การโกนผมไฟและพิธีกรรม : หน้า 74/128

เช่น ปู่ย่าตายาย ท่า ขวัญให้ขุนช้าง “แล้วให้อาเงินทองกรองใส่คอ กำไลมือล้นขอทั้งสองข้าง กำไลเงินใส่เท้าก้าวขากาง ปวะหล่ำสองข้างแข งาสองบางแขนหลานยา เอาคาดสร้อยอ่อนจำหลักทับ พริกเทศประดับกับบังหา (หอพระสมุดแห่งชาติ, ๒๕๑๐ : ๖-๓) หรือ ปู่ย่าตายาย ทำ ขวัญให้พลายแก้ว “ให้หลานใส่เสมาประหลา กำไลทองคำ งามเฉิดฉัน บ้าหว่าทองผูกสองข้างแขนนั้น สายกุดันทั้งแท่งดังแกล้งทำ เอวคาดสร้อยอ่อนขอนดอกลอย ฝังพลอยมรกตสีสดขำ ผูกลูกพริกเทศด้วยทองค่า กำไลตีนนาคเห็นหลากดา” (หอพระสมุดแห่งชาติ, ๒*๑๐ : ^) หรือ ขุนแผนท่า ขวัญให้พลายเพชร “เสมาประหล่า ทั้งกำไล ขุนแผนเอามาให้แก่หลานตา” กัลยาณมิตร /T? (หอพระสมุดแห่งชาติ, ๒๕๑๐ : ๑๐^) สำหรับคนจนที่ขัดสน ก็จะใช้เพียงด้าย ดิบหรือด้ายสายสิญจน์ผูกข้อมือเด็กเรียกมิ่งขวัญ โกนผมไฟไปตามจนก็มีไม่น้อย ผมไฟที่โกนจะโกนออกเกือบหมด เหลือ เป็นหย่อมผมไว้กลางกระหม่อมเท่านั้น จาก นั้นไม่นานผมก็จะค่อยๆ ยาวพอเกล้าเป็นผมจุก เหตุผลของการไว้จุกกลางกระหม่อมนี้ แปลก สนธิรักษ์ (๒๐ธ; : ๓๓) อธิบายไว้ดังนี้ “การทำ จุกกลางกระหม่อม น่าจะเป็น เพราะตรงกลางกระหม่อมเด็กมีหนังบาง หาก ปล่อยไว้โล้นๆ อาจจะเกิดอันตรายได้ง่าย เช่น เป็นหวัดหรือถูกของแข็งกระแทก จะทำ ให้ กระเทือนเข้าไปถึงภายในขมองได้ เมื่อไว้จุก แล้วก็พอจะป้องกันอันตรายได้บ้าง หรืออาจ จะเป็นเพราะเห็นว่าตรงกระหม่อมเต้นแรงกว่า ส่วนอื่นๆ เพื่อปิดไม่ให้เห็นจึงต้องไว้จุก เมื่อ จุกยาวพอเกล้าได้ก็ตกแต่งให้เป็นกระหมวดรับ กับใบหน้าของเด็ก ทำ ให้น่าดูขึ้นอีก ความสวย งามของเด็กอยู่ที่จุก ด้วย" สิงหาคม ๒๕๓๙ อ่านต่อฉบับหน้า