2 ครั้ง

ในที่นี้ ปัจจัย 4 คือ อุปกรณ์การฝึกนิสัยขจัดกิเลสสำหรับพระภิกษุสามเณร ได้แก่ (1) จีวร (2) บิณฑบาต (3) เสนาสนะหรือที่พักอาศัย (4) ยารักษาโรค ทั้ง 4 ประการนี้ เป็นเครื่องหล่อเลี้ยงชีวิตขั้นต่ำสุด ในการบริโภคใช้สอยนั้น หากสิ่งใด สิ่งหนึ่งขาดหรือน้อยเกินไปก็ตาม มากเกินไปก็ตาม หรือคุณภาพของสิ่งที่ใช้ดีเกินไป หรือด้อย เกินไปก็ตาม ย่อมส่งผลกระทบต่อ เป็นต้น (1) สุขภาพพลานามัย (2) ชีวิต (3) การประพฤติปฏิบัติธรรมของพระภิกษุ (4) ความรู้สึกของประชาชนและเพื่อนสหธรรมิก นอกจากนี้ ปัจจัย 4 ยังหมายรวมถึงสิ่งของเครื่องใช้อื่น ๆ ที่เนื่องด้วยปัจจัย 4 เช่น (1) สิ่งของที่เนื่องด้วยจีวร เช่น เครื่องนอน เครื่องห่ม เข็ม ด้าย เป็นต้น (2) สิ่งของที่เนื่องด้วยบิณฑบาต เช่น ภาชนะ ถ้วย ชาม ช้อน เป็นต้น (3) สิ่งของที่เนื่
- การใช้ปัจจัย 4 ในการขจัดกิเลส