ความเยี่ยมยอดในพระพุทธศาสนา : หน้า 95/140

ในพระพุทธศาสนา ท่าน แสดงสิ่งที่เป็นเยี่ยมยอดกว่าสิ่ง ทั้งหลายไว้มากหลาย ตามความ ต้องการของคน เช่นในที่นี้แสดงไว้ ๔ อย่างคือ ๑. ลาภ มีความไม่มีโรค เป็นเยี่ยม หมายความว่า บรรดา ลาภที่คนเราต้องการนั้น ไม่มี อะไรจะเยี่ยมยอดสูงสุดเท่ากับ ความไม่มีโรค คนไม่มีโรค เบียดเบียนถือว่าได้ลาภสูงสุดแล้ว แม้ได้เงินได้ทอง ได้ยศศักดิ์ได้ ตำแหน่งสูง แต่มีโรคเบียดเบียน มีแต่เจ็บป่วยแบบสามวันดีสี่วันไข้ จะมีความสุขในชีวิตได้อย่างไร เงินทองยศศักดิ์นั้นจะมีความหมายหรือช่วยเหลืออะไร ได้สักเท่าไร ๒. ทรัพย์ มีความสันโดษเป็นเยี่ยม หมายความ ว่า สันโดษ คือ ความยินดีพอใจในสิ่งที่ตนได้ ในสิ่งที่ตน มี ในสิ่งที่ตนเป็น ไม่ทะเยอทะยานเกินกว่าเหตุเกินกำลัง ไป รู้จักพอ รู้จักพอดี จัดเป็นทรัพย์เหมือนกันและดี กว่าทรัพย์ทั้งปวง เพราะทรัพย์อื่นๆ ทำให้คนเราพร่อง อยู่เรื่อยไม่มีวันเต็ม หิวกระหายเรื่อยไป แต่สันโดษ ทำให้คนอิ่ม ทำให้เต็ม ทำให้หายหิว จึงทำให้เกิดสุข ทางใจซึ่งหาได้ยาก แม้ทรัพย์อื่นๆ ก็ให้อย่างนั้นไม่ได้ ดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า “รู้จักพอ ก่อสุขทุกสถาน ๓. ญาติ มีความคุ้นเคยเป็นเยี่ยม หมายความ ว่า ความสนิทสนมคุ้นเคยกัน ช่วยเหลือกัน ทำให้คน เราเป็นญาติกัน และเป็นญาติที่เยี่ยมยอด ญาติทางสาย สัมพันธ์หรือญาติสายโลหิต หาก ไม่สนิทสนมกันหรือไม่ช่วยเหลือ กัน ก็เหมือนกับคนอื่น สู้คนอื่น ที่ช่วยเหลือกันไม่ได้ ดังคำที่ว่า “ถึงมิใช่ชาติใช่เชื้อ ถ้ามีความ เอื้อเฟื้อ ก็เหมือนเนื้ออาตมา ถึง เป็นชาติเป็นเชื้อ ถ้าไม่มีความ เอื้อเฟื้อ ก็เหมือนเนื้อในป่า” ซึ่ง แสดงว่าความเป็นญาติที่แท้จริง นั้นอยู่ที่การสนิทสนมและการ ช่วยเหลือกัน ๔. สุข มีนิพพานเป็นเยี่ยม หมายความว่า การที่คนเราดับ กิเลส เช่นราคะเป็นต้นได้ ดับ ความเร่าร้อน ความกระวน กระวาย ความกระหายด้วยอำนาจของตัณหาได้ จนกระทั่งใจเย็นสนิท ไม่เร่าร้อนอีกต่อไป นี้คือตัวนิพพาน นิพพานนี่แหละที่เป็นยอดแห่งความสุขทั้งปวง ไม่มีสุข อื่นยิ่งกว่า ความไม่มีโรคเป็นสุดยอดของลาภ ความ สันโดษเป็นสุดยอดของทรัพย์ ความคุ้นเคยเป็นสุดยอด ของญาติ นิพพานเป็นสุดยอดของความสุข เมื่อ ปรารถนาอย่างใด ก็พึ่งแสวงหาอย่างนั้นด้วยสติปัญญา ด้วยความหมั่นเพียรเถิด จะสมหวังในวันหนึ่งข้างหน้า แน่นอน สันโดษ คือ ความยินดีพอใจในสิ่งที่ตนได้ ในสิ่งที่ตนมี ในสิ่งที่ตนเป็น ไม่ทะเยอทะยานเกิน กว่าเหตุเกินกำลังไป รู้จักพอ รู้จักพอดี จัดเป็นทรัพย์เหมือนกันและดีกว่าทรัพย์ทั้งปวง เพราะ ทรัพย์อื่น ๆ ทำให้คนเราพร่องอยู่เรื่อยไม่มีวันเต็ม หิวกระหายเรื่อยไป แต่สันโดษทำให้คนอิ่ม ทำให้เต็ม ทำให้หายหิว กัลยาณมิตร ๘๗ พฤษภาคม ๒๕๒