พระสิริแห่งพระผู้มีพระภาค : หน้า 50/108

คุณา มหากรุณาทโย, เต เสสสตตาน คุเณหิ วิสิฏฐาติ คุณวิสิฏฐฏเสนปี สัพพสตตตตมตาย อคโค, เย ปน ปุริมกา สมมาสัมพุทธา สพฺพสต์เต อสมา เตชิ สทรี อ.เมว รูปกายคุเณหิ เจว ธมฺมกายคุเณหิ อสมสมฏเป็นปี อตฺโต, ตถา ทุลลภปาตุภาวโต อริยมนุสสภาวโต พหุชนหิต พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกอบด้วยพระสิริ ๒ ประการดังกล่าวข้างต้น จึงหาผู้เสมอเหมือนมิได้ด้วย พระสิริทั้งสองประการ แต่ทรงเป็นผู้เสมอกันกับด้วย พระผู้มีพระภาคในปางก่อนทั้งหลาย ดังที่ท่านกล่าวไว้ใน อรรถกถาอัคคัปปสาทสูตร ในขุททกนิกาย อิติวุตตกะ (๒๖/๙๐/๓๒๐) ว่า “เย ปน ปุริมกา สมฺมาสมฺพุทฺธา สพฺพสตเตหิ อสมา เตหิ สุทธี อยเมว รูปกายคุเณหิ เจว ธมฺมกายคุเณหิ จ อสมสมฏเจนปิ อคฺโค ฯ แปลความว่า พระผู้มีพระภาค ชื่อว่าเป็นผู้ล้ำเลิศ แม้โดย ความหมายว่า ไม่มีผู้เสมอเหมือน เพราะพระสัมมา สัมพุทธเจ้าพระองค์นี้เอง เป็นผู้เสมอโดยพระคุณทางรูปกาย และพระคุณทางธรรมกายกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายใน ปางก่อน ผู้ไม่เสมอเหมือนกับสรรพสัตว์ ฯ ดังนั้น พระอริยสาวกผู้มีปัญญาจักษุ เพราะเห็น ธรรมด้วยธรรมกายแล้ว เมื่อจะทำการนอบน้อม อภิวันทนาการชมเชยพระสิริแห่งพระผู้มีพระภาค ย่อม มุ่งหมายชมเชยพระสิริทั้ง ๒ ประการ ต่างจากปุถุชนผู้ไม่ เห็นธรรม ปราศจากปัญญาจักษุ ย่อมกล่าวชมเชยได้ เฉพาะพระสิริแห่งพระรูปกายเท่านั้น เพราะเหตุนั้น ในขุททกนิกาย เถรคาถา ท่านพระ เมตตชิเถระ เมื่อบรรลุพระอรหัตแล้วจึงกล่าวชมเชยพระสิริ แห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “นโม หิ ตสฺส ภควโต สกยปุตฺตสฺส สิริมโต แปลความว่า ข้าพระพุทธเจ้า ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระ ภาคเจ้า ผู้ศากยบุตร ผู้ประกอบด้วยพระสิริคือความงาม แห่งพระรูปกายและพระธรรมกาย พระองค์นั้น ฯ ดังนั้น ท่านผู้มีปรีชาญาณทั้งหลายผู้ฉลาดในอรรถ แห่งพระธรรม เมื่ออ่านพบเจอข้อความเกี่ยวกับการชมเชย พระสิริแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทั้งหลาย ณ ที่ใดในคัมภีร์ พระพุทธศาสนาซึ่งมีมากมายหลายแห่งดังในคัมภีร์ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค (๑๑/๒๐๙/๑๗๕) เป็นต้นว่า “ขอนอบน้อมแด่ พระวิปัสสีพุทธเจ้า ผู้มีพระจักษุมีพระสิริ... พระอังคีรสพุทธเจ้า ผู้ศากยบุตร ผู้มีพระสิริ” ดังนี้เป็นต้น จึงพึงเข้าใจเถิดว่า ท่าน มุ่งหมายเอาสิริทั้งสองประการดังกล่าวมา ดังท่านพระ อรรถกถาจารย์เจ้าไขความดังข้างต้นว่า “อุตฺตมาย รูปกายสิริยา ธมฺมกายสิริยา จ สมมุนาคตตตา สิริมา ซึ่งแปลความว่า ผู้มีพระสิริ เพราะประกอบด้วยพระสิริแห่ง พระรูปกาย และพระสิริคือความงดงามแห่งพระธรรมกายอัน สูงสุด” ดังพรรณนามาฉะนี้แล ฯ ๔๘ กัลยาณมิตร ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๓