พระมโหสถและปัญญา : หน้า 111/128

พระมโหสถ เรื่อง : สำนวนเก่า ท : พุทธศิลป์ ความเดิม พระเจ้าวิเทหราชาทรงทดสอบปัญญาของมโหสถต่อไป ให้สอสระในป่าเข้ามาในเมือง มโหสกให้ชาวบ้านจำนวนหนึ่ง แสดงอาการเสมือนหนึ่งผ่านการอุดสระมาอย่างโชกโชน เข้าไปหาพระเจ้าวิเทหราชากราบทูลว่า ขลอสระบ้ามาถึงชานเมือง แต่สระตกใจเสียงอึกทึก ครึกโครม จึงหนีเข้าป่าไป ขอให้พระองค์ส่งสระในเมืองออกไปรับสระจากป่า ปัญหาต่อมา มีพระราชสาส์นให้ชาวบ้านปัจจิมขสอสวนป่าเข้ามาในเมือง มโหสถแต่งสาสีนตอบใบ้ในทำนอง เดียวกับการขลอสระป่า พระเจ้าวิเทหราชาทรงโสมนัสในปัญญาของมโหสกยิ่งนัก ปรารถนา จะรับมโหสถเข้ามาในพระราชวัง แต่ถูกคัดค้านจากเสนกบัณฑิตเช่นเดิม กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ 'คาววิท ราชา ประโยชน์อันใด ฟังเสนกว่า โกรธาเป็นไฟ เลนกนี้ไชรี คนแก่ชรา แต่ทดลองมา ปริศนาอย่างไร เฉโก โกมิตร ใจคิดริษยา มโหสกแก้ได้ ทุกสิ่งสารทัน คิดแล้วมิช้า ตรัสดั่งทันหี ปริศนาทั้งปวง ดูกรเสนา ตอบต่อล่อลวง ยิ่งยวดกวดขัน จงเร่งผูกม้า อาชาตัวดี เราแกล้งทําา ไป คิดได้ทุกวัน เครื่องท่องเบาะอาน อย่านานบัคนี้ ตัวเราไม่ทัน มโหสกกุมาร หมู่มุขมนตรี รับพระโองการ แก้ซึ่งปริศนา บัดนั้นเสนา เปรียบดั่งพูดจา พระศาสดาจารน ไปผูกอาชา มาเตรียมมินาน เลิศล้ำาปรากฏ มโหลถกุมาร อาชาม้าทรง ขององค์กบาล ไม่ฟังอาจารย์ จะไปรับมา จะเสด็จไปสถาน ม้านคามาพลัน กัลยาณมิตร 004 มนาคม ๒๕๓๙