การทดสอบของพ่อค้าม้า : หน้า 71/124

อ มีนาคม ๒๕๓๒ พ่อค้าม้านำม้าสินธพอาชาไนยไปแล้ว วันรุ่งขึ้น เขาจึงให้จัดหาข้าวยาคูผสมรำอย่างที่ลูกม้าเคยกินมาให้ เพราะ ต้องการจะดูว่า ม้าสินธพจะรู้ถึงฐานะของตนเองหรือไม่ เมื่อนำข้าวยาคูผสมรำมาวางไว้ ลูกม้าไม่กิน พ่อค้าม้าซึ่งรู้ภาษาม้า จึงเอ่ยถามว่า “เมื่อก่อนนั้น เจ้ากินแม้กระทั่งหญ้าที่ม้าทั้งหลายกินเหลือ กินข้าวตัง กินรำจนเติบโต แต่วันนี้ทำไมเจ้าถึงไม่กิน” ลูกม้าจึงกล่าวว่า “ท่านมหาพราหมณ์ ในที่ไหน ๆ ก็ตาม ถ้าคนเลี้ยงสัตว์ไม่รู้ว่าสัตว์เลี้ยงของตนมีชาติ มีตระกูลดี เขาก็เอา ข้าวตัง เอา เอาเศษหญ้าให้กิน แต่ข้าพเจ้ารู้ตัวว่า ข้าพเจ้าเป็นม้ามีชาติมีตระกูล เพราะเห็นท่านซื้อข้าพเจ้า มาจากแม่ด้วยราคาที่สูงลิ่ว ท่านคงไม่ซื้อข้าพเจ้ามาเพื่อให้กินรำแน่ ๆ” พ่อค้าม้าจึงกล่าวว่า “เจ้าอย่าโกรธเราเลย เราเพียงแต่ต้องการทดลองดูว่า เจ้ารู้กำลัง รู้ชาติตระกูลของตัวเองหรือไม่เท่านั้น” แล้วพ่อค้ามาก็ให้นำอาหารอย่างดีมาให้กิน จากนั้นก็เดินทางเข้ากรุงพาราณสีตรงไปยังพระลานหลวง กันม้า ๕๐๐ ตัวไว้ด้านหนึ่ง อีกด้านหนึ่งสร้างเป็นปะรำ กั้นม่านอันสวยงามวิจิตร ปูลาดด้วยพรม แล้วให้ม้าสินธพอาชาไนยอยู่ในนั้น เมื่อพระราชาเสด็จมาดูม้าที่พ่อค้านำมาถวาย จึงตรัสถามว่าเหตุใดจึงแยกม้าไว้ต่างหากอย่างนั้น พ่อค้าจึงกราบทูลว่า “ขอเดชะ ม้านี้เป็นม้าสินธพอาชาไนย หากไม่แยกไว้ต่างหาก ม้าทั้งฝูง ๕๐๐ ตัวนั้นไม่อาจจะอยู่สงบได้ จะตื่นตระหนก วิ่งหนีไปหมด” “ม้าสินธพอาชาไนยตัวนี้รูปร่างงดงามดีจริง กำลังล่ะ เป็นอย่างไร” พระเจ้าพรหมทัตตรัสถาม พ่อค้าม้าจึงแสดงกำลังของม้า ถวายให้ทอดพระเนตรด้วยการผูกอานม้าแล้วขึ้นขี่ไปโดยรอบพระลานหลวง อันกว้างใหญ่นั้น เมื่อครบรอบหนึ่งแล้วจึงเร่งกำลังฝีเท้าขึ้นไปอีกเรื่อย ๆ ความไวของม้านั้นมากเท่าไร ไม่อาจจะบอกได้ แต่สายตาของทุกคนที่มองเห็นก็คือ เหมือนกับว่ารอบพระลานหลวงมีม้าวิ่งเป็นแถวเต็มพรืด ไปหมด จากนั้นพ่อค้าม้า จึงปล่อยม้าให้วิ่งไปอีกครั้งหนึ่ง ความเร็วของม้าทำให้ไม่มีใครเห็นตัวม้าเลย เขาจึง เอาผ้าแดงผูกรอบท้องม้าแล้วปล่อยให้วิ่ง คนก็มองเห็นแถบผ้าแดงเป็นแถว จากนั้นก็ปล่อยให้วิ่งผ่านสระน้ำ ความไวของม้าที่วิ่งบนผิวน้ำ มิได้ทำให้แม้แต่ปลายกับเท้าม้าเปียกน้ำ เมื่อวิ่งควบผ่านสระบัว แม้ใบบัวสักใบหนึ่ง ก็มิได้จมน้ำเลย พ่อค้ามาหยุดม้าลงมา ปรบมือ แล้วยื่นแขนออกไปข้างหน้า ม้ากระโดดขึ้นไปบนฝ่ามือ ยืนบนฝ่ามือนั้น ด้วยเท้าทั้งสี่แล้วลงมา กัลยาณมิตร ๖๙ Kalyanamitra.org