ความเชื่อและประเพณีของชาวม้ง : หน้า 101/128

“ลักขณ์ก็เคยได้ยินเหมือนกันนะพี่นิภา” “ก็คงทำนองนั้นแหละ” น้าน้อยเสริม “แหม! หมอผีมีอิทธิพลจริงๆ นะคะ อาจารย์” ไกด์จุ๊บแจง (ชื่อเล่นของไกด์กนกวรรณ น่ะเบญจ์) เสริมอีกคน “ใช่ มีอิทธิพลจริงๆ ครูถึงว่าใครจะไป เผยแพร่ ไปพัฒนาหมู่บ้านชาวม้ง ไม่ใช่ไปหา พ่อหลวงเท่านั้น ต้องไปพูดคุยขอร้องต่อหมอผี เสียก่อนไงล่ะ ยิ่งสังคมของชาวเขาเผ่าม้งเป็น สังคมที่มีความเชื่อถือเคารพยำเกรงในผีหลาย ออก” ไกด์หนุ่มเข้าใจพูดให้กำลังใจ “อาจารย์ขา หนูว่าอาจารย์เริ่มประเพณี เกี่ยวกับแต่งงานก่อนดีไหมคะ แล้วตามด้วย การเกิด จบด้วยการตาย” “เอ้า...ดีเหมือนกัน หนุ่มสาวก็ต้องคิด เรื่องรักเรื่องแต่งงานก่อน แล้วจึงคิดเรื่องมีลูก ส่วนตายยังอีกนานนัก” น้าน้อยพูดหัวเราะๆ กับน้าแหม่มและน้าวันทนี แล้วหันมาถามความ เห็นนักศึกษาทั้งรถว่า “เอ้า...ว่าไงพวกเรา ตกลงตามที่ลูกแก้ว ประเภท ยังเชื่อว่าความเดือดร้อนทั้งปวง แม้ เสนอมั้ยคะ” กระทั่งความเจ็บป่วยเกิดจากผีร้ายแทบทั้งสิ้น เสียง “ตกลงค่ะ ตกลงครับ” ดังอื้ออึง ฉะนั้นยามสงบสุขก็ต้องมีพิธีกรรมบวงสรวง เพราะตะโกนกันจนน้าแหม่มต้องจุ๊ปากอีกคำรบ เซ่นไหว้ผี แต่จะบวงสรวงเซ่นไหว้อะไรดี ก็ หนึ่ง เสียงทั้งหลายจึงซาไป ต้องถามหมอผี เพราะหมอผีเป็นตัวกลางหรือ เป็นสื่อที่สามารถติดต่อกับผีได้ด้วย เหตุนี้แหละ หมอผีหรือเน้งจึงมีบทบาท มีอิทธิพลมากต่อการดำเนินชีวิตและสังคมของ ชาวม้ง” วิตของ “น้าขา” พี่นิภาทำเสียงอ่อนหวาน “ใน ตอนแรกน้าบอกว่า ผีเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตร ชาวม้งนับตั้งแต่เกิดจนตาย ดังนั้นพิธีกรรมเช่น ไหว้ผีของพวกมึงก็ต้องเริ่มมีตั้งแต่เด็กเกิดซิคะ” “นั่นแน่ เข้าใจเสริมนะจ๊ะนิภา จะให้ “ครูบอกก่อนนะคะครูจะไม่เน้นประเพณี แต่งงานของมังนัก จะเน้นแต่ความเชื่อเรื่องผี อันเกี่ยวกับพิธีแต่งงานเท่านั้น” น้าน้อยเกริ่น ไว้ก่อน นักศึกษาจะได้ไม่โวยวายว่าน้าไม่เล่า เรื่องแต่งงานให้ละเอียดลออ “หนุ่มม้งพออายุ ๑๕-๑๖ ปี บิดาจะเริ่ม เสาะหาภรรยาให้ หากทราบว่าลูกชายไปชอบ หญิงสาวใด ถึงกับต้องการให้ตกแต่ง บิดาก็ จะจุดธูปไหว้ผี ๗ ดอก พร้อมกับเซ่นผีด้วยไก่ ต้ม โดยอธิษฐานว่า หากลูกชายตนแต่งงาน อธิบายเรื่องผีที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับประเพณีการ กับหญิงสาวแล้วอยู่เย็นเป็นสุข และมีฐานะดีขึ้น เกิดใช่มั้ย” “ใช่ค่ะ แหม...น้ารู้ทัน น้าคะไม่ใช่อยาก รู้แต่ประเพณีเกิดอย่างเดียวนะคะ แต่ภาอยาก ให้น้าอธิบายเรื่องผีที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับประเพณี แต่งงาน และตายด้วยค่ะ” “น่าดูนะเรา” น้าน้อยพูด ฉันไม่แน่ใจ นะเบญจ์ว่าที่น้าพูดเช่นนั้นเป็นคำชมพี่นิภาหรือ เปล่า แต่น้าน้อยก็เสริมว่า “ตกลงจ้ะ จะให้พูดเรื่องผีที่เกี่ยวข้องกับ ประเพณีต่าง ๆ ก็ได้ แต่จะเริ่มประเพณีใดก่อน ดีล่ะ ลองเสนอมาสิ ถ้าไม่เบื่อฟัง” ขอให้ผีตอบให้ทราบโดยให้สำแดงลักษณะดี หรือไม่ดีที่ลิ้นไก่และขาไก่ที่ตนเซ่นไหว้” “ถ้าเกิดลิ้นไก่และกระดูกขาไก่ไม่ดี ไม่ เข้าล็อคเล่าคะ” “บิดาก็จะให้ลูกชายเลิกคบหาสมาคม กับหญิงสาวคนนั้นซิคะ แล้วก็จัดการฆ่าไก่อีก ตัวเช่นผี เพื่อทราบคำทำนายของผีเกี่ยวกับ หญิงอื่นต่อไป” “แหม... น่าสงสารหนุ่มสาวคู่นั้นนะคะ รักไม่สมหวัง” อ่านต่อฉบับหน้า กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๗ ๕๙ “ยังไม่เบื่อหรอกครับ ผมว่าน่าสนใจดี