พระมโหสถและเรื่องราวในอดีต : หน้า 109/128

พระมโหสถ เรื่อง : สานวนเก่า ความเป็นมา ภาพ : พุทธศิลป์ พระสงฆ์ทั้งหมดได้มาคอยฟังธรรมจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระหว่างที่คอย ต่างก็สรรเสริญถึงพระพุทธปัญญาของพระพุทธองค์ เมื่อพระองค์เสด็จมาถึงจึงตรัส ถามถึงเรื่องที่สนทนากัน พระสงฆ์จึงทูลให้ทรงทราบ พระองค์ตรัสว่า มิใช่แต่กาลนี้ เท่านั้นที่ตถาคตมีปัญญา แม้ในอดีตก็เป็นผู้มีปัญญาเหมือนกัน จึงทรงนำอดีตนิทาน มาเล่าให้ฟัง กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ นักปราชญ์ทั้งสี่ ยังมีพารา ซ่อมกลา นตรธานี เล่นกมงกุฎ โดยนามพราหมณ์ ล้ำเลิศเฉิดฉิน กามินเทวิน ท้าวเธอปกป้อง ครอบครองบุรี สั่งสอนภูมินทร์ วิเทห์ราชา นามกรภูมิ วิเทห์จอมไตร อยู่วันหนึ่งไซร้ นางงามทรามชม วิเทห์จอมไตร ท้าวไทนิทรา แน่งน้อยเอวกลม บังคมท้าวไท เมื่อใกล้จะรุ่ง พวยพุ่งสุริยา นางสนมชาวแม่ เถ้าแก่ข้างใน วิเทห์ราชา ท้าวนิมิตฝัน เฝ้าอยู่งานใช้ วิเทห์ราชา ว่ากองอัคคี พระคลังสิบสอง เพลิงใหญ่ทั้งสี่ ลุกขึ้นโดยพลัน แก้วแหวนเงินทอง สิ่งของนานา ในท้องสนาม ลุกลามเป็นควัน พหลมนตรี พราหมณ์ โหรา ele ทั้งสี่กองนั้น สูงเท่ากำแพง เจ้าพระยาแลพระยา ไพร่ฟ้าบริบูรณ์ แล้วไฟกองน้อย สําเภาเภตรา เท่าดวงหิ่งห้อย ย่อมมีสีแสง ต่างเมืองนั้นมา สินค้าเพิ่มพูน รัศมีพวยพุ่ง สูงกว่ากําแพง สารพัดสิ่งของ เนืองนองมากมูล ลูกโรจน์โชติแดง กว่าไฟสี่กอง ข้าวปลาบริบูรณ์ สารพัดของกิน เป็นแสงสอดส่อง ทั่วหล้าธาตรี แม้นว่าผู้ใด กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๙ ๑๐๗