คัมภีร์พุทธศาสนาในแคว้นคันธาระ : หน้า 44/108

ธงสิตเทศ - หนังสือราม อรุณลักษณ์ ไชยนันทน์ เปิดโลกทัศน์หนังสือต่างประเทศที่เกี่ยวกับพุทธศาสนา Ancient Buddhist Scrolls from Gandhara The British Library Kharagh Fragments RICHARD SALOMON With contributions by Raymond Allchin and Mark Barnard Forwood by His Holiness the Dalai Lam คัมภีร์พุทธศาสนาที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในโลก พุทธศาสนาในแคว้นคันธาระ ลักษณะทางภูมิศาสตร์และความเป็นมาของคันธาระ คันธาระ เป็นชื่อเก่าแก่ของดินแดนแถบหุบเขา เปศวาร์ ปัจจุบันเป็นจังหวัดชายแดนทางภาคตะวันตกเฉียง เหนือของปากีสถาน อยู่ระหว่างเทือกเขาสุไลมานทอดยาว ไปตามพรมแดนทิศตะวันตกของอัฟกานิสถานขนาบ ข้างด้วยแม่น้ำสินธุ์ทางตะวันออก คำว่า คันธาระ มักจะใช้ในความหมายกว้างๆ ของดินแดน "มหาคันธาระ” ซึ่งประกอบด้วยคันธาระและ เพื่อนบ้านใกล้เคียงอีกหลายแห่งโดยเฉพาะสวัต (ธหล!) และหุบเขาอื่นๆ ที่มีแม่น้ำไหลผ่านขึ้นไปทางทิศเหนือ ดินแดนรอบมหานครตักกสิลาอยู่ทางทิศตะวันออก เนื้อที่ ของอัฟกานิสถานด้านตะวันออกเข้าไปจนถึงตะวันตก และไกลอัฟกานิสถานออกไปอีก ทั้งหมดนี้คือมหาคันธาระ ที่ได้รับวัฒนธรรมจากแคว้นคันธาระราว ๒๐๐-๓๐๐ ปี ก่อนและหลังคริสตกาล อันเป็นผลมาจากวัฒนธรรมอินเดีย ประสมประสานกับวัฒนธรรมของอาณาจักรต่างๆ ได้แก่ กริก ไชเอียน ปาร์เอียน และกุษาณะ ล้วนเป็นอาณาจักรที่อยู่ราย รอบแคว้นคันธาระ ทำให้บริเวณมหาคันธาระมีศิลปะ คันธาระและภาษาคันธารี ภาษาคันธารี เป็นภาษาประกริตภาษาหนึ่ง หรือ ภาษาอินโด-อารยันกลาง ซึ่งเป็นภาษาถิ่นที่มีต้นกำเนิดมา จากภาษาสันสกฤต หรือถ้าจะพูดให้ถูกต้องก็คือภาษาถิ่น อินโด-อารยันเก่าแก่ของอินเดีย ภาษาคันธารี หรือภาษา ประกฤตที่ใช้กันทางตะวันตกเฉียงเหนือ มีลักษณะพิเศษ W