ประวัติพระธาตุดอยสุเทพ : หน้า 40/134

ธาตุมีพระบรมสารีริกธาตุประดิษฐานอยู่ มี ประวัติเล่าขานกันว่า ในสมัยพระเจ้ากือนา กษัตริย์ลำดับที่ ๒ แห่งราชวงศ์มังรายโดยเมื่อ คราวที่พระองค์นิมนต์พระสุมนมหาเถระ จาก เมืองสุโขทัยขึ้นมา เผยแผ่พระพุทธศาสนายัง เมืองเชียงใหม่ พระสุมนมหาเถระได้อัญเชิญ พระบรมสารีริกธาตุจากเมืองบาจา ประเทศลังกา มาถวายหนึ่งองค์ขนาดเท่าเมล็ดถั่วเขียว และ ในระหว่างการทำพิธีสรงน้ำสักการะบูชาพระ บรมสารีริกธาตุอยู่นั้น ได้บังเกิดเหตุอัศจรรย์ บังเกิดมีพระธาตุขึ้นอีกองค์หนึ่งขนาดเล็กกว่า พระธาตุองค์เดิมเล็กน้อย ยังความปลื้มปีติ โสมนัสแก่พระเจ้ากือนาและข้าราชบริพารยิ่งนัก พระองค์ทรงโปรดให้สร้างพระเจดีย์ประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุที่บังเกิดขึ้นใหม่ไว้ ณ วัดบุปผาราม (วัดสวนดอก) ส่วนพระบรม สารีริกธาตุองค์เดิม ที่พระสุมนมหาเถระนำมา ถวายนั้นได้อัญเชิญขึ้นหลังช้างมงคล ทรง อธิษฐานเสี่ยงช้างมงคล เพื่อหาสถานที่ที่ เหมาะสมในการประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ โดยกำหนดว่าช้างมงคลไปหยุด ณ ที่ใดก็จะ สร้างพระธาตุเจดีย์ ณ ที่นั้น ช้างมงคลบ่ายหน้า ไปทางทิศตะวันตกมุ่งขึ้นสู่ดอยสุเทพ และเดิน ขึ้นไปเรื่อยๆ จนไปถึงยอดชั้นที่ ๓ คือดอย สุเทพแห่งนี้ ช้างมงคลจึงหยุดและล้มลง ณ จุด นั้น พระเจ้ากือนาจึงโปรดให้สร้างพระธาตุเจดีย์ ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุไว้ที่ดอยสุเทพ แห่งนี้ ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๑๙๑๔ เป็นต้นมา ลักษณะขององค์พระธาตุดอยสุเทพใน ปัจจุบัน เป็นเจดีย์ทรงระฆังสิบสองเหลี่ยมตั้งอยู่ บนฐานสี่เหลี่ยมย่อเก็จ ตามแบบศิลปะล้านนา ได้รับการปฏิสังขรณ์ในรัชสมัยพระเมืองเกษเกล้า ในราว พ.ศ. ๒๐๘๐ โดยมีการขยายพระเจดีย์ ใหญ่กว่าเดิม มีความสูง ๑๑ วา กว้าง 5 วา พิธีเปิดถนนขึ้นดอยสุเทพ วันที่ ๓๐ เมษายน พ.ศ. ๒๔๗๘ ครูบาศรีวิชัย และเจ้าแก้วนวรัฐนั่งรถยนต์ขึ้นพระธาตุดอยสุเทพเป็น ท่านแรก ด้วยถนนสายแห่งศรัทธา และความร่วมแรงร่วมใจของมหาชน ๓๘ ยา หร สิงหาคม ๒๕๔๒