ความสำคัญของการขอขมาลาโทษในวันสงกรานต์ : หน้า 66/142

แต่ปู่ย่าตาทวดของเรานั้น ท่านมีวิธีแก้ทั้งร้อนข้างนอก แก้ทั้งร้อนข้างใน แก้วไม่ได้เสีย ค่าไข้จ่ายอะไรกันมากนัก แถมได้บุญติดมาด้วย วิธีของท่านก็คือจัดให้มี การเล่นสาดน้ำในวันสงกราน ภายใน คือความอึดอัดขัดข้องหมองใจ ความกระทบ กระทั่งซึ่งเคยมีต่อกันทิ้งเสีย โดยการให้ชักชวนกันไป เมื่อได้ขอขมาลาโทษแล้ว โดยมีน้ำเย็นๆ เป็นสื่อสัก หน่อย แค่นี้ความเย็นก็ทะลุจากผิวกายเข้าไปเย็นฉา อยู่ในใจของท่าน การขอขมาลาโทษ เป็นวิธีการที่ให้ผลทางจิต วิทยามาก เพราะในเมื่อผู้น้อยรู้ตัวว่าผิดพลาดล่วง เป็นผู้ใหญ่แล้วมาขอขมาลาโทษ ผู้ใหญ่จะมัวถือโกรธ ซึ่งอยู่ได้อย่างไร ท่านก็ต้องรีบให้อภัย เพราะแม้เคย ล่วงเกินท่าน แต่เมื่อมาขอขมาแล้ว ท่านก็เห็นว่า นี่ เขารู้สำนึกแล้วว่าผิดจริง จะโกรธเคืองขนาดไหนก็ ตาม แต่เมื่ออุตส่าห์มาขอขมาแล้ว มากราบแล้วก็ ต้องให้อโหสิกรรมกันไป อโหสิกรรมคืออะไร? อโหสิคือไม่ถือโทษโกรธ ขึ้งกันต่อไปอีกแล้ว ถ้าพูดกันแบบภาษาชาวโลกก็ บอกว่าปิดบัญชีกันแล้ว ไม่ตามโกรธดามเคืองกันอีก แล้ว แค่น้ำขันเดียวจอกเดียวเล็กๆ นี่แหละ เอามา ราดมาอาบ ความจริงมันก็ไม่เปียกไม่เย็นทั่วตัวหรอก แต่พอแถมกราบขออภัยหน่อยเดียว แหม มันเย็นไม่ ใช่แค่ตัว มันเย็นลึกเข้าไปในใจเลย ร้อนมาทั้งปีเท่า ไรๆ ก็หายหมด ยังไม่พอ น้ำข้นนี้เย็นนานด้วยนะ เย็นข้ามปี ทีเดียว ความเย็นในใจท่านผู้ใหญ่คุ้มหัวเราต่อไปอีก เป็นปี คือตั้งแต่ผ่านปีใหม่ไปแล้ว ถ้าเราจะทำ ผิดทำ พลาดอะไรต่อท่านอีก ท่านจะนึกขบขันว่า “ไข้ลูกสิง คนนี้มันมากราบเราหยกๆ เมื่อวันสงกรานต์ ตอนนี้ ชักทำเป็นไข้วอกอีกแล้ว” พอนึกถึงวันนั้นความเย็น โกรธเราง่ายๆ ท่าพิธีขอขมาลาโทษ แสดงความสำนึกในความผิดที่ มันก็มาทุ่มใจท่านอีก ท่า ให้เกิดอารมณ์ขันไม่ถือโทษ เคยล่วงเกินท่านไว้ ที่เคยทำให้ท่านขุ่นข้องหมองใจ มาเท่าไร ให้หาโอกาสไปกราบขอขมากันเสีย ยิ่ง เคยล่วงเกินกับพ่อแม่ พี่ป้าน้าอา ปู่ย่าตายาย ครูบา อาจารย์ หรือผู้บังคับบัญชา ซึ่งตอนนี้ต่างก็ร้อนจน เหงื่อไหลไคลย้อยอยู่ด้วยกันทั้งนั้น ให้รีบไปหาท่าน เอาน้ำเย็นๆ ไปด้วยไปขอรดมีอวดเท้าให้ท่านเย็นกาย ไปเพิ่มความเย็นกายให้ท่าน เพราะรู้อยู่ว่าท่านก็ร้อน เหมือนกับเรานั้นแหละ ในเวลาเดียวกันก็กราบขอขมา ลาโทษที่อาจจะเคยล่วงเกินท่านเอาไว้ คนเราอยู่ด้วย กันมานานวันนานเดือนนานปี คงมีบ้างที่จะต้องกระ นี่นับว่าเป็นอัจฉริยภาพของปู่ย่าตาทวดของเรา เพราะท่านอยู่ใกล้พระ ใกล้วัด ใกล้พระศาสนา ใกล้ ธรรมชาติ ท่านจึงเอาความรู้เรื่องธรรมชาติมาสาน เป็นเนื้อเดียวกันกับความรู้ทางธรรมได้ กรานต์ ข้อคิดประการที่ ๔ การให้ศีลให้พรในวันสง การผูกเงื่อนประเพณีให้ไปรดน้ำค่าหัวท่านผู้ ใหญ่ ไปกราบขอขมาท่านเท่านั้นยังไม่พอ เพราะเป็น ทบกระทั่งกัน ขัดเคืองขุ่นข้องหมองใจกันอยู่ข้างใน เรื่องของผู้น้อยกระทำ ต่อผู้ใหญ่ ยังไม่ได้แก้ไขฝ่ายผู้ กลยาณมิตร ๕๔ 'เมษายน ๒๕๔๐