การพูดและการคิด : หน้า 31/142

การดีอย่างนี้ ที่จะกล่าววาจาอันใด ออกไป อาจหาญอีกเหมือนกัน เอา ปัญญาเข้าสอดส่องดูเสียก่อน ถ้า เดือดร้อนเราก็ไม่กล่าว เดือดร้อน เขาก็ไม่กล่าว เดือดร้อนทั้งเราทั้ง เขาก็ไม่กล่าว ถ้าไม่เดือดร้อนเราซึ่ง กล่าว ถ้าไม่เดือดร้อนเขาจึงกล่าว ถ้าไม่เดือดร้อนทั้งเราทั้งเขาจึงกล่าว นี้ก็อาจหาญในวาจา อาจหาญ ใน ทางใจ ใจจะคิดสิ่งหนึ่งสิ่งใด เดือด ร้อนเราก็ไม่คิด เดือดร้อนเขาก็ไม่ คิด เดือดร้อนทั้งเราทั้งเขาก็ไม่คิด ถ้าไม่เดือดร้อนเราจึงคิด ถ้าไม่เดือด ร้อนเขาจึงคิด ถ้าไม่เดือดร้อนทั้งเรา ทั้งเขาจึงคิด นี้อาจหาญอย่างนี้ นี่ สกฺโก เป็นผู้อาจหาญ ไม่ใช่อาจหาญ เรื่องอื่น ไม่ใช่อาจหาญเรื่องเหลว ไหล โจรปล้น ประเทศต่อประเทศ ปะทะกัน หรือมหาโจรปล้นกัน ไม่ ใช่ เป็นอาจหาญของคนพาล อาจ หาญของบัณฑิตเป็นอย่างนี้ เป็นผู้ อาจหาญในความดี ไม่มีความชั่ว เข้าเจือปนระคนทีเดียว อาจหาญ ไปในส่วนดีฝ่ายเดียว นี่ สกฺโก ข้อ ที่หนึ่ง อุชู จ เป็นผู้ชื่อ ลักษณะชื่อ ของคนน่ะซื้ออย่างไร ชื่อกาย ชื่อ วาจา ชื่อใจ ชื่อทั้งข้างนอกข้างใน ตรงกันหมดไม่ลักลั่นกัน ชื่อจริงๆ ไม่มีคด ไม่มีเคี้ยว ไม่มีรุ้งแวงแต่ อย่างหนึ่งอย่างใด ชื่อทั้งช้างนอก ข้างใน ตรงกันหมดไม่ลักลั่นกันไม่ เถียงกัน อย่างนี้เรียกว่าชื่อ อุ แปลว่าเป็นผู้ซื่อ สุหุชู เป็นผู้ตรงดี ซื้อแล้วก็ ตรงดี ในข้อหลังว่า ตรงดี คนที่ตรง ดีนะเป็นอย่างไร ลักษณะตรงดีของ พระอริยเจ้าไม่มีรุ้งแวง ตรงดิ่งทีเดียว ท่านวางหลักไว้ในสังฆคุณนั้น อุ นะเป็นผู้ซื่อ สุหุชู เป็นผู้ตรง อุชุปฏิ” ปันโน เป็นผู้ปฏิบัติตรง นั่นแน่ะ แนวนั้น เดินแนวนั้น ทั้งกาย ทั้ง วาจา เดินแนวนั้น เป็นผู้ปฏิบัติตรง ตรงอย่างไร ชื่ออย่างไร ชื่อไม่มีคด เคี้ยว ถูกต้องร่องรอยทางมรรคผล ทีเดียว ซื่อต่อค่า ของพระบรมศาสดา ไม่คดต่อธรรมของพระบรมศาสดา นี่เป็นผู้ซื่อตรงตามทางมรรคผล ไม่ เลี่ยงหลีกต่อทางมรรคผล ทางมรรค- ผลเป็นไปอย่างไร เดินทางมรรคผล ให้เป็นไปอย่างนั้น ไม่คลาดเคลื่อน จากทางมรรคผล ไม่สนวนในกิจอื่น ตั้งใจแช่มชื่น ประคับประคองใจของ ตนอยู่เสมอ ให้ตรงทางมรรคผลอยู่ ไปดังนี้ เป็นผู้ตรงดี อย่างนี้ว่า ตรงดีทีเดียว นี่เป็นข้อที่ ๓ ตรงดี สุวโจ ว่าง่ายสอนง่ายว่าง่าย สอนง่ายเหมือนเด็กที่ดี หรือเหมือน คนที่เฉลียวฉลาดดี เป็นคนที่หัวอ่อน ว่าง่ายสอนง่ายอย่างไรไม่ดื้อต่อทาง มรรคผล ไมมอตอธรรมของพระ- บรมศาสดา ตรงร่องรอยธรรมของ พระบรมศาสดา ถ้าให้ปฏิบัติธรรม เป็นถูกต้องร่องรอยละ ถ้าผิดธรรม เป็นไม่ยอมกันละเด็ดขาด ถ้าว่าถูก ธรรมละไม่ว่าข้อไหนเงื่อนไหนเล็ก น้อยไม่เข้าใจ จะเป็นผลน้อยผลใหญ่ ไม่เข้าใจ ว่าง่ายสอนง่ายนัก ถูก ธรรมตรงเช้าแล้วละก็ ถ้าว่าผิดธรรม ละก็ไม่ไปเด็ดขาดทีเดียว นี่พระ ศาสดารับลังว่า สุวโซ เป็นผู้ว่าง่าย สอนง่ายอยู่ในลักษณะ อยู่ในธรรม ของพระวินัย เรื่องว่าง่ายสอนง่าย นะ หายากนัก ไม่ใช่เป็นของหาง่าย คนดี คนเป็นนักปราชญ์ คนเป็น บัณฑิต ภิกษุก็ดี สามเณรก็ดี อุบาสก ก็ดี อุบาสิกาก็ดี ว่าง่ายสอนง่าย อยู่ กับใครเบาใจ ไม่หนักใจ อยู่กับพ่อ แม่ก็ไม่หนักใจ สบายอก สบาย ใจ เย็นอกเย็นใจ คนว่าง่ายสอนง่าย ภิกษุสามเณรอยู่กับครูบาอาจารย์ ก็ เย็นอกเย็นใจ สบายอกสบายใจ ว่า ง่ายสอนง่าย ถ้าว่าภิกษุสามเณรว่า ยากสอนยากละ เอาละ เดือดร้อน ละ ลูกหญิงลูกชายก็เหมือนกันว่า เมษายน ๒๕๔๐ กัลยาณมิตร