แคว้นต่าง ๆ ในสมัยพุทธกาล : หน้า 95/112

ตอนบน นครหลวงชื่ออินทปัตถ์ โคธาวารีทางทิศเหนือแห่งอวันที่ นครหลวง พ่อค้าเดินทางจากแคว้นทั้งหลายรวมทั้ง แคว้นมคธนำของมาเพื่อส่งไปขายทางเรือ แคว้นปัญจาละ ตั้งอยู่ตรงลุ่ม ชื่อโปตนะ หรือโปตลิ น้ำคงคาตอนบน มีโกศลอยู่ทางตะวันออก แคว้นอวันตี ตั้งอยู่เหนือภูเขา มีกรอยู่ทางตะวันตก หิมาลัยบรรพตอยู่ วินธัย ทิศอีสานแห่งอัสสกะ นครหลวง ทางเหนือและแม่น้ำคงคาอยู่ทางใต้ เดิม ชื่ออุชเชนี ในครั้งพุทธกาลมีความสำคัญ นครหลวงชื่อ หัสตินาปุระหรือหัสดินบุรี อยู่มาก ภายหลังพุทธกาลมีความสำคัญ ต่อมาจึงแยกไปตั้งนครหลวงใหม่ คือ มากขึ้น เป็นที่ประสูติพระมหินทร์ ราช กัมปิลละตั้งอยู่เหนือฝั่งแม่น้ำคงคา โอรสของพระเจ้าอโศก มีวัดและถาวร แคว้นมัจฉะ ตั้งอยู่ระหว่าง วัตถุทางพระพุทธศาสนามาก แม่น้ำสินธุกับยมุนาตอนบน มีแคว้น แคว้นคันธาระ ตั้งอยู่ตรงลุ่มน้ำ โกศลอยู่ทิศตะวันออก มีแคว้นสุรเสนะ สินธุตอนบน นครหลวงชื่อตักสิลาเป็น อยู่ทิศเหนือ กรุอยู่ทางใต้ นครหลวงชื่อ แหล่งการศึกษาที่ลือนามมาแต่ก่อนพุทธกาล ตั้งอยู่เหนือแม่น้ำอสิคนี้หรือ สาคละ จันทรภาค แคว้นสุรเสนะ ตั้งอยู่ระหว่าง ลำน้ำสินธุกับยมุนาตอนล่าง มีนครหลวง แคว้นกัมโพชะ ตั้งอยู่ใกล้แคว้น คันธาระลงมา นครหลวงชื่อทวารกะ เป็น แคว้นที่ขึ้นชื่อลือนามเรื่องมีพันธุ์ม้าดี แคว้นวิเทหะ เป็นแคว้นโบราณ สาคละ แคว้นมัททะ นครหลวงชื่อ เป็นเมืองใหญ่เมืองหนึ่งครั้ง พุทธกาล ไม่มีเรื่องราวอะไรมาก แต่ เวลาที่อเล็กซานเดอร์รุกรานอินเดีย เมือง นี้ต่อสู้เข้มแข็งมาก มัททะมีชื่อเสียงมาก ในทางมีขัตติยานี้ที่มีคุณสมบัติดี ๆ แคว้นต่าง ๆ ที่กล่าวมานี้ ใน สมัยอโศกได้ขึ้นอยู่กับแคว้นมคธแล้วก็มีเช่น แคว้นคันธาระและแคว้นอวันที่ แต่ที่ยังเป็น แคว้นอิสระอยู่ก็มาก อโศกยาตราทัพย่ำยีแคว้นต่าง ๆ เกือบทั่วชมพูทวีป พระองค์ไม่เคยทรงรู้จัก คำว่า "แพ้" เลย ทรงม้าเหยียบย่ำไป บนเนื้อและเลือด ฆ่าอย่างทารุณโหดร้าย ชื่อมถุรา มยุราหลังพุทธกาลเป็นสำนัก ที่มีความสำคัญมากมีเมืองหลวงชื่อมิถิลา พระองค์ต้องการความเป็นใหญ่ในพื้นชมพู ศึกษาทางพระพุทธศาสนาที่สำคัญมาก แคว้นโสวีระ เป็นเมืองท่า ทวีปแต่พระองค์เดียว ดาบของพระองค์ แคว้นอัสสกะ ตั้งอยู่ตรงลุ่มน้ำ นครหลวงชื่อโรรุกะหรือโรรุวะเป็นเมืองที่ ผ่านคอคนมาเป็นพันเป็นหมื่น และมัน กัลยาณมิตร มกราคม ๒๕๓๕ ๙๑