ใจเป็นประธาน : หน้า 29/128

5 8 8 ม สา 8 ทีปที โดย พระธรรมกิตติวงศ (ทองติ สูรเตโช ป.ธ.๙) มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา มนสา เจ ปสนฺเนน ตโต นํ สุขมนเวดิ มโนเสฎชิา มโนมยา ภาสดี วา กโรติ วา ฉายาว อนุปายนี้ฯ ขุ.ธ. ๒๕/๑/๑ ธรรมทั้งหลาย มีใจเป็นประธาน มีใจเป็นใหญ่ เกิดขึ้นจากใจ ทากมีใจผ่องใส จะพูดหรือท่า อะไรก็ตาม ความสุขย่อมตามเขาไป เหมือนเงาที่ตามตัวไปฉะนั้น &ำคัญที่ใจ สิงหาคม ๒๕๓๙ ๒๗ 7. มนุษย์เป็นสิ่งที่มหัศจรรย์ เป็นศูนย์รวมความ รู้สึก ความว่า ความนึกคิด ความรู้ต่างๆ เป็น ที่รับความจุขและความทุกข์ทั้งมวล และเป็นบ่อเกิดแห่ง การกระทำ ทุกประการของเจ้าของ ดังนั้น ธรรมทั้งหลาย คือความรู้สึกนึกคิดและการกระทำ ของมนุษย์ จึงชื่อว่า มีใจเป็นประธาน มีใจเป็นใหญ่ และเกิดขึ้นมาจากใจทั้ง สิน แต ปกติใจของคนเรานั้น ใส สะอาด บริสุทธิ์ มาชื่นมัวเศร้าหมองไปในบางคราว เพราะอำนาจของ สิ่งที่เข้ามาครอบงำ สิ่งนั้นเรียกว่า กิเลส ได้แก่ โลภะ โทสะ โมหะ เป็นต้น เมื่อใดใจถูกโลภะครอบ หรือมี โลภะเกิดขึ้นในใจ เมื่อนั้นใจก็จะคิดแต่เรื่องอยากได้ อยากมี คิดแต่จะให้ได้ คิดแต่จะไม่ให้เสีย หรือเมื่อถูก โทสะครอบๆ เมื่อนั้นก็คิดแต่จะทำ ร้ายด้วยความอามาด พยาบาท ทำ ให้เกิดอาการไม่พอใจ ทำ ให้เกิดความโกรธ เป็นต้น ท่านเปรียบไว้เหมือนกับน้ำ ซึ่งปกติก็ใสสะอาด กัลยาณมิตร