การติดต่อกับมิตรชาวอังกฤษและอเมริกัน : หน้า 57/108

เป็นเครื่อง เดือดร้อนแก่ท่านโดยข้อคำที่อาจกล่าวแก่กันต่อ ไป มิตรข้าพเจ้าหลายคนเป็นคริสเตียนมักคิดกันว่าข้าพเจ้า มีการติดต่อกับมิตรชาวยุโรปแลชาวอเมริกันก็เพราะพิศวง ในความประพฤติของผู้นั้นๆ ไปทุกๆ ทาง ข้อนี้เป็นเหตุให้ พากันคิดว่าอาจชักจูงข้าพเจ้าไปเข้าศาสนาของเขาได้ง่าย กว่าคนอื่น ถ้าข้าพเจ้าเป็นคริสเตียนแล้ว ภายหลังพวก ขุนนางแลราษฎรประเทศนี้อีกเป็นอันมากก็จะพากัน เลื่อมใสตาม แลอาจชักนำไปเป็นคริสเตียนได้โดยเร็วอย่าง สะดวก ทั้งนี้เพราะข้าพเจ้ามีสมณศักดิ์สูงในพุทธศาสนา ข้าพเจ้าแสดงความขอบใจมายังท่านสักพันครั้ง ตอบแทนความเมตตากรุณาของท่าน แม้ความเมตตา กรุณานั้นจะเป็นไปเพื่อชีวิตนิรันดรของข้าพเจ้า ที่นี่มีผู้ดีหลายคนซึ่งแต่ก่อนได้เชื่อในเรื่องสร้างโลก แลโลกสัณฐานตามตำราของพราหมณ์ ซึ่งคนแต่งหนังสือ เรื่องพุทธศาสนาครั้งโบราณได้นำเข้ามาไว้เป็นลัทธิในพุทธ ศาสนาโดยไม่รั้งรอ ผู้รู้อย่างเก่าของเรานั้นเมื่อแรกได้ยิน หรือรับความรู้ของชาวยุโรป ก็ได้คัดค้านโต้เถียงวิชานั้นๆ เช่น ภูมิศาสตร์ ดาราศาสตร์ วิชาวัดเวลา วิชาเดินเรือ แลเคม สตรีเป็นต้น พวกนั้นพากันคิดไปเสียว่า ลักษณะแลความรู้ เรื่องวิทยานั้นๆ คือปัญญาเดาๆ ของชนชาติมิจฉาทิษฐิ เป็นผู้นำหน้าชาติในพุทธศาสนา เป็นผู้นำหน้าชาติในการ บุญเพื่อความสุขชั่วนิรันดร เพราะฉะนั้นราษฎรก็คงทำตาม ข้าพเจ้า เหมือนกับเรื่องเกาะเซนดอเวตเป็นตัวอย่างความ ชักจูงให้เป็นไป หรือเป็นข้อความที่ได้รับอธิบายมาจาก ปรารถนาอันสามานย์ของพวกมิตรข้าพเจ้าเป็นเช่นนี้ โดยที่ พวกนั้นๆ เคยกระทำกับพวกชาวป่าแลชาติมิลักขะ เช่น เดียวกับทำกับชาวเกาะเซนดอเวดเป็นต้นมาแล้ว แต่คนใน ประเทศของเราไม่เหมือนกับคนเหล่านั้นเพราะได้มีความรู้ เรื่องธรรมะแลจรรยามานานแล้ว ธรรมะแลจรรยาของเรา นั้นแม้ว่าได้มีลัทธิพราหมณ์แลลัทธิชาวป่าเป็นต้นมาปะปน ทำให้เสียไปบ้างก็ยังเป็นลัทธิอันแจ่มแจ้งถูกต้องอย่างน่าพิศวง มีผลน่าเชื่อแลชื่นชมยิ่งกว่าลัทธิของชาติยิวที่ได้กล่าวมาแล้ว ข้าพเจ้าขอกล่าวโดยจริงใจว่า ข้าพเจ้าขอบใจท่าน มากในการที่ท่านปรารถนาให้ ข้าพเจ้ามีความสุขทั้งภายในแล ภายนอก ท่านจึงได้เขียนแนะนำมา ในสิ่งที่ท่านเชื่อมั่นแล้วเต็มความคิด ว่าเป็นหนทางอันปราศจากข้อสงสัยที่ จะช่วยชีวิตสัตว์โลกให้มีความสุข นิรันดร แต่ข้าพเจ้ารับทำตามคำ แนะนำของท่านไม่ได้ เพราะความ เราติดต่อกับมิตรชาวอังกฤษและอเมริกันนั้นก็ เพื่อความรู้ในทางวิทยาศาสตร์แลศิลปศาสตร์ 66 หาใช่เพราะติดต่อและชื่นชมแลอัศจรรย์ใน ศาสนาสามานย์นั้นไม่ เชื่อของข้าพเจ้ามีว่าธรรมะแลคุณความดีโดยกิริยาแลใจ ไครสต์แลสานุศิษย์ของไครสต์ ครั้นภายหลังได้พิจารณา อันเป็นน้ำเนื้อของศาสนาทั้งปวงทั่วโลกนั้นเป็นทางถูกต้อง อย่างถ่องแท้ แลค้นคิดหาตัวอย่างด้วยเหตุผลด้วยคำชี้แจง ที่จะได้รับความสุขนิรันดร ใครคือไครสต์ผู้ปรากฏแก่เราว่าไม่ แลด้วยรูปการอย่างอื่นๆ บัดนี้มีผู้เฉลียวฉลาดแลผู้มีปัญญา ยิ่งไปกว่าบุคคลแปลกประหลาดคนหนึ่ง ผู้ซึ่งความพิศวง ในประเทศเรามีความเชื่อทางวิทยาศาสตร์อันกล่าวมาแล้ว ของฝูงชนไร้ปัญญามักเชื่อลัทธิงมงายได้ยกย่องขึ้นในสมัยโน้น แลมีความยินดีในวิชานั้นๆ เป็นอันมากจนกระทั่งบางคน แลชนชาติอื่นก็ได้นับถือตาม ๆ กันไปโดยความเขลา จน รวมทั้งตัวข้าพเจ้าด้วยได้พยายามศึกษาภาษาอังกฤษเพื่อ ความเชื่อโดยเดาอย่างโง่ๆ ก็ได้ส่งสืบกันมา จะได้มีความรู้อ่านตำราภาษาอังกฤษในเรื่องวิทยาศาสตร์ กัลยาณมิตร ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ | ๔๕