กรณียเมตตสูตร : หน้า 30/142

อภิสเมจจ บรรลุแล้ว อภิสเมจจ ถึงแล้ว ปท์ ซึ่งบท สนด์ อันระงับ แล้ว กิจอันนั้น กุลปุตเตน อันกุล บุตร กรณียมตกกุสเลน ผู้ฉลาดใน ประโยชน์พึงกระทำ ดังนี้ แปลเนื้อความตามวาระ พระบาลี คลี่ความเป็นสยามภาษา ต่อแต่นี้จะอรรถาธิบายขยาย ความในกรณียเมตตสูตรนี้ต่อไป ที่ เราได้เคยพึ่งพระท่านสวดมนต์หลาย ครั้งหลายคราแล้ว สวดอยู่เสมอใน กรณียเมตตสูตรนี้ จึงฟังความให้ เข้าใจ เป็นธรรมอันละเอียดสุขุมลุ่ม ลึก เป็นธรรมของพระอริยเจ้า ล้า กิจอันใดอันพระอริยบุคคล ผู้บรรลุ บทอันสงบ กระทำแล้ว สันต์ ปท แปลว่าบทอันสงบแล้ว อันกระทำ แล้ว อตฺถกุสเล กิจนั้นอันบุคคลผู้ ฉลาดในประโยชน์ กรณีย อันนั้น พึงกระทำ กิจนั้นอันบุคคลผู้ฉลาด ในประโยชน์พึงกระทำ นี่เข้าใจยาก ว่า กิจอันใดอันพระอริยบุคคลผู้บรรลุ บุคคลผู้ใดประพฤติตามแนวนี้เข้า จริง ไม่ใช่เป็นของง่าย แปลอีกที บทอันระงับกระทำแล้ว กิจอันนั้น บุคคลผู้นั้นถึงเป็นปุถุชนก็ได้ชื่อว่า กุลบุตรผู้ฉลาดในประโยชน์ควร กระทำหรือพึงกระทำ กิจนั้นเป็นไฉน สกโก จ เป็นผู้อาจหาญด้วย นี่เป็น กิจอันหนึ่ง อุซุ จ เป็นผู้ชื่อด้วย สหชู จ เป็นผู้ตรงด้วย สุวโจ เป็นผู้ว่า ง่ายสอนง่าย มุท เป็นผู้อ่อนละไม อนติมานิ ไม่มีอติมานะ สนฺตุสสโก เป้นผู้สันโดษ สุกโร เป้นผู้เลี้ยงง่าย อปปกิจโซ จ มีธุระน้อย ธุระไม่มาก สกุลหุกวุฒิ เป็นผู้ประพฤติเบา กายเบาใจ สนฺตินฺทริโย จ เป็นผู้ ประพฤติสงบแล้ว นิปปโก เป็นผู้มี ปัญญา อปฺปคพโภ เป็นผู้ไม่คะนอง กุเลสุ อนนุคิทฺโธ เป็นผู้ไม่พัวพันใน สกุลทั้งหลาย น จ ขุทท์ สมาจเร กิณฺจิ เยน วิญญู ปเร อุปวเทยฯ น จ ขุทท์ สมาจเร กิญจิ เยน วิญญู ปุถุชนสาวกของพระศาสดา สาวก หนึ่งว่า กิจนั้นอันพระอริยบุคคล ผู้ บรรลุบทอันสงบกระทำแล้ว กิจนั้น อาจหาญของบัณฑิตเป็นอย่างนี้ เป็น ยูอาจหาญในความดี ไม่มีความชั่ว เขาเจือปนระคนทีเดียว อาจหาญ ไปในส่วนดีม่ายเดียว ของพระศาสดามี ๒ จำพวก อริย ลาวกเป็นพระโสดาแล้วปุถุชนสาวก เริ่มจะเป็นโสดาต่อไปยังไม่เป็นโสดา เริ่มจะเป็นพระโสดาต่อไป นี้ได้ชื่อ วิญญูชนทั้งหลายพึงติเตียนบุคคล ว่าเป็นปุถุชนสาวกของพระพุทธเจ้า อื่นได้ด้วยกรรมอันใด เราไม่กระทำ ที่เป็นโสดาแล้ว สกทาคา อนาคา กรรมอันนั้นเลย วิญญูชนทั้งหลาย อรหัต จัดได้ชื่อว่าเป็นอริยสาวกทั้ง พึงติเตียนบุคคลอื่นได้ด้วยกรรมอันใด นั้น ลดส่วนกว่านั้นลงมา ที่มีธรรม เราไม่ประพฤติกรรม อันนั้นเลย ฟัง กายเป็นโคตรภู หรือไม่มีธรรมกาย แผ่ไมตรีจิตไปในหมู่สัตว์นั้นว่า ขอ แต่บริสุทธิ์กาย วาจา ใจ ทันพระ สัตว์ทั้งปวงจงเป็นผู้มีความสุข จง อริยบุคคลเหล่านั้น นี้ได้ชื่อว่าเป็น เป็นผู้มีความเกษม จงเป็นผู้มีตนถึง ปุถุชนสาวก เหตุนี้ในกรณียเมตตา ซึ่งความสุขเถิด นี่เป็นเนื้อความของ พระบาลีคลี่ความเป็นสยามภาษาได้ ความเท่านี้ สูตรนี้มีเนื้อความอันสุขุมลุ่มลึก จง ตั้งใจสดับตรับฟังให้เช้าเนื้อเข้าใจ ในเบื้องต้น แปลมคธภาษาว่า อันบุคคลผู้ฉลาดในประโยชน์ควร กระทํา ผู้ฉลาดในประโยชน์นั้นเป็น เช่นไร สกฺโก เป็นผู้อาจหาญ อาจ หาญทุกประการในธรรมวินัยของ พระศาสดา ไม่ขาดตกบกพร่อง อาจ หาญในทางบริสุทธิ์กาย อาจหาญ ในทางบริสุทธิ์วาจา อาจหาญใน ทางบริสุทธิ์ใจ ไม่มีขาดตกบกพร่อง ใดๆ ทำสิ่งใดด้วยกาย ต้องเอาปัญญา เข้าสอดส่องมองเสียก่อนแล้วจึงทำ เห็นว่าไม่มีทุกข์ ไม่เดือดร้อนตน ไม่ เดือดร้อนบุคคลผู้อื่น จึงท่า ถ้าเห็น ว่าเดือนร้อนตน เดือดร้อนผู้อื่น ไม่ ทำ อาจหาญอย่างนี้ อาจหาญใน กัลยาณมิตร /โ\ ........... เมษายน ๒๕๔๐