ข้อความต้นฉบับในหน้า
การหมั่นสังเกตจะพบเหตุของการบกพร่องและช่องทางแห่งความสำเร็จ
คำว่า “สังเกต” นี้คืออะไร เราจะมีผลการปฏิบัติธรรมที่ดีได้นั้นเราต้องสังเกตอย่างไร
๏ พระครูสังฆรักษ์ปรเมษฐ์ ปรมสจฺโจ
สังเกตว่าในแต่ละรอบการปฏิบัติธรรมใจของเราสงบไหม มีความสุขไหม และมีความ
นิ่งแน่นต่อเนื่องหรือเปล่า
ลองย้อนกลับไปดูก่อนที่จะมาจุดนี้เราประคองใจทั้งในรอบและ
นอกรอบมาอย่างไร ถ้าวิธีการที่ประคองใจทำให้มีความสุขเพิ่มขึ้นก็จะทำซ้ำๆ แบบนั้นอีก
แต่ถ้าวิธีการใดที่ทําให้ความสุขลดลงเราก็ปรับใหม่ เราไม่แน่ใจว่าจะทำอย่างไรก็สอบถาม
ผู้ที่มีประสบการณ์ที่ดีกว่า หรือถามผู้ร่วมปฏิบัติธรรมด้วยกัน
๏ พระไชยยศ ยสวํโส
คำว่า “สังเกต” ในเรื่องการปฏิบัติธรรม ตามความรู้สึกของผมนั้นมี 2 ความหมาย
ความหมายแรกเป็นการสังเกตแบบหยาบๆ หมายถึงสังเกตวิธีปฏิบัติของตนเองว่าถูกหลัก
วิชชาหรือเปล่า เช่น การปรับท่านั่ง วิธีการปรับใจ หรือการหมั่นตรีกนอกรอบ เป็นต้น
ส่วนความหมายที่สองเป็นการสังเกตแบบละเอียด หมายถึงการสังเกตประสบการณ์
ภายในของตน ด้วยการทำใจนิ่งๆ มีสติและสบายอย่างต่อเนื่องที่ศูนย์กลางกาย เป็นผู้ดูที่ดี
อย่างเดียวโดยไม่ต้องใช้ความคิดปรุงแต่งใดๆ ทั้งสิ้น
เราจะมีผลการปฏิบัติธรรมที่ดีได้นั้นต้องหมั่นสังเกตทั้งหยาบและละเอียดควบคู่กันไป
ใช้การสังเกตแบบหยาบเป็นตัวช่วยปรับปรุงแก้ไขข้อบกพร่อง ทำให้กายและใจเราเกิดความ
สบาย สามารถนั่งได้อย่างต่อเนื่อง และใช้การสังเกตแบบละเอียดช่วยปรับให้ใจของเราหยุด
นิ่งอย่างละมุนละไมจนเข้าถึงความสุขภายใน
พระมานพ ทนฺตจิตฺโต
สังเกตในที่นี้คือการที่เราคอยตามติดและติดตามคอยดูตัวเองอยู่ภายในใจ ว่าได้มี
ความเปลี่ยนแปลงเป็นไปอย่างไรบ้าง สําหรับประสบการณ์ภายในของเราเองในการที่เราได้
ประพฤติปฏิบัติธรรมอยู่เป็นประจำทุกวัน ทุกเวลา ทุกนาที ทุกวินาที และตามสังเกตว่าเรา
ปฏิบัติอย่างไร มีวิธีการอย่างไร และมีเทคนิคที่ดีๆ อย่างไรที่จะทำให้เรานั้นมีผลการปฏิบัติ
ทีดี ที่ก้าวหน้า มีการพัฒนาไปในทางที่ดีขึ้นไปเรื่อยๆ เหมือนที่ครูบาอาจารย์ท่านได้แนะนำ
สั่งสอนมาโดยตลอดว่าเรื่องนี้จะรู้ได้เฉพาะตนเท่านั้น
ฉะนั้นแล้ว การฝึกหัดหมั่นสังเกตและติดตามดูผลการปฏิบัติธรรมของตัวเราเองให้รู้
และเข้าใจตัวเองในแต่ละครั้งในแต่ละรอบในแต่ละวันเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่ง เพื่อจะได้
ตามรู้และเข้าใจได้เท่าทันจิตใจของเราเอง ถ้าทำได้อย่างนี้บ่อยๆ เรื่อยๆ ตลอดไปก็จะทำให้
เรามีผลการปฏิบัติธรรมที่ดีและพัฒนาก้าวหน้าไปได้เร็วและต่อเนื่อง แล้วผลสุดท้ายเราก็จะ
ได้ประสบกับความสําเร็จตามที่ได้ตั้งเอาไว้อย่างแน่นอน
20