มงคลคชสาร : หน้า 67/132

ธิราช” ทรงมีพระเดชานุภาพมาก ทรงปกครองไพร่ฟ้า ประชาชนด้วยทศพิธราชธรรม องค์พระโพธิสัตว์ในภพชาตินี้ ทรงมีพระทัยรักใคร่ในหัตถีพาหนะคือช้างเป็นอันมาก หาก แม้ทราบว่าที่ใดมีช้างลักษณะดีแล้ว ก็จะทรงมีพระอุตสาหะ ไปประทับแรมอยู่ ณ ที่นั้น จนกว่าจะจับมงคลคชสารได้ จึงจะกลับสู่พระนคร แล้วทรงมอบให้นายหัตถาจารย์ผู้ ชำนาญเวทเป็นผู้ฝึกสอนช้างต่อไป สมัยนั้น มีนายพรานผู้หนึ่งได้พบมงคลคชสาร ท่องเที่ยวอยู่ใกล้สระโบกขรณี จึงได้นำเรื่องไปกราบทูลเจ้า เหนือหัวเพื่อหวังได้ทรัพย์สินเงินทองเป็นการตอบแทน ครั้นพระราชาทรงทราบข่าวก็มีรับสั่งให้เตรียมพหลพาหนะ ออกเดินทางไปสู่ที่แห่งนั้น เมื่อทรงทอดพระเนตรเห็น มงคลคชสาร ก็ทรงโสมนัสดำรัสสั่งให้ทหารจับช้างนั้นไว้ให้ จงได้ แล้วทรงนำกลับพระนครให้นายหัตถาจารย์เป็นผู้ ฝึกสอนช้าง และมีพระราชโองการว่า “ดูกรพ่อหัตถาจารย์! ในระหว่าง ๗ - ๘ วันนี้ ท่านจงเร่งฝึกสอนมงคลคชสารที่เราจับมาจากป่านี้ให้มี มารยาทอันดี เราจะเล่นนักขัตฤกษ์มหรสพด้วยมงคลหัตถี อันประเสริฐตัวนี้ เมื่อนายหัตถาจารย์รับพระราชโองการแล้ว ก็รีบ ฝึกช้าง เมื่อครบ ๓ วันแล้ว ก็รีบนำมาถวายได้ตามกำหนด ครั้นพอถึงวันนักขัตฤกษ์พระราชาก็สั่งให้ประดับมงคล- คชสารนั้น ด้วยมงคลหัสดาภรณ์พิเศษ แล้วเสด็จทรงมงคล คชสารนั้นออกว่าราชการและเสด็จทำประทักษิณพระนคร คือเลียบเมืองเป็นที่สำราญพระราชหฤทัย และในคืนนั้นเอง ฝูงช้างป่าก็ได้เข้ามาในพระราชอุทยานหักรานพรรณ พฤกษาชาติน้อยใหญ่ให้แหลกยับ มิหนำซ้ำยังถ่ายมูตรกรีส ลงไว้ในที่นั้นเกลื่อนกลาดแล้วพากันหลีกไป พอรุ่งสางนาย อุทยานเห็นเช่นนั้น ก็เข้าเฝ้าถวายกราบบังคมทูลเรื่องที่เกิด ขึ้น เมื่อพระสัตตตาปราชาทรงสดับเช่นนั้น ก็ตรัสสั่งให้ เสด็จออกทอดพระเนตรอุทยาน ในขณะนั้นพญามงคล คชสารบังเอิญได้สูดดมกลิ่นแห่งนางพังช้างตัวเมียทั้งหลาย เกี่ยวเหนี่ยวไว้ด้วยพละกำลัง ก็มิสามารถทำให้พญามงคล คชสารนั้นหมดความบ้าคลั่งและรู้สึกตัวกลัวเจ็บได้ ครั้น แล่นมาถึงป่าแล้วพระองค์ก็ได้รับความลำบากบอบช้ำกาย หนักหนา จึงมีสติโน้มเอากิ่งมะเดื่อเป็นหลักเกาะยึดเพื่อ ทรงกาย แล้วปล่อยให้พญาคชสารนั้นวิ่งแล่นเตลิดไป ข้าง ฝ่ายไพร่พลทหารทั้งหลายก็ไล่ติดตามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ของตน จึงเร่งรีบตามรอยช้างมาจนถึงป่าใหญ่ แล้วร้อง เรียกหาพระราชาเจ้า ครั้นเมื่อพบแล้วก็เชิญเสด็จรับ พระองค์ลงมาจากคบพฤกษา และประโคมดุริยดนตรีเชิญ พระองค์กลับสู่พระนคร เมื่อถึงพระนครแล้วก็ทรงดำรัสสั่ง ให้นำนายหัตถาจารย์เข้ามาเฝ้า แล้วตรัสถามว่า “ดูกร นายหัตถาจารย์ผู้เจริญ! ตัวท่านนี้มีความผิด ด้วยประสงค์จะใคร่ฆ่าเราเสียมิใช่หรือ?” นายหัตถาจารย์จึง กราบทูลว่า “ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่! เหตุไฉนพระองค์จึง ดำรัสกับข้าพเจ้าเช่นนี้เล่า? เหตุที่ทำให้พญาหัตถีมีอัน วิปริตเป็นเช่นนั้น เป็นเพราะอำนาจความเร่าร้อนแห่งราคะ กิเลส แม้ได้สมความต้องการของตนแล้ว ก็คงจะกลับมา ดอกพระเจ้าข้า” เมื่อสดับดังนั้นแล้วก็ให้ควบคุมตัวนาย หัตถาจารย์ไว้ก่อนเพื่อรอคอยให้พญามงคลคชสารนั้นกลับมา ส่วนพญาช้างเมื่อได้สำเร็จมโนรถกับนางพังช้างแล้วก็รีบ กลับเข้าไปในเมืองที่ตนอยู่ พอถึงรุ่งเช้านายหัตถาจารย์ตื่น ขึ้นมาเห็นมงคลคชสารยืนอยู่ในโรงแล้ว ก็รีบเข้าไปกราบ ทูลพระราชา พระองค์จึงรีบเสด็จมาโดยด่วนที่โรงช้าง และมีพระดำรัสว่า “เออ.... ก็มงคลราชหัตถี ท่านสามารถฝึกสอนให้รู้ ดีถึงเพียงนี้แล้ว เหตุไฉนวันนั้น เรากดเหนี่ยวไว้โดยแรง ด้วยพระแสงขออันคมยิ่ง ยังไม่สามารถที่จะห้ามได้ มันเป็น เพราะเหตุใดหนอ?” ท่านอาจารย์ช้าง ขมังเวทได้ทีจึงรีบทูลตอบว่า “ขึ้นชื่อว่าราคะดำกฤษณานี้ ย่อมมีคมเฉียบแหลมยิ่ง เกิน กว่าคมแห่งพระแสงขอเป็นร้อยเท่าพันทวี อนึ่ง ถ้าจะว่า ซึ่งยังมีกลิ่นติดอยู่ในที่นั่นก็เกิดความมัวเมาขึ้นมาภายใน ข้างร้อนเล่า ขึ้นชื่อว่าร้อนแห่งเพลิงคือราคะดำกฤษณานี้ ด้วยอำนาจราคะดำกฤษณาให้เกิดความเสียวกระสัน จึง ย่อมร้อนรุ่มอยู่ในทรวงของสัตว์บุคคลอย่างเหลือร้อน ยิ่ง สลัดกายให้นายควาญท้ายตกลง แล้วคลุ้มคลั่งแทงทำลาย กำแพงอุทยานทลายลง แม้พระราชาจะทรงพระแสงขอคอ กว่าความร้อนแห่งเพลิงตามปกติเป็นไหนๆ อนึ่ง ถ้าจะว่า ไปข้างเป็นพิษเล่า ขึ้นชื่อว่าพิษคือราคะดำกฤษณานี้ ย่อมมี กัลยาณมิตร มิถุนายน ๒๕๔๓ | ๖๕