การแสดงอุปมาอุปไมยในพระธรรม : หน้า 58/128

เป็นการแสดงอุปมาอุปไมย เพื่อ เห็น จำ คิด รู้ ของพุทธะได้” ให้เข้าใจถึงความหมายว่าสรรพสัตว์ อุปมาที่ ๒ “กัลยาณชนทั้ง ทั้งหลายมีตถาคตคัพภะอยู่ภายใน หลาย เปรียบเหมือนข้าวที่ยัง อุปมาที่ ๑ “เปรียบเสมือน ไม่มีเปลือกออก คนจนโง่เขลา- น้ำผึ้งหวานหยดอยู่ในโพรงไม้ ห้อม ช้าต่างก็ทอดทิ้ง จะต้องทิ้งเปลือก ล้อมปกป้องด้วยแม่ผึ้งนับประมาณ นอกที่เลวออก จึงจะได้เมล็ดใหม่ มิได้ ในเวลานั้น ผู้มีปัญญาได้ ที่ดีนำมาใช้งานได้ นำมาบริโภค ขจัดเสียซึ่งฝูงผึ้งทั้งหลาย ก็จะได้ น้ำผึ้งมารับประทาน และได้เอื้อ เพื่อไปถึงคนใกล้และไกล ได้ ฉันใดก็ฉันนั้น กัลยาณชนทั้ง หลาย ข้าพเจ้าได้สอดส่องสรรพ สัตว์ทั้งหลายด้วยทิพยจักษุ เชือก ภายใน แต่โดนเปลือกคือกิเลสหุ้ม อยู่ เราจึงไม่สามารถเห็นเนื้อในที่ มีคุณค่าได้ อุปมาที่ ๓ “กัลยาณชนทั้ง หลาย เปรียบเหมือนทองคำแท้ที่ ตกหล่นในที่สกปรก ซ่อนหายไป ไม่ปรากฏหลายปี ทองคำแท้นั้น ย่อมไม่สลายไป แต่ว่าไม่มีใครรู้ ไม่มีใครสามารถพิสูจน์ได้ว่าในกอง ที่สกปรกมีทองคำบริสุทธิ์อยู่ ฉันใด กัลยาณชนทั้งหลาย มวล ผมของกิเลสได้ห่อหุ้มอยู่ปกปิดเห็น สิ่งที่สกปรกห่อหุ้มนั้นเปรียบเหมือน จำคิด รู้ที่ไม่มีประมาณของตถาคต กองกิเลสนั้นเอง ส่วนทองคำที่ แห่งสรรพสัตว์ทั้งหลาย ต่างก็มี ครรภ์แห่งพระตถาคต เปรียบ ดังนั้นการแสดงธรรมของตถาคต บริสุทธิ์ตกอยู่ภายใน คือครรภ์แห่ง เสมือนน้ำผึ้งหวานหยดอยู่ในโพรง เป็นไปเพื่อการเปิด ซึ่งดวงปัญญา พระตถาคต ดังนั้นพระพุทธเจ้าจึง ไม้ แต่ถูกกิเลสครอบงำเอาไว้ ซึ่ง เพื่อให้เข้าถึงกายแห่งพระตถาคต” ได้ทรงแสดงธรรมเพื่อให้เวไนยสัตว์ เสมือนฝูงผึ้งที่ปกคลุมอยู่ภายใน เหมือนเมล็ดข้าวเปลือกที่เรา ขจัดหลุดพ้นจากกองกิเลส ให้ได้ ข้าพเจ้าได้ใช้ทิพยจักษุสอดส่องอยู่ ต้องสีเอาเปลือกออก เราจึงจะนำ บรรลุซึ่งพระสัมมาสัมโพธิญาณ” ได้ใช้กุศโลบายแสดงธรรมตามวาระ เมล็ดข้าวนั้นออกไปใช้ประโยชน์ได้ อุปมานี้เปรียบกายพระตถา ขจัดทิ้งเสียซึ่งกิเลสทั้งหลาย เปิด เหมือนกายตถาคตคัพภะก็มีอยู่แล้ว คตเหมือนทองคำแท้บริสุทธิ์ที่ตกอยู่ ๕๖ ธันวาคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร