เหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์ : หน้า 84/128

wsansssw wsanlng ต่อจากหน้า ๙๐ และรถญี่ปุ่นตามเป็นกระบวนแล้วเสด็จฯกลับ ๕ โมงเช้าเสด็จฯไปเลี้ยงพระที่พระวิหารหลวง บ่าย เสด็จฯโดยกระบวนช้าง ร.๕ ประทับบนช้างพระที่นั่งฟังเป้า ซึ่งเดินดี กูบไม่กระเทือน (น่าสังเกตว่าในจิตรกรรมฝาผนัง วาดช้างเพียงเชือกเดียวเป็นแบบไม่มีกบ ไม่วาดกระบวนช้าง วาดวอ หรือผู้หญิงฝ่ายในเลย) เวลาทุ่มเศษเกิดเรื่องเอะอะขึ้นคือมีเสียงปืนดังที่เขา โพธิลังกาใกล้ๆ พระพุทธบาท สรุปว่าทหารยิงคนตาย กลายเป็นเรื่องใหญ่โตขึ้นถึงขนาดต้องชำระลงโทษประหาร ชีวิตทหารที่ทำการเกินเหตุ แต่เนื่องจาก ร.๕ ทรงพระราช ดำริว่าการเสด็จฯครั้งนี้เป็นการพระราชกุศล ไม่ควรจะฆ่า ฟันผู้คน จึงโปรดเกล้าฯ ให้ลงโทษแค่เงี่ยนและจำคุกแทน น่าจะเป็นภาพบ่อพรานล้างเนื้อ ใกล้มณฑปพระพุทธบาท ลัทธิที่เคยประพฤติกันมา แล้วเสด็จฯถ้ำวิมานจักรี ค่ำเสด็จฯไปนมัสการพระพุทธบาท ราชกิจฯ ตรงนี้ เพิ่งบอกว่าเจ้านายสำคัญบางพระองค์ที่ตามเสด็จได้แก่สม เด็จเจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราช เทวี (สว่างวัฒนา) พระนางเธอเสาวภา พระนางเธอสุข มาลย เป็นต้น เรื่องเกิดเหตุที่พระพุทธบาทครั้งนี้ จดหมายเหตุ พระราชกิจรายวัน และจดหมายเหตุสยามไสมย ตลอดจน บันทึกของเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี เขียนไว้ยาวพอสมควร แต่เนื้อข่าวกล่าวไม่ค่อยตรงกันนัก เจ้าพระยาสุรศักดิ์ฯ ว่า ผู้ตายเป็นคนร้ายวิกลจริต ขึ้นไปบนเขาโพธิ์ลังกาแล้วขว้าง ปาหินลงมาในค่ายหลวงจึงถูกทหารตามยิ่ง จดหมายเหตุ สยามไสมยของหมอสมิทว่าคนตายชื่อ นายสอน เป็นลูก จ้างชาววิเศศ (ทำครัว) ตามเสด็จขึ้นไป ไปรักใคร่กับหญิง ชาวตลาดพระพุทธบาท แล้วทะเลาะกับทหารที่ไปเกี่ยวผู้ หญิงคนเดียวกัน นายสอนถูกรุมทำร้ายกระทั่งตาย ทหาร กลัวความผิด จึงออกอุบาย แจ้งว่านายสอนเป็นคนร้ายเอา หินขว้างลงมา จึงยิงต่อสู้ ใครสนใจรายละเอียดขอให้ไป วันพฤหัสที่ ๑๔ ทรงม้าจากพระราชวังพระพุทธบาท หาหนังสืออ่านเพิ่มเติมเอาเอง ผู้เขียนเองถ้ามีโอกาสก็จะ ผ่านศาลเจ้าเขาตก ทรงจุดเทียนบวงสรวงเหมือนขาขึ้น ค่อยเขียนขยายในคราวอื่น วันพุธที่ ๑๓ เสด็จฯศาลเจ้าเขาขาดด้วยกระบวนม้า จุดเทียนบวงสรวงเจ้าเขาขาดแล้วขึ้นบนเนินเขา มีโบสถ์ หลังหนึ่ง กับสระน้ำใหญ่ก่อบนเขา เรียกว่า สระแก้ว (ใช่ที่ วาดในรูปหรือไม่?) แล้วเสด็จข้ามเขาไปทอดพระเนตร มะเกลือแล้วเสด็จฯไปพระราชทานเสื้อผ้าแก่ผู้ว่าราชการเมือง และกรมการ คนทำงานต่างๆ แล้วเสด็จฯขึ้นเขาโพธิ์ลังกา เขาใหญ่ ทอดพระเนตรพระนอนในถ้ำ แล้วเสด็จฯกลับลง มาฟังความชำระเรื่องยิงคนตาย บ่าย ๕ โมงถึงท่าเจ้าสนุก ตำบลบ้านขวาง ประทับแรมที่ กลับมายังจุดเดิม เมื่อเกิดเหตุต้องชำระความกัน พลับพลา แล้ว คืนนั้น ร.๕ ก็จึงมิได้เสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปบ้า วันศุกร์ที่ ๑๕ ลงเรือออกจากท่าเจ้าสนุก แวะบ้าน เพ็ญพระราชกุศลวันมาฆบูชา ต้องให้ผู้อื่นไปทำบุญแทน อรัญญิก ทรงซื้อมีดซื้อดาบเป็นอันมาก จากอรัญญิกล่องมา ส่วนการชำระก็โปรดให้ชำระกันต่อไปจนกว่าจะได้ความจริง จนถึงบางปะอิน ประทับที่พระราชวังบางปะอินอีกหลายวัน วันอังคารที่ ๑๒ เวลาเช้าทรงบาตร มีพระธุดงค์ ๒๓๑ เป็นอันจบการเสด็จประพาสพระพุทธบาท รูป มารับบิณฑบาตด้วย พระธุดงค์เหล่านี้ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ถือไม้เท้า เข้าไปรับบิณฑบาตเหมือนอย่างเคยรับจากราษฎรได้ตาม ๔๒ ธันวาคม ๒๕๓๗ กัลยาณมิตร