้ดีมาทุกวันนี้ เพราะ ไม้เรียวของท่านแท้ ๆ ผู้ปกครองในปัจจุบันไม่ค่อยเข้าใจ โกรธแค้นเมื่อเด็กของเขาถูกเฆี่ยนตี เรื่องนี้ขอให้พิจารณาให้ดี ครูท่านเงี่ยน ก็เฆี่ยนด้วยความหวังดี ท่านใช้ไม้เรียว ไม่ได้ใช้ไม้ตะพด ไม่ทำให้ถึงบาดเจ็บ สาหัสหรอก อย่ากลัวไปเลย ในความรู้สึก ของครู ลูกศิษย์ก็เหมือนเลือดเนื้อเชื้อไข ถึงคราวลงโทษท่านไม่ยั้งมือ แต่เมื่อ ถึงคราวตกทุกข์ได้ยาก ท่านกลับติด ตามช่วยเหลือ เมื่อเราเจ็บป่วยหายหน้า ไป ครูประเภทนี้นี่แหละที่ตามไปดูแล ถึงบ้าน มีครูบางประเภทไม่เอาเรื่องเอา ราว ลูกศิษย์จะทำดีหรือไม่ดีก็ไม่ใส่ใจ ครูพวกนี้เรารักท่านเมื่อเรายังเด็ก แต่ พอโตแล้วเรากลับคิดถึงครูที่เคยว่ากล่าว เฆี่ยนตีสารพัด รอยไม้เรียวที่ประทับ กาย ย้ำเตือนให้ระลึกถึงพระคุณของ ท่านจนวันตาย เพราะฉะนั้น ถ้าใครได้พบครูบา อาจารย์ที่มีความสามารถในการพูด ตักเตือนพร่ำสอนอย่างนี้ก็นับว่าเป็น บุญตัว อย่าด่วนหลบลี้หนีหน้าไปจาก ท่าน “วิสัยครูดูอย่างเหมือนช่างปั้น ต้องคาดคั้นโรลกลับแทบจับไข้ ไม่สันทัดขัดแต่งรุนแรงไป บรรลัยร้าวแยกลงแหลกราญ อันภูมิครูดูได้จากเชิงศิษย์ เหมือนดูช่างประดิษฐ์จากเชิงสาน มีลูกศิษย์หัวรั้นอันธพาล เขาประจานด่าครูไม่ดูแล” คุณสมบัติ : ดนต่อยค่าของ ษย์ (วง กรม คือพร้อมที่จะรับฟังคำปรึกษา ซักถามอยู่เสมอ อดทนฟังได้แม้เรื่องไร้ สาระ ไม่เบื่อ ไม่รำคาญ แม้จะเป็น คำถามไม่น่าถามก็สู้ทนอธิบาย เพราะ ท่านกลับมองเห็นเป็นอาการของความ คิดสร้างสรรค์ที่เพิ่งเริ่มเกิด เห็นอก เห็นใจพร้อมที่จะเป็นกำลังใจให้ศิษย์ ปรับปรุงตัวเองให้ดีขึ้น ศิษย์บางคนสติปัญญาโง่ทับก็ อุตส่าห์ตามสอน บางคนพูดจาก้าวร้าว กระด้าง หยาบคาย เพราะพ่อแม่ไม่ อบรม หรือเคยชินมาอย่างนั้น ก็อดทน ให้อภัย แม้ศิษย์เกเรจะแกล้งพูดยอกย้อน ยียวน ยโสโอหัง ก็ไม่ถือโทษ อุปมา ใจท่านหนักแน่นเสมือนแผ่นดิน ไม่ สะทกสะเทือนเพราะของสกปรกมา ราดรดฉันใด ใจของครูบาอาจารย์ เหล่านี้ก็หนักแน่นอดทนต่อถ้อยคำ ชอ องศิษย์ได้เยี่ยงเดียวกัน ครูบาอาจารย์ในระดับชั้นอนุบาล และชั้นประถม ยิ่งต้องมีความอดทน ในสิ่งเหล่านี้มากที่สุด เพราะเด็กเล็ก ๆ ยังไม่รู้อะไรควร อะไรไม่ควร เมื่อเราโตเป็นผู้ใหญ่ หวนนึกถึง คำพูดที่ไม่สมควรต่อท่านแล้วเรายังนึก ละอายนึกเสียใจ ในขณะเดียวกันก็ อดชื่นชมในความดีของท่านไม่ได้ เพราะ ถ้าเป็นเรา เจอคำพูดแบบนี้เข้าไม่แน่ว่า จะอดทนได้ แต่อย่างไรก็ดี ขอเตือนครูที่ไม่ อดทน มักฉุนเฉียว ด่าทอพร่อย ๆ อยู่ เสมอว่าแทนที่เด็กจะกลัว อาจกลาย เป็นตัวตลกของลูกศิษย์ก็ได้ คุณสมบัติข้อที่ 5 สามารถแถลงเรื่องที่ ก า (คัมภีสัญจะ กะถัง กัตตา คือสามารถนำเรื่องที่ยากมาอธิ บายให้เกิดภาพพจน์เข้าใจง่าย ทั้งนี้ รวมไปถึงการนำเรื่องราวที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับ ชีวิต เกี่ยวกับหัวข้อธรรมะที่ยาก ๆ มา อธิบายเปรียบเทียบให้ศิษย์เข้าใจได้ อย่างง่ายดาย เกิดความซาบซึ้งในคุณ ธรรม เข้าใจเรื่องกฎแห่งกรรม เรื่อง นรกสวรรค์ เรื่องบุญ เรื่องบาป ทำให้ ศิษย์ได้เป็นคนประเภทที่ มีความรู้คู่ คุณธรรม เป็นหลักประกันได้ว่า จะ ไม่นำความรู้ไปใช้ในทางที่ผิด ๆ ชีวิต ไม่มีตกต่ำมีแต่จะเจริญรุ่งเรืองสืบไป การทำให้ศิษย์เข้าใจเรื่องราวทั้ง ทางโลกและทางธรรมอย่างแจ่มแจ้งนี้ อุปมาเหมือน เราจุดคบเพลิงในที่มืด หงายของที่คว่า เปิดของที่ปิด สิ้นความ เคลือบแคลงสงสัยใด ๆ ทั้งสิ้น พร้อม ที่จะเดินไปสู่หนทางพ้นทุกข์ได้อย่าง มั่นใจ ครั้งใดที่ได้ยินใครกล่าวยกย่อง kalyanamitra.org ๕๕