ค่าของคนและการพัฒนาประเทศ : หน้า 78/124

ผมเป็นคนที่คบกับนิสิตมาก ผมไม่เคย ถือว่าผมเป็นอธิการแล้วเป็นผู้บริหาร พอ เย็นลงผมจะไปนอนคุยกับเขา ผมถือว่าเป็นคน คนหนึ่งที่มีหน้าที่ดูแล เขาเหล่านี้ และเขาเป็น เด็กกว่าเราเหมือนลูกเหมือนหลาน” “ค่าของคน” กับการ พัฒนาประเทศ “ผมได้ย้อนกลับไปคิดถึงอดีต ในสมัย ที่ผมรับหน้าที่ผู้บริหารมหาวิทยาลัยเกษตร ศาสตร์อยู่ ผมได้คลุกคลีกับบรรดานิสิต ทุกกลุ่มความคิดและคณาจารย์ในระดับทำ งานกว้างขวางพอสมควร ผมได้มีโอกาส เรียนรู้สภาวการณ์และความคิดอ่านอันมีคุณ ค่าหลายสิ่งหลายอย่างได้มีโอกาสช่วยนิสิตที่ ถูกลงโทษ ซึ่งถ้าปล่อยไปก็อาจเสียคนให้ได้มี โอกาสใหม่ในชีวิตของเขา ด้วยวิธีการทาง ด้านจิตใจและความเหมาะสม จนกระทั่งผู้ ที่พบปัญหาหนัก ๆ หลายคน ได้มีโอกาส สามารถเรียนจบการศึกษาบางคนถึงได้ไปศึกษา ต่อสูงขึ้นหรือไปทำงานมีผลงานดี ๆ มาหลาย คนแล้ว เขาเหล่านั้นต่างก็ได้รับบทเรียน ชีวิตที่มีค่า ไม่มีวันลืม ผมก็ได้เรียนรู้ปัญหาชีวิต ของเพื่อนมนุษย์หลายแง่หลายมุม ที่ขุดลึกลง ไปด้วย มีคนบางคนมองและเข้าใจไปว่า ผม ใจดีกับนิสิต ใจดีกับอาจารย์หนุ่ม ๆ อะไรทำ นอง นั้น แต่ก็มีบางคนที่สายตาไกล สามารถ เข้าใจศิลปะของการสร้างคนได้ลึกซึ้งพอสม ควร ผมได้รับฟังคำวิจารณ์เหล่านี้ไว้เป็นบท ศึกษาในมุมกลับ เพราะผมเป็นคนที่มีอารมณ์ ส่วนตัวน้อยมากพอสมควร จึงสามารถรับฟัง ได้เสมอ และไม่เคยมีอารมณ์ตอบกับใคร ผมมองย้อนกลับไปว่า สายตา ของคนทั้ง หลายที่อยู่ร่วมกันนั้นมองใกล้และไกลไม่เท่า กัน คำกล่าวของคนได้สะท้อนให้เห็นภาพและ เข้าใจคนผู้นั้น ถ้าจะต้องปรับปรุงแก้ไขทัศน์ คติ คงต้องใช้เวลานาน พอสมควร โดย เฉพาะอย่างยิ่ง การใช้เวลาในการแก้ทัศน คติของผู้ใหญ่ ยิ่งผู้มีอำนาจด้วยแล้ว ยาวนาน และยากลำบากกว่า การสร้างทัศนคติที่สอด คล้องกับความจริงให้แก่เด็ก ผมคิดว่า ทัศนคติที่เหมาะสมและสอด คล้องกับความจริงของคนนั้น น่าจะเป็นกุญ แจดอกสำคัญยิ่งดอกหนึ่งในการที่จะมีส่วน อำนวยให้สิ่งต่าง ๆ ได้รับการพัฒนาในทางที่ เจริญก้าวหน้า และถ้าจะกล่าวให้ ละเอียดลง ไปอีกระดับหนึ่งแล้ว การพัฒนา ทัศนคติและ การมองปัญหาของบุคคลระดับนโยบาย และ ระดับบริหาร ควรจะต้องมาเป็นอันดับแรก ๆ ด้วย นอกจากนั้น ผมยังได้เรียนรู้อีกว่า ใครก็ ตาม ถ้าได้มีโอกาสและ สนใจลงคลุกคลีกับ ชีวิตของคนส่วนใหญ่ หลายกลุ่ม ความคิด หลายสภาวะปัญหาที่เขาเผชิญอยู่ คนผู้นั้นมี ข้อได้เปรียบในการมองและเข้าใจปัญหาทั้ง หลายด้วยสายตาที่กว้างและไกล สามารถ เห็นทางในการแก้ปัญหาที่แท้จริงได้ คนที่ใจ แคบปิดตนเองอยู่แต่เพียงในกลุ่มความคิดที่ ใกล้เคียงกันกับตน จะเป็นผู้ที่มองปัญหาต่าง ๆ แคบกว่าผู้ที่อยู่ท่ามกลางกลุ่มความคิด ต่าง ๆ กัน ผู้ที่จะสามารถปรับปรุงตนเองให้มี ใจกว้าง มองปัญหากว้าง และเป็นคนที่จะ สามารถประสานความคิดทั้งหลายในมุม กว้างได้ดีนั้น จะต้องเป็นผู้ที่สนใจก้าวลง คลุกคลีกับกลุ่มความคิดต่าง ๆ อย่าง จริงจัง ด้วย” ชีวิตกับดนตรี “ผมได้มีโอกาสศึกษาเล่าเรียนจาก คุณ ตาหลวงประดิษฐฯ ในขณะที่อยู่ในบ้าน ท่าน ในระยะนั้น ผมไม่ได้นึกอะไรมาก ไปกว่า เป็นการเรียนรู้วิชาดนตรี เรียนแล้วก็ บรรเลงได้ เมื่อบรรเลงครั้งใดใครชมว่าไพเราะ เพราะพริ้งดี ก็ภูมิใจ แต่ผมจะไม่ขอกล่าว ว่า ถ้าหากเขาติว่า เล่นใช้ไม่ได้เลย ก็เกิด อารมณ์ที่ไม่พอใจเขา เพราะตรงนี้เปรียบ เสมือนทางสองแพร่ง ก่อนอื่นขอให้เราทำใจ เป็นกลางกันเสียก่อน ใครทำใจเป็นกลางได้ จะพิจารณาเห็นทางทั้งสองแพร่ง แต่ถ้าหาก ใครยังมีอคติอยู่ แน่นอนจะเห็นทางเพียงทาง เดียว คือ ทางที่ตนพอใจ ทางสองแพร่งนี้ ๗๖ กัลยาณมิตร มกราคม ๒๔๑๒ Kalyanamitra.org