ความเหมาะสมในการใช้ปัจจัย 4 : หน้า 56/124

กระทบต่อความเป็นอยู่ เพราะตกอยู่ในอำนาจของกิเลส ยิ่งกว่านั้น นอกจากแยกแยะได้แล้ว ยังต้องมีสติควบคุมใจ ไม่ให้ตกเป็นทาสของ ความอยากอีกด้วย มิฉะนั้น เดี๋ยวก็จะผิดพลาด เอาความอยากในชีวิตชาวโลกมาปนกับชีวิต นักบวช ในที่สุดก็ต้องสึกหาลาเพศสมณะไปอย่างน่าเสียดาย 4.7.4 พระพุทธองค์ทรงสอนให้รู้จักความเหมาะสม คำว่า “เหมาะสม” คือ สมควรแก่ฐานะ และเพศภาวะของตนเอง ทั้งในแง่ชนิด คุณภาพ วิธีการได้มา วิธีการใช้ และวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ห้ามรับ ของบางชนิดไม่เหมาะกับพระภิกษุ พระองค์จึงทรงก้าหนดไว้ในพระธรรมวินัยว่า ส่วนของบางชนิดพระองค์ไม่ได้ทรงห้ามพระภิกษุไม่ให้รับ แต่ต้องระมัดระวังของที่ มีคุณภาพดีเกินไปไม่เหมาะกับคุณธรรมของตนเอง เมื่อรับมาแล้ว นอกจากจะเพิ่มภาระ ในการดูแลรักษาแล้ว ยังทำให้จิตฟุ้งซ่าน การปฏิบัติธรรมย่อมไม่ก้าวหน้า และยังขัดต่อความ รู้สึกของประชาชนและเพื่อนสหธรรมิกอีกด้วย เช่น ในสมัยพุทธกาล เมื่อครั้งที่พระเทวทัตครับผ้าเนื้อดีราคาถึงหนึ่งแสนกหาปณะ นํามาตัดเย็บจีวรแล้วนุ่งห่มไปในที่ต่าง ๆ ในครั้งนั้น ชาวบ้านพากันติเตียนว่า “ผ้าผืนนี้ไม่ สมควรแก่พระเทวทัต สมควรแก่พระสารีบุตรมากกว่า พระเทวทัตนุ่งห่มผ้าอันไม่เหมาะ แก่ตน” นี่คือความผิดพลาดของพระเทวทัตในเรื่องนิสัยที่เกิดจากการใช้ปัจจัย 4 ที่ไม่ก่อ ให้เกิดคุณธรรมในตน ซึ่งภายหลังนำไปสู่การพอกพูนทิฏฐิมานะอย่างแรงกล้า และนำไปสู่ การก่อความผิดพลาดครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนาอย่างไม่ควรจะเป็น ผลสุดท้ายตนเองก็ต้อง ถูกธรณีสูบ ต้องตกนรกหมกไหม้อยู่ในอเวจีมหานรกอย่างทุกข์ทรมาน เพราะการจาบจ้วง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยความมีทิฏฐิมานะเป็นเหตุ นั่นก็หมายความว่า ข้าวแต่ละคำ น้ำแต่ละอึก ปัจจัย 4 แต่ละชิ้นที่ใช้ในชีวิตประจำวัน นอกจากมีผลต่อนิสัยใจคอแล้ว ยังมีผลต่อการเข้าถึงธรรมอีกด้วย ใครดูเบาเรื่องความ เหมาะสมในการใช้ปัจจัย 4 นี้ จึงยากจะเอาดีได้ในพระพุทธศาสนา บทที่ 4 ก า ร ฝึ ก ค น เริ่ ม ต้ น ที่ ฝึ ก คุ ณ ธ ร ร ม ผ่ า น ปั จ จั ย 4 DOU 47