อำนาจและความรับผิดชอบ : หน้า 101/112

อโนรธา บุเรงนอง และอลองพญา แต่แล้วดินแดนและสรรพวัตถุ อะไรเล่าที่เป็นสมบัติของผู้มี เหล่านั้น อำนาจอันเกรียงไกร บางท่านทิ้งไว้ซึ่ง รอยแห่งความโหดร้ายให้คนรุ่นหลังได้รับรู้ และเต็มไปด้วยความแขยงในเกียรติอันแลก ได้มาด้วยเลือดและเนื้อของผู้อื่น ต้องเอา ชีวิตเป็นอันมากไปพล่าเล่น เพื่ออำนาจ ตามความอยากอันเร่าร้อนของตน เรื่องเหล่านี้ น่าจะเป็นตัวอย่าง ดีพอสำหรับผู้มีอำนาจทั้งหลาย ที่กำลัง ใช้อำนาจกอบโกยดินแดนและทรัพย์สิน ต่าง ๆ เข้ามาหาตนให้สำนึกบ้างว่า ใน ที่สุดทุกสิ่งทุกอย่างก็ต้องตกเป็นสมบัติของ ประเทศของโลก ตนมีสิทธิ์เพียงอาศัยใช้ ชั่วคราวเท่านั้น เมื่อเป็นดังนี้ ควรหรือที่ จะประกอบอกุศลกรรม เพื่อแลกเอา สมบัติอันไม่จีรังยั่งยืนอะไรเลย แล้วทิ้ง เอาความเศร้าหมองแห่งชีวิตไว้เบื้องหลัง ให้คนทั้งหลายเยาะเย้ยติเตียน เขาเหล่านั้นมิได้เคยสำนึกบ้าง ทางตะวันออกมากแล้ว แม่นั่งร้องไห้ปลอบลูกอยู่ด้วยความหวัง ระหว่างทางเสด็จจากแคว้นกา หวังการกลับมาแห่งสามีตนพร้อมด้วย เลยหรือว่า การฉ้อโกงเบียดบังเอาทรัพย์ ลิงค์สู่มคธนั้น พระองค์มิได้ทรงละเลย ข้าวสารสักกอบหนึ่ง เพื่อประทังชีพของ ของผู้อื่นโดยมิเป็นธรรมนั้น มันเป็น การสำรวจพื้นภูมิประเทศ และประชากร ๕ ชีวิตให้ชลอไปได้ถึงวันพรุ่ง เขาไม่มี ประหนึ่งการดื่มน้ำที่เจือด้วยยาพิษ แม้ ของพระองค์ เมื่อทรงพักแรม ณ แห่ง แม้เพียงข้าวสักกอบหนึ่งในครอบครัว จะระงับความกระหายได้ชั่วคราว แต่ใน ใดในเวลาค่ำคืน พระองค์พร้อมด้วยศีขริน เด็กหน้าซีดเซียวด้วยความหิวโหย ไม่ช้าความตายก็ต้องมาถึงอย่างแน่นอน และเวณุบาล จะทรงปลอมพระองค์เป็น หน้าตาเศร้าหมองเพราะทุกข์ทรมานทั้ง การปฏิบัติธรรมดำเนินชีวิตตามธรรม แม้ คนสามัญเที่ยวดูความเป็นอยู่ของประชาชน ทางกายและดวงใจ จะให้ความลำบากใจบ้างในเบื้องต้น แต่ ในถิ่นนั้น 1 ก็มอบอำนาจความสุขสงบให้แก่ตนในเบื้อง แม่ บางครอบครัวสองสามีภรรยา แลแล้ว พระองค์ก็ทรงตระหนัก ด่าว่าทุบตีกันอย่างหมดละอาย เมื่อฟัง ปลาย เสมือนชาวสวนผู้ฉลาดหมั่นรดน้ำ ยิ่งขึ้น ภารกิจของพระองค์นั้นมิใช่การ ไปก็ได้ความว่าเป็นหนี้สินเขามากล้นพ้นตัว พรวนดินต้นไม้ ทนลำบากในเบื้องต้น กรีธาทัพย่ำยีดินแดนต่าง ๆ แต่ควรเป็น ฝ่ายสามีก็โทษภรรยา ฝ่ายภรรยาก็โทษ เพียงเล็กน้อย แต่มีผลเป็นความสุขสมบูรณ์ การบำรุงอาณาประชาราษฎร์ในเขตครอบ สามีว่าเล่นการพนันหมกมุ่นในการพนัน ยั่งยืนนาน ครองของพระองค์ให้อยู่ดีกินดี มีเมตตา จนไม่ทำมาหากิน พระเจ้าอโศกทรงตรึกตรองอย่าง กรุณาต่อกัน เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน ลึกซึ้ง ในเรื่องสมบัติและวิบัติ จนจวน ยังมีเรื่องอื่น ๆ อีกมาก ประ พระองค์ทรงได้ประจักษ์ด้วยสาย ชาชนส่วนใหญ่ยังเอาตัวไม่รอด ยังกระ รุ่งสางแล้วพระองค์จึงบรรทมหลับ วันรุ่ง พระเนตรของพระองค์เองแล้วว่า คน เสือกกระสนแหวกว่ายอยู่ในทะเลชีวิต ขึ้น ทรงแต่งตั้งเจ้าชายองค์หนึ่งแห่งแคว้น ส่วนใหญ่ยังยากจน ยังมีภาระดิ้นรน อย่างทุกข์ทรมาน เป็นภารกิจของพระองค์ กาลิงค์ให้ดำรงรัชสมบัติต่อไป ส่วน เรื่องแสวงหาอาหารมาใส่ปากใส่ท้อง บาง ที่จะต้องดำเนินเรื่องนี้โดยเร่งด่วน พระองค์ทรงนำทัพเสด็จกลับนครปาฏลีบุตร ครอบครัวที่พระองค์ทรงเห็นมา จวนค่ำ เมื่อวัฒนฉายากาล เงาแดดทอดยาวไป แล้ว ลูก ๓ คนกำลังร้องไห้ทุรนทุราย อ่านต่อฉบับหน้า กัลยาณมิตร มกราคม ๒๕๓๕ ๕๙