การเดินทางและการสังเกตธรรมชาติ : หน้า 77/108

บทที่ ๓ วรรณะศูทร มือกลับมาถึงหมู่เกวียนเรียบ ร้อยแล้ว สองพ่อลูกก็ปรึกษากัน ในเรื่องการเดินทางและอื่น ๆ สุระเสนะถามว่า “ข้าแต่ท่านบิดา เราออกเดินทางในเดือนจิตระ และ ตามกำหนดว่าจะไปพักฤดูฝนในกรุง สาวัตถี แต่การเดินทางของเราคงจะ ล่าช้าในระหว่างทางอยู่บ้าง พอย่าง เข้าเดือนเวลาขะ ๒ ฝนก็จะเริ่มมีมา ประปราย แต่ในเดือนเช่นนั้นบางปี ฝนก็ตกหนัก ในปีนี้ถ้ามีฝนตั้งแต่เดือน เวลาขะ เราจะมีลำบากในหนทาง หรือ " “ดูก่อนสุระเสนะ! ระหว่างเดินทาง 6. เทียบด้วยเดือน ๕ ของไทย ๒. เทียบด้วยเดือน ๖ ของไทย ธรรมนิยาย สุชีพ ปุญญานุภาพ ก อ ง ทัพ ธรรม มาจากแคว้นกาสีเจ้าได้สังเกตเห็นอะไร ตามริมฝั่งแม่คงคาหรือไม่เกี่ยวกับ ฝนในปีนี้” “ข้าแต่ท่านบิดา! ลูกไม่ได้สังเกต เห็นอะไรนอกจากเห็นดินบ้าง ทราย บ้าง ต้นไม้บ้าง น้ำที่ไหลบ้าง ตามปกติ ธรรมชาติของมัน “ดูก่อนสุระเสนะ! ถ้าเจ้าสังเกต จะเห็นนกที่ทำรังตามต้นไม้ริมฝั่งแม่ “ข้าแต่ท่านบิดา! เราสังเกตฝนด้วย อาศัยสัตว์ข้อนี้ จะแสดงว่าสัตว์มีความ สามารถกว่ามนุษย์ได้หรือไม่?” “ดีละ! พ่อจะลองถามเจ้าถึง อะไรบางอย่างเกี่ยวกับสัตว์ เพื่อให้ เจ้าสังเกตก่อนแล้วจึงจะตอบคำถาม ของเจ้าต่อไป เจ้าคงไม่เคยได้ยินว่า คนที่เดินเรือค้าขายทางทะเลเขานำนก ชนิดหนึ่งเรียกว่า “นกหาฝั่ง” ไปด้วย คงคานั้น ทำรังต่ำกว่าปกติ และปูซึ่ง | เมื่อเวลาชาวเรือหลงทางไม่รู้จะเข้า ขุดรูอยู่ตามริมน้ำก็วิ่งเข้าออกไปมา ตามที่รูขุดไว้ตา หาได้ใช้ตอนที่สูง ขึ้นมาไม่ แสดงว่าในปีนี้ฝนจะแล้งยิ่ง กว่าปีก่อน ๆ เพราะฉะนั้น ในฤดูฝน แม้จะมีฝนบ้างก็ไม่ถูกนัก และยิ่งใน เดือนเวลาขะหรือเดือนเชฏฐะ" ซึ่ง เราเดินทางอยู่ อุปสรรคเรื่องหนทาง เป็นหล่มคงจะไม่มีเป็นแน่” ๓. นัยอรรถกถาธนิยสูตรสุตตนิบาต ๔. เทียบกับเดือน ๗ ของไทย หาฝั่งทางไหน เขาก็ปล่อยนกชนิดนั้น ให้บินไปสู่ทิศต่าง ๆ แล้วคอยสังเกตดู ว่า มันกลับมาสู่เรือทางทิศไหน และ ในทิศไหนนกที่ปล่อยไปไม่บินกลับ มาเลย เจ้าลองนึกหาเหตุผลว่า ด้วย การทำอย่างนี้เขาจะรู้ได้อย่างไรว่าฝั่ง ทะเลอยู่ทางทิศไหน?” เมื่อสุระเสนะตอบว่าไม่ทราบ ๕. นัยบาลพุทธภาษิตเกวัฏฏสูตร ทีมนิกาย ลีลขันธวรรค ๔/๒๒๕ kalyanamitra.org ฟล