การขอและการให้ในพระพุทธศาสนา : หน้า 97/118

พอใจ เหตุนี้อาตมาจึงกล่าวว่า ทั้งผู้ขอย่อมไม่เป็น ที่รักของผู้ให้ ทั้งผู้ไม่ให้ย่อมไม่เป็นที่รักของผู้ขอ ดังนั้น อาตมาจึงไม่ทูลขออะไร ๆ มหาบพิตร” พระฤาษีอัฏฐ เสนตอบ พระเจ้าพรหมทัตจึงตรัสด้วยพระปรีชาญาณว่า “พระคุณเจ้าที่เคารพ ก็ผู้ใดอาศัยเลี้ยงชีพ ด้วยการขอ แล้วไม่ขอสิ่งที่ควรขอ ในกาลที่ควร ขอ เท่ากับผู้นั้นไม่เปิดโอกาสให้ผู้อื่นได้บุญ ทั้ง ตนเองก็จะมีความเป็นอยู่ลำบาก เพราะมีความ พระคุณเจ้า เป็นของที่พระคุณเจ้าดื่มได้” “มหาบพิตร อาตมาเป็นนักบวช ไม่ปรารถนา ทรัพย์สมบัติใด ๆ ไม่ต้องการมีกังวลด้วยเรื่องใด ๆ อาตมาไม่ต้องการวัวเหล่านั้น ความปรารถนาดีมีจิต เป็นกุศลของมหาบพิตร อาตมาขออนุโมทนา” แล้วพระอัฏฐเสนฤาษีก็ให้โอวาทและแสดงธรรม แก่พระเจ้าพรหมทัต ให้ตั้งมั่นในทาน ศีล ภาวนา อันเป็นทางสร้างบุญบารมีของตนสืบต่อไป หลาน ๆ คะ การขอจะไม่เป็นที่รักก็ต่อเมื่อเรา ไปขอสิ่งที่เขารักหวงแหน และเขาไม่เต็มใจให้ แต่การ ขอจะเป็นที่ระลึกถึงด้วยความยินดี ด้วยความปีติใจ เมื่อการขอนั้นเป็นการขอที่เป็นประโยชน์แก่ผู้ให้ เป็น การเปิดทางสวรรค์ให้เขา เป็นการเปิดโอกาสให้เขา ขาดแคลน แต่หากว่าผู้ใดเลี้ยงชีพด้วยการขอ ขอสิ่งที่ควรขอ ในกาลที่ควรขอ ก็เท่ากับเปิด โอกาสให้ผู้อื่นได้บุญ ทั้งตนเองก็เลี้ยงชีพได้โดย สะดวก... พระคุณเจ้าที่เคารพ แม้ยาจกวณิพก ไม่มีคุณธรรมความดีใด ๆ ข้าพเจ้าให้ทานแล้ว ยังเกิดปีติอิ่มเอิบใจ แต่พระคุณเจ้าผู้ทรงคุณ อันประเสริฐ เป็นที่เคารพบูชายิ่งของข้าพเจ้า จะไม่สงเคราะห์ข้าพเจ้าบ้างหรือ โปรดเอ่ยขอ นิทานชาดกเรื่องนี้ น้าอึดนำมาจาก “อัฏฐเสน สิ่งที่พระคุณเจ้าปรารถนาเถิด ในกรุงพาราณสี ชาดก” เป็นอดีตชาติครั้งหนึ่งของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี้ไม่มีสิ่งใดที่ข้าพเจ้าถวายพระคุณเจ้าไม่ได้ เมื่อครั้งพระองค์ถือกำเนิดเป็นพระฤๅษีอัฏฐเสน แม้แต่ราชบัลลังก์ ข้าพเจ้าก็ถวายให้พระคุณเจ้า และพระอานนท์ถือกำเนิดเป็นพระเจ้าพรหมทัต” ได้” พระฤๅษีอัฏฐเสนดาบสได้ฟังก็รู้สึกซาบซึ้งใน น้ำใจของพระเจ้าพรหมทัตยิ่งนัก จึงตอบว่า “มหาบพิตร ก็ธรรมดาการขอนี้ เป็นกิริยาที่ ชาวบ้านเขาทำกันว่าอยากได้โน่นอยากได้นี่ นักบวช ผู้ทรงศีลย่อมไม่กระทำเยี่ยงชาวบ้าน นักบวชเมื่อ ต้องการสิ่งใด ย่อมเพ่งมองสิ่งนั้นเพียงสายตา ย่อม ไม่เอ่ยวาจา ไม่แสดงอาการทางกายอื่นใดให้ปรากฏ อุปัฏฐากผู้มีปัญญาควรจะสังเกตรู้ว่าสิ่งใดควรถวาย เพราะนี่เป็นการขอของพระอริยะ” “ถ้าเช่นนั้น ข้าพเจ้าย่อมถวายสิ่งใด ๆ ที่เห็น สมควรแก่พระคุณเจ้าได้ ข้าพเจ้าขอถวายวัวแดง หนึ่งพันตัว เพราะน้ำนมวัวย่อมเป็นประโยชน์แก่ ได้สร้างบุญบารมี เพราะบุญบารมีนั้นแหละที่จะติด ตามตัวผู้ให้ไปข้ามภพข้ามชาติ หากเราจะเป็นผู้ขอ ก็จงเป็นผู้ขอที่ทำให้ผู้ให้ได้บุญเถิดนะคะ น้าอี๊ด กั ล ย า ณ ม ต ร ๙๕ Kalyanamitra.org