ความหมายของพุทธเจดีย์ : หน้า 83/112

ต้านานพุทธเจดีย์ ต่อจากหน้า ๔๘ ดวงจิตจนใสสะอาดแล้ว ดวงจิตนั้นก็ เป็นเช่นนั้น ย่อมแสดงว่าจุดมุ่งหมายจริงๆ จะหลุดออกจากความหน่วงเหนี่ยวแห่ง นอกจากจะเน้นความสำคัญของกลางแล้ว จักรวาลที่แทนด้วยทรงกลมของโอคว่ำนั้น ยังแสดงถึงภาวะของดวงจิตภายในอีกอย่าง ขึ้นไปตามแนวของเสาที่ตั้งอยู่ และสูง หนึ่งด้วย แต่ด้วยเหตุที่พุทธเจดีย์เริ่มต้น ส่วนที่เป็นที่ตั้งขององค์ระฆังหรือลอมฟาง ว่า หลุดออกไปจากความหน่วงเหนี่ยว จากตัวปรัชญาของพระพุทธองค์โดยแท้ ของจักรวาล แล้วทะยานขึ้นไปจนกระทั่ง จะต้องเริ่มต้นจากจุดนี้เสมอ ลำดับต่อไป...ให้ถือว่าฐาน คือ ขึ้นไปเรื่อยจนสุดฉัตรทั้งสาม หมายความ หรือครรภะนั้น เป็นเส้นจำแนกภพภูมิ จึงทำให้เมื่อปรัชญามีการพัฒนาแตกหน่อ ต่ำลงไปกว่านั้นเป็นนรก หรือภพภูมิที่ นิพพาน ราวของสวรรค์ หรือภพภูมิที่สูงขึ้นไป จากความเป็นมนุษย์ ตรงพื้นที่ของฐานเป็นดินแดนของมนุษย์ ถึงจุดแห่งความหลุดพ้นอย่างถาวร คือ ต่อกิ่งออกไป รูปทรงของพุทธเจดีย์ ต่ำกว่ามนุษย์ สูงขึ้นไปกว่านั้นเป็นเรื่อง ซึ่งทำให้สรุปได้ว่า ส่วนสูงของ ส่วนความกว้าง..คือพื้นที่ครอบ คลุมจะเห็นได้ว่ารูปทรงของเจดีย์มักแสดง องค์เจดีย์ สำแดงถึงภาวะความละเอียด อ่อน ความลึกซึ้ง หรือความสูงส่งของ ดวงจิต ที่ไต่สูงขึ้นไปเรื่อย ๆ จากการ เป็นมนุษย์ เข้าสู่การหล่อหลอม แล้ว ชัดว่า ดวงจิตที่ตกอยู่ใต้กว่าความ หลุดออกจากกระแสแห่งความหน่วง เป็นมนุษย์นั้นมีมากเพราะฐานมักจะใหญ่ เหนี่ยวใด ๆ จนในที่สุดไต่ขึ้นไป ลำดับต่อไปคือภพภูมิของมนุษย์ จากนั้น ก็เริ่มเป็นลอมฟาง หรือตัวเจดีย์ ที่ถือ เป็นจุดของการเริ่มต้น หล่อหลอมดวงจิต จนกระทั่งถึงภาวะแห่ง “นิพพาน” ทั้งหมดนี้คือ ข้อสรุปว่าเจดีย์ที่แท้ คืออะไร และให้ความหมายอะไร อย่าง จากดั้งเดิมที่เป็นทรงครึ่งวงกลมเรียบง่าย จึงจำเป็นต้องขยับขยายเพื่อให้เจดีย์ทำ หน้าที่ได้มากกว่าที่เคยเป็น เป็นเหตุให้ เจดีย์ในยุคสมัยต่อ ๆ มาจึงเริ่มเสียความ เรียบง่ายลงไปเรื่อย ๆ ตามความยุ่งเหยิง สับสนวุ่นวายของความคิดภายในจิตใจ ของคนยุคต่อ ๆ มา นี่แหละคือที่มา และการเปลี่ยน แปลงขององค์พุทธเจดีย์ ที่น่าศึกษาและ ติดตาม แต่สิ่งที่น่าคิดอยู่ตรงที่ว่า ทํา ให้สะอาด ซึ่งมีขนาดหรือจำนวนน้อย ใดบ้าง เป็นเพียงข้อสรุปที่ทำให้สั้นที่สุด อย่างไรเราจึงจะได้เจดีย์ที่มีรูปทรงเรียบง่าย ลง และน้อยลงไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งถึง ง่ายต่อการนำไปถ่ายทอด บอกต่อ ๆ เข้มขลัง ดูมากด้วยพลัง แต่ว่าสงบ กลับ ปลายสุด แสดงให้เห็นว่า จำนวนดวง กันไป แต่ว่าไม่ใช่เป็นทั้งหมดทั้งสิ้น คืนมา เช่นเจดีย์แห่งสาญจิ ตามความคิด จิตในแต่ละระดับนั้น มากน้อยต่างกัน ของความหมายในรูปทรงขององค์พุทธ ของผู้เขียนเห็นว่าจะต้องเริ่มต้นจากทำ ออกไปตามระดับของดวงจิต ที่หยาบ เจดีย์ ให้ใจของผู้คนทั้งหลายสงบลงจนคล้าย ที่ไม่ใช่ทั้งหมดเพราะสาเหตุที่ว่า กับต้นพุทธกาลเสียก่อนละกระมัง พุทธ ลงไปเรื่อย ๆ ตามระดับความละเอียด แต่ดั้งเดิมมาพุทธเจดีย์เริ่มต้นด้วยรูปทรง เจดีย์ที่เรียบง่าย ขลัง เปี่ยมพลังจึงจะ ที่เรียบง่าย ขลัง และเข้มข้นด้วยความ ย้อนกลับมา กว่าจะมีจํานวนมากกว่า และลดจำนวน อ่อนของดวงจิต ต่อมาถึงเรื่องราวของความสูง หมายที่ถูกถ่ายทอดจากภายใน ด้วย ค์เจดีย์สื่อความหมาย ตั้งแต่ยุค ลักษณะของเส้นโค้งเกลี้ยงเกลาเกือบจะ โดยสรุปของเจดีย์ ที่ได้พากเพียรเขียน เป็นครึ่งวงกลม ซึ่งในตำราให้ความ คิดว่าน่าจะพอสำหรับเรื่องราว ต้นสมัยของสาญจิ หรือเจดีย์ทรงโอคว่ำ เป็นการสร้าง มาถึงสองปีในหนังสือเล่มนี้ คิดว่าคงให้ ความเข้าใจแก่ท่านผู้อ่าน และอนุชน ข้างหลังได้ไม่มากก็น้อย ฉบับหน้าคอย ที่มีครบทุกอย่างทั้งฐาน องค์เจดีย์ หรือ หมายไว้ว่า เป็นการแสดงถึงรัศมีคลุม ที่เรียกว่า “สถูป” เพียงแต่วางอยู่ใน ครอบแห่งจักรวาลบ้าง รูปทรงที่เรียบง่ายตรงตามความเป็นจริง เพื่ออุปมาให้เหมือนเครื่องเตือนใจว่าชีวิต จะเห็นได้ว่า เหนือสุดของโอคว่ำหรือตัว เป็นประหนึ่งฟองน้ำที่ผุดขึ้นเพียงชั่วครู่ สถูป ปรากฏมีเสาหลักสี่เสา ที่เรียกว่า แล้วก็หมดสิ้นไปบ้าง ดังเช่นยืนยันไว้ “เสาทาน” ตั้งไว้ ภายในล้อมรอบของ เสานั้น เป็นเสาเล็กเป็นฉัตรสามชั้นเอา ไว้ แทนความหมายที่ว่า เมื่อหล่อหลอม ในอโศกวัฒนะว่าเจดีย์ที่พระเจ้าอโศก มหาราชสร้างขึ้นนั้น เป็นการถ่าย ทอดออกมาจากสภาวธรรมภายใน ถ้า พบกับเรื่องราวของบรมพุทโธนะคะ... (ถ้าอยากรู้เรื่องราวอย่างละเอียดใน เรื่องของเจดีย์เพิ่มเติมคอยอ่านได้ในหนังสือ ชื่อ สถูปเจดีย์ของผู้เขียนเอง) กุมภาพันธ์ ๒๕๓๖ กัลยาณมิตร ๘๑