ข้อความต้นฉบับในหน้า
24
การหมั่นสังเกตจะพบเหตุของการบกพร่องและช่องทางแห่งความสำเร็จ
คำว่า “สังเกต” นี้คืออะไร เราจะมีผลการปฏิบัติธรรมที่ดีได้นั้นเราต้องสังเกตอย่างไร
๏ ปราณี จารุฤทัยกานต์
สังเกต คือการสำรวจจิตใจและร่างกาย ว่าในช่วงการนั่งสมาธิทำไมเรายังไม่ได้ผลการ
ปฏิบัติที่ดี สังเกตก่อนนั่ง ขณะนั่ง หลังจากนั่งเสร็จในแต่ละรอบ
ถ้าเรารู้สึกตึงก็ผ่อนคลายร่างกาย ถ้าง่วงก็ให้หลับในกลาง แต่ทางที่ดีต้องสังเกตว่า
ทำไมง่วง ทานอาหารมากไปหรือเปล่า นอนดึกพักผ่อนน้อยก็ปรับให้นอนเร็วขึ้น ถ้าฟังหยาบ
ก็ลืมตา ฟังละเอียดก็มีสติให้มากขึ้น วางใจหนักไป ก็ต้องวางใจเบ๊าเบา แบบสบายๆ
เมื่อใจไม่รวมเร็วก็ต้องสังเกตว่าในระหว่างวันเราอารมณ์ดีไหม ศีลเราบริสุทธิ์ไหม
เรามีอะไรต้องห่วงกังวลก็รีบจัดการให้เสร็จ ให้แผ่เมตตา ให้อภัยทุกคน ปล่อยวาง ประการ
สําคัญคือใจต้องอยู่ในกลางให้ได้ตลอด นึกถึงหลวงปู่ หลวงพ่อ คุณยาย องค์พระ หรือนึกย่อ
ขยายองค์พระ มหาปูชนียาจารย์ให้ได้มากที่สุดในแต่ละวัน เมื่อมานั่งใจจะรวมได้เร็ว ก็คือ
ทำการบ้าน 10 ข้อให้ได้ทุกวันนั่นเอง แล้วผลการปฏิบัติธรรมจะดีขึ้น เหมือนบทกลอน
หลวงปู่ที่ว่า “ประกอบเหตุ สังเกตผล ทนเอาเถิด ประเสริฐนัก” ค่ะ
๏ ศิริพร ทองศิริ
คำว่า “สังเกต” นี้เป็นบ่อเกิดที่จะนำไปสู่การปรับปรุงแก้ไขและพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นไป
จนนำไปสู่ความสำเร็จได้ ในความเข้าใจของลูกนั้น “สังเกต” เป็นลักษณะของความเอาใจ
ใส่ต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง หรือกิจการงานอย่างใดอย่างหนึ่งที่เรามีความตั้งใจจะปรับปรุงและพัฒนา
ให้ดียิ่งๆ ขึ้นไป และเป็นอาการของการมีใจจดจ่อต่อสิ่งนั้นๆ ด้วย
ในส่วนของการปฏิบัติธรรมนั้น “สังเกต” เป็นอุปนิสัยอย่างหนึ่งของผู้รักการปฏิบัติ
ธรรม ท่านใดที่รักการปฏิบัติธรรมและต้องการให้ธรรมะของตนเองก้าวหน้าจะต้อง “หมั่น
สังเกต” วิธีการนั่งธรรมะของตนเองในทุกๆ รอบ ไม่ควรสักแต่ว่านั่งให้ครบชั่วโมงไปเท่านั้น
ตัวลูกเองเวลาปฏิบัติธรรมจะหมั่นสังเกตว่า
1. ร่างกายของเราเอื้อต่อการปฏิบัติธรรมในรอบนี้หรือไม่ ติดขัดตรงไหนบ้าง ง่วง
เพลียหรือเส้นติดไหม หากติดขัดที่ร่างกาย ลูกก็จะปรับร่างกายก่อน
2. สังเกตอารมณ์และใจของตนเองว่าเอื้อต่อการปฏิบัติธรรมหรือไม่ อารมณ์สบาย
หรือไม่ ถ้ายังติดขัด ขุ่นมัว หรือสะดุดตรงไหนก็จะรีบปรับใจและตัดใจ โดย
ถ้าติดเรื่องงาน ก็จะนึกบอกตัวเองว่า “ชั่วโมงนี้เป็นชั่วโมงของเรา เป็นชั่วโมง
ที่เราจะได้อยู่กับตัวเอง ก็ต้องใช้เวลานี้ให้ถูกต้องและเต็มที่ที่สุด”